Het kabinetsbesluit om de ambitieuze plannen voor windenergie op zee flink terug te schroeven, heeft ergernis gewekt binnen de sector. Volgens minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei is deze stap noodzakelijk: ‘We zitten in een lastige fase van de energietransitie’.
is economieredacteur voor de Volkskrant en sinds 2021 specialist op het gebied van de energietransitie.
Het kabinet streeft niet langer naar een windvermogen op zee van 50 gigawatt in 2040. Het wordt nu 30 tot 40 (met 1 gigawatt vermogen kunnen ongeveer een miljoen huizen van stroom worden voorzien). Waarom deze flinke afname?
‘Die 50 gigawatt was een hoog doel, dat wist iedereen, ook in het begin al. We hebben onderzoek laten doen of het haalbaar is. Het antwoord: alleen als alles meezit. En er zitten gewoon dingen tegen in de energietransitie. Netcongestie, stikfstofproblemen, hoge elektriciteitskosten, een windsector die worstelt. Ook Europees gaat het minder snel dan gedacht. Er zijn dus tegenslagen en dat is niet erg. Maar je moet daar wel iets mee.’
Nu is de ondergrens 30 gigawatt. Als er nog meer tegenvallers zijn, gaat dat getal misschien nog wel verder omlaag. Wat blijft er over van het plan om van de Noordzee de groene energiecentrale van Europa te maken?
‘We hebben scenario’s laten maken. Daaruit blijkt dat vooral de vraag achterblijft, maar dat die 30 gigawatt in elk geval nodig is in 2040. Met ruimte om te verhogen als de vraag alsnog groeit.
‘Die dertig is nog steeds heel veel en ik ga ambitieus door met wind op zee. Maar wel in een tempo dat past bij wat we voor elkaar kunnen krijgen.’
U zegt dat de vraag naar groene waterstof en elektriciteit vanuit de industrie tegenvalt. Dat klopt. Maar het is toch ook aan u de taak om die vraag aan te wakkeren? Nu verlaagt u slechts het aanbod.
‘Ik kijk ook naar de vraagkant. In september kom ik met een actieplan voor wind op zee. Daarin komt dit aan bod. Maar het eerlijke verhaal is: veel bedrijven die willen verduurzamen kunnen dat niet, vanwege de problemen op het stroomnet, de vertragingen bij de opslag van CO2 en de aanleg van een pijpleiding voor het transport van waterstof (de Delta Rhine Corridor die dwars door Nederland komt te lopen, red.).’
Die vraag moest onder meer stijgen door de maatwerkafspraken, waarin met grote bedrijven wordt gekeken hoe ze sneller kunnen vergroenen. Deze afspraken zijn in veel gevallen mislukt, meldde u laatst. Waarom lukt het niet de vraag naar groene energie aan te wakkeren?
‘Er is niet alleen een nationaal speelveld. Ook in Europa gebeuren dingen, en mondiaal. Kijk hoe lastig onze industrie het heeft vanwege goedkope Chinese chemie en staal. Daar hebben we ook mee te maken. Dan kun je wel blijven vasthouden aan wat we hebben bedacht, maar dat werkt niet.’
Het doel van 70 gigawatt voor 2050 blijft staan. In het ongunstigste geval moet er straks in tien jaar tijd 40 gigawatt vermogen worden bijgebouwd. Nu staat er voor krap 5 gigawatt, na dik tien jaar. Dit doel is nu toch onhaalbaar?
‘We hebben nu naar 2040 gekeken. In september, als de Klimaatnota verschijnt, kijk ik naar het hele plaatje. Ook met nieuwe kerncentrales. En naar groene waterstof. Dat groeit minder snel dan verwacht en wind op zee is hiervoor de belangrijkste energieleverancier. Het zou kunnen dat we straks misschien meer waterstof gaan importeren en minder zelf produceren.
‘Maar ook nu moet ik eerlijk zijn: als 50 gigawatt in 2040 niet lukt, is de kans op 70 gigawatt in 2050 niet heel groot.’
Het kabinet heeft niets gepresteerd als het op de energietransitie aankomt, klinkt het vanuit het bedrijfsleven. Wat vindt u van deze kritiek?
‘We zitten in een lastige fase van de energietransitie, om veel redenen. Ik vind dat we onverminderd moeten doorgaan, dat laten ook de geopolitieke ontwikkelingen zien. Maar als ik weet dat we een getal dat in de boeken staat niet halen, blijf ik niet met oogkleppen doorrennen.
‘Het zijn geen makkelijke keuzes, ik weet dat er kritiek is. Maar ik vind het erger om niets te doen, om maatregelen niet te nemen omdat ze impopulair zijn. Niets doen leidt ook tot kosten die bij ondernemers en burgers terechtkomen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant