De overheid moet de komende vier jaar 14,9 miljard euro extra uittrekken voor onderzoek als het zijn eigen doelstellingen uit het Lissabon-akkoord wil halen. Nederland heeft met name veel te winnen bij investeringen in de defensie-industrie, stelt onderzoeksinstituut TNO.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Dit advies staat in een rapport over de Nederlandse investeringen in onderzoek en ontwikkeling, dat het TNO in opdracht van het demissionaire kabinet maakte. De gevallen regering wilde namelijk per 2030 de doelstelling halen zoals die in het zogenoemde Lissabon-akkoord is afgesproken: dat landen 3 procent van het bruto binnenlands product uitgeven aan onderzoek en ontwikkeling.
Nederland haalt dat doel al jaren niet. De gezamenlijke investeringen van overheid en bedrijfsleven bedroegen 2,23 procent bij de laatste meting in 2023. Daarvan is twee derde afkomstig uit het bedrijfsleven en een derde uit publieke middelen.
Om het doel van 3 procent te halen, zal een volgend kabinet tot 2030 bijna 15 miljard euro extra moeten uittrekken. Het bedrijfsleven zou op 34,5 miljard extra uitkomen.
Dat is veel geld, maar wel een goede investering, stelt TNO. ‘Op elke euro rendement die een investering voor een bedrijf oplevert, is het rendement voor de maatschappij 4 euro’, zegt onderzoeker Wimar Bolhuis.
Uit de cijfers blijkt dat er een duidelijk verband is tussen de hoeveelheid onderzoeksgeld en de productiviteitsgroei van een economie. In Nederland is die productiviteitsgroei nu 0,5 procent, wat erg laag is.
Daarom adviseert TNO de overheid geld uit te trekken om onderzoek mee aan te jagen. Elke euro die de staat investeert, levert gemiddeld 80 cent aan extra investeringen door de private sector op, blijkt uit het onderzoek. ‘Bedrijven durven zelf ook geld uit te trekken als de overheid een deel van de investering draagt.’
De onderzoekers hebben ook gekeken naar de sectoren waar Nederland het beste meer zou kunnen investeren. Defensie springt er in dat opzicht uit. Investeringen in nieuwe militaire technieken vinden daarna namelijk vaak hun weg naar vreedzaam gebruik in de samenleving, zoals internet en gps.
Bovendien heeft Nederland aan de Navo beloofd dat het de defensie-uitgaven zal opkrikken van 2 tot 5 procent van het bbp. Door een deel van dat geld in onderzoek te steken, investeert de staat dus ook in het versterken van de eigen economie.
Naast defensie zijn er ook andere veelbelovende investeringen, met name in de machinebouw. Daarin investeert chipmachinefabrikant ASML met afstand het meeste in onderzoek: jaarlijks 2,8 miljard, vier keer zoveel als de nummer twee op de lijst, Philips.
Veel toegevoegde waarde zit er ook in nieuwe technologie die mensen werk uit handen neemt, stelt TNO, zoals sensoren die in de zorg worden gebruikt.
Het rapport sluit goed aan bij het nieuws dat woensdag naar buiten kwam: het kabinet wil twee investeringsfondsen fuseren tot een nationale investeringsbank. Die moet het met name jonge succesvolle bedrijven makkelijker maken om sneller te kunnen groeien.
‘Goed nieuws’, stellen de onderzoekers van TNO in hun toelichting. ‘Je ziet vaak dat het voor zulke beginnende bedrijven moeilijk is om aan geld te komen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant