Kern van nieuwe de EU-meerjarenbegroting is niet de hoogte van het budget, maar de versterking van de interne markt van de EU. Dat is ook een kwestie van regelgeving.
Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie, sprak woensdag over de meest ambitieuze Europese meerjarenbegroting ooit. De Commissie wil niet alleen meer geld uitgeven, zij beoogt een verschuiving van de traditionele posten voor landbouw en cohesie (hulp aan arme regio’s) naar defensie, wetenschappelijk onderzoek en versterking van de concurrentiekracht.
Het voorstel van de Commissie is het openingsbod in een typisch Brussels proces dat in de zomer van 2027 moet leiden tot het vaststellen van een begroting voor de periode 2028-2034. Tegen die tijd zal het voorstel flink zijn afgezwakt door de lidstaten en het Europees Parlement.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Zoals gewoonlijk ging in eerste instantie de meeste aandacht uit naar het geld. Duitsland en Nederland wezen de verhoging van het budget meteen af. Toch is die verhoging beperkt, uitgedrukt in percentage van het Europees bruto nationaal inkomen, van 1,13 naar 1,26 procent. Uiteindelijk zal het budget door de oppositie van de lidstaten waarschijnlijk niet of nauwelijks omhoog gaan.
Belangrijker is de verschuiving binnen de begroting. Landbouw en cohesie, traditioneel de grootste posten, moeten fors inleveren, ten gunste van defensie, onderzoek en concurrentiekracht. Dat weerspiegelt hoezeer de wereld is veranderd sinds in 2020 de vorige meerjarenbegroting werd vastgesteld. Rusland begon de oorlog tegen Oekraïne, de vanzelfsprekende steun van de Verenigde Staten viel weg, China ontwikkelt zich steeds meer tot een rivaal. De mondiale vrijhandel waarop het Europese model de afgelopen decennia was gebouwd staat zwaar onder druk.
Door deze ontwikkelingen wordt de EU steeds meer gedwongen zich te positioneren als een geopolitiek en geo-economisch blok, dat de positie van Europa in de wereld verdedigt. De EU is vaak verweten dat zij te veel achterom kijkt en vasthoudt aan de gevestigde belangen van de landbouw en de cohesiefondsen. Met deze begroting wil de Commissie vooruit kijken, door te investeren in sectoren die van cruciaal belang zijn voor de toekomst van Europa.
De ideeën van de Commissie zijn voor een belangrijk deel gebaseerd op het rapport over de concurrentiekracht van de EU, geschreven door Mario Draghi, de voormalige voorzitter van de Europese Centrale Bank. Schaalvergroting is het sleutelwoord in zijn denken. Officieel is de EU één grote interne markt, maar in werkelijkheid bestaan er nog veel nationale barrières, waardoor Europa moeite heeft om te concurreren met grote markten als de VS en China.
In die situatie is Europees geld de smeerolie die lidstaten en bedrijven moet verleiden tot samenwerking. De versterking van de interne markt is niet alleen een kwestie van geld, maar ook van regelgeving. Door het wegnemen van nationale regels kan bijvoorbeeld één grote Europese elektriciteitsmarkt ontstaan, waardoor de relatief dure energie in Europa goedkoper wordt.
Verdedigers van de gevestigde belangen zullen zich verzetten tegen de verschuivingen in het Europees budget. Tot op zekere hoogte is dat onvermijdelijk. Maar hopelijk blijven Europese politici het oog houden op de toekomst, door de nadruk te leggen op investeringen die de positie van Europa in de wereld versterken.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant