Met het sluiten van de laatste legerbasis in Senegal trekt Frankrijk zich verder terug uit West- en Centraal-Afrika. Daarmee komt een einde aan een militaire aanwezigheid die decennialang na het koloniale tijdperk standhield, maar steeds minder welkom was.
‘Het voornaamste doel is het bevestigen van de autonomie van de Senegalese strijdkrachten,’ zei het hoofd van het Senegalese leger, generaal Mbaye Cisse, donderdag tijdens het afscheid van de Franse militairen. Na een vreedzame ceremonie in Dakar verlieten 350 Franse militairen het Senegalese grondgebied.
Hiermee komt een definitief einde aan 65 jaar Franse militaire aanwezigheid in de voormalige kolonie Senegal, die in 1960 formeel onafhankelijk werd. Het vertrek past in een bredere machtsverschuiving in West- en Centraal-Afrika. Frankrijk verloor de afgelopen jaren snel invloed en greep op vele van zijn voormalige koloniën.
Niet overal verliep het vertrek zo vreedzaam als in Senegal. Met name in de voormalig Franse oud-koloniën Mali, Burkina Faso en Niger werden Franse troepen tussen 2020 en 2023 massaal uitgewezen. In de Sahelstaten grepen militairen via coups de macht en keerden zich tegen Parijs, nadat Frankrijk had geweigerd de nieuwe machthebbers te erkennen.
Meer dan vierduizend Franse soldaten hebben de regio inmiddels moeten verlaten. De militaire samenwerkingen werden volledig verbroken en ambassades werden gesloten. De Afrikaanse landen hebben nieuwe bondgenoten gesmeed, met name met Rusland.
Het vertrek uit Senegal zat er al langer aan te komen. De Senegalese president Bassirou Diomaye Faye, die vorig jaar de verkiezingen won, had zijn kiezers beloofd de relaties met Frankrijk te herzien. Volgens hem was de Franse militaire aanwezigheid niet langer houdbaar: ‘Senegal is een soeverein land, en soevereiniteit verdraagt geen buitenlandse militaire bases’, zei hij afgelopen november tegen persbureau AFP.
Naast het vertrek van de militairen eiste Faye ook formeel excuses van Frankrijk voor de massamoord op honderden West-Afrikaanse veteranen. Die hadden in de Tweede Wereldoorlog voor Frankrijk gevochten, waarna honderden in 1944 door Franse koloniale troepen werden neergeschoten tijdens een protest over achterstallige salarissen. De Franse president Emmanuel Macron beschreef het incident dit jaar in een brief aan Faye als een ‘massamoord’, maar zijn officiële excuses zijn tot nu toe uitgebleven.
Volgens Faye zal er geen volledige breuk met Frankrijk komen. Hij benadrukte dat Senegal wil blijven samenwerken, maar wel op basis van gelijkwaardigheid. Franse bases in Senegal zijn voortaan niet meer welkom, want omgekeerd zijn Senegalese bases dat ook niet in Frankrijk.
Het vertrek uit Senegal is het nieuwste voorbeeld van de snel afnemende Franse invloed in West- en Centraal-Afrika. Naast de terugtrekking uit Mali, Niger en Burkina Faso trok Frankrijk zich dit jaar ook terug uit Ivoorkust en Tsjaad, twee andere voormalige koloniën waar het lange tijd militaire bases had.
Tsjaad, grenzend aan Niger, ligt midden in de Sahel. Het land werd tot voor kort gezien als de laatste belangrijke partner van het Westen in de strijd tegen islamitisch extremisme in de Sahel. Ook migratie- en smokkelroutes naar Europa lopen via deze instabiele regio.
Na de sluiting van de basis in Senegal blijft Djibouti de enige plek op het Afrikaanse continent met een Franse legerbasis. Daar zijn ongeveer 1.500 Franse militairen gestationeerd. Deze basis aan de Rode Zee zal voortaan fungeren als hoofdkwartier voor alle Franse militaire operaties op het continent.
In Gabon, gelegen in Centraal-Afrika, zijn Franse troepen nog aanwezig op een militaire basis, al delen zij de basis met de Gabonese strijdkrachten.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant