Tijdens zijn verkiezingscampagne beloofde Donald Trump geheime stukken uit het strafrechtelijk onderzoek tegen de pedofiel Jeffrey Epstein te openbaren. Maar nu hij president is, geeft hij niet thuis. Zijn achterban ruikt onraad.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Ook luchtkastelen kunnen branden. De achterban van Donald Trump wordt met de dag woedender op de president vanwege een complottheorie die hijzelf jarenlang verspreid heeft maar waarvoor hij nu geen bewijs wil leveren. Dat betekent voor Trump het tot dusver grootste politieke probleem van zijn tweede presidentschap.
Alles draait om de dood van zedendelinquent Jeffrey Epstein in 2019 in de gevangeniscel waar hij in voorarrest zat voor het misbruiken van mogelijk honderden minderjarige meisjes. De Make America Great Again-beweging beweert al jaren dat Epstein is vermoord in opdracht van hooggeplaatste figuren die gebruikmaakte zijn seksnetwerk. Onder de namen die werden genoemd was die van oud-president Bill Clinton.
Trump beloofde in tijdens zijn verkiezingscampagne dat hij geheime documenten over de Epstein-zaak zou vrijgeven. Maar nu hij president is, geeft hij niet thuis.
Vorige week liet het ministerie van Justitie weten dat ambtenaren na een ‘uitputtend onderzoek’ hadden vastgesteld dat Epstein inderdaad door zelfdoding om het leven is gekomen. En er zou geen bewijs zijn gevonden van het bestaan van een veelbesproken lijst met namen van prominente ‘klanten’. Sindsdien richten Maga-Republikeinen hun pijlen niet op de Democraten, of op gematigde Republikeinen, maar op hun eigen hoogste leider – een unicum.
Totale ommezwaai
‘Het Epstein-schandaal is terminale kanker voor Trumps Maga-beweging’, zei de conservatieve Candice Owens deze week in haar populaire podcast. ‘Trump denkt dat zijn aanhangers achterlijk zijn.’ Het radicaal-rechtse Congreslid Marjorie Taylor Greene noemde Trumps houding in The New York Times ‘een totale ommezwaai’. Zelfs de hondstrouwe Mike Johnson, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden die doorgaans in alle grillen van de president meegaat, trok zijn mond open: ‘We moeten alles openbaar maken zodat de mensen zelf een oordeel kunnen vellen.’
Het is nog niet eerder voorgekomen dat Trumps volgelingen zo boos werden op hun idool. Zijn zagen hem altijd als een buitenstaander die naar Washington was gekomen om tegen de gevestigde orde aan te schoppen. Maar nu de gevestigde orde steeds meer op Trump gaat lijken, en vice versa, verliezen zelfs zijn grootste fans vertrouwen in hem. Mensen die hem steunden toen hij werd beschuldigd van fraude en verkrachting, vinden het onbegrijpelijk of zelfs ronduit verdacht dat hij geen woord houdt.
Bijna 80 procent van de Amerikanen vindt dat alle documenten moeten worden geopenbaard. 40 procent denkt dat Trump zelf betrokken is bij de zogeheten Epstein Files, blijkt uit een peiling van YouGov.
De Democraten, die al jaren hopen op een interne revolte tegen Trump, ruiken bloed. ‘Ik weet dat hij iets te verbergen heeft’, zei Congreslid Jasmine Crockett deze week op nieuwszender MSNBC. ‘Hij wilde de documenten inzien en eerst weten hoe hij ervan afkwam. En nu wil hij het er niet meer over hebben.’ Zij en haar partijgenoten zetten justitieminister Pam Bondi onder druk om al het bewijsmateriaal uit het Epstein-onderzoek vrij te geven – precies wat Trumps eigen achterban ook wil.
Rode lijn
Maga-Republikeinen hebben deze zomer genoeg om zich kwaad over te maken. De isolationistische president besloot vorige maand ineens mee te doen aan bij de Israëlische luchtaanvallen op Iran, hoewel hij zijn tijdens zijn campagne juist had uitgesproken tegen oorlogvoering. Trump maakte een afspraak met de Navo over de leverantie van wapens aan Oekraïne, iets waar hij eerder niets van wilde weten. En zijn Big Beautiful Bill tast de sociale voorzieningen van arme Amerikanen aan waarvan hij eerder had gezegd te zullen afblijven. Maar het is de zaak-Epstein die voor zijn achterban de rode lijn blijkt.
De kwestie laat zien hoe radicaal de rechterflank van de Republikeinse Partij is geworden en hoezeer alles daar draait om ophef in plaats van beleid. Terwijl de regering in Washington zich steeds minder gelegen laat liggen aan de rechtsstaat, volgen de rechtse kiezers dat voorbeeld. ‘De regering-Trump is onderdeel van de doofpot’, zegt Alex Jones, oprichter van complotkanaal Infowars. Zo krijgt de president het wantrouwen in de Amerikaanse overheid dat hij de afgelopen jaren ten toon spreidde nu als een boemerang terug.
Trump heeft intussen de tegenaanval geopend op zijn eigen achterban. Op zijn platform Truth Social repte hij van ‘voormalige’ aanhangers en ‘slappelingen’ en draaide hij zijn bekende riedeltje af. Volgens hem is al het gedoe ‘een hoax’ waarmee de Democraten hem in diskrediet willen brengen – terwijl de president het complot zelf ooit groot heeft gemaakt. Door met de beschuldigende vinger naar de Democraten te wijzen, kweekt hij alleen maar méér wantrouwen over zijn rol in deze kwestie.
Maar doofpot of niet, de laatste dagen komen steeds meer details naar buiten over de relatie tussen Trump en Epstein, die vroeger vrienden waren. The Wall Street Journal kwam op de proppen met een briefje dat Epstein in 2003 kreeg voor zijn 50ste verjaardag, ondertekend door ene Donald Trump. Er stond een tekening op van een naakte vrouw. Volgens de krant eindigt de brief met: ‘Hartelijk gefeliciteerd – dat elke dag maar weer een heerlijk geheim mag zijn.’
Een woedende Trump noemde het bericht ‘nepnieuws’. Hij is van plan om de krant en diens eigenaar Rupert Murdoch aan te klagen. Daarmee verliest Trump opnieuw de steun van een bondgenoot. The Wall Street Journal stond achter Trump tijdens de verkiezingscampagne en geldt als een belangrijke pijler onder zijn succes.
Donderdagavond gaf Trump alsnog enig gehoor aan de kritiek. Hij beloofde misschien toch wat meer getuigenisverklaringen uit de zaak-Epstein naar buiten te brengen, maar lang niet al het materiaal. Het is dus zeer de vraag of de door hemzelf aangestoken brand daarmee uitdooft.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant