Soumaya Sahla, protegé van wijlen VVD-coryfee Frits Bolkestein, beschuldigt zijn neef Martijn van smaad en laster. In de rechtbank belandt de discussie woensdag in troebel vaarwater.
is economieredacteur. Hij schrijft over het grote geld en corruptie.
Eigenlijk is de vraag eenvoudig, woensdag in de rechtbank in Haarlem. De vraag is niet: heeft Soumaya Sahla 85 duizend euro ontfutseld aan VVD-coryfee Frits Bolkestein, in de periode tussen 2018 en 2021? Maar de vraag is: mocht zijn neef Martijn Bolkestein dat zeggen?
Sahla, veertien jaar lang de protegé van haar mentor Frits Bolkestein, heeft een civiele zaak tegen Martijn Bolkestein aangespannen waarin ze hem van smaad en laster beschuldigt. Zoals in elke smaadzaak draait het om woorden. Wat is de betekenis van ontfutselen?
Getuige à décharge is de dikke Van Dale. Stilletjes of op listige wijze ontnemen, afhandig maken. Aftroggelen. Maar wat betékent dat? Beide partijen halen het woordenboek erbij, omdat ze denken dat het in hun voordeel pleit.
En om die al multi-interpretabele kern zit een hele shakespeareaanse brij van belangen en relaties, al dan niet gefnuikt, van hebzucht en afgunst, van vrienden die tegenstanders worden, van ziekte en dood, en van de rol van de journalistiek en de vrijheid van meningsuiting.
Aanleiding voor de zaak is een artikel over Sahla in HP/De Tijd van bijna twee jaar geleden. Daarin zat een passage, eigenlijk bijvangst, waarin Martijn Bolkestein Sahla dus van dat ontfutselen betichtte.
Om precies te zijn:
‘Wanneer Martijn Bolkestein op onderzoek uitgaat, zo legt hij uit, ontdekt hij dat zijn oom de huur betaalt van het appartement van Soumaya Sahla. Daarnaast betaalt Frits Bolkestein, in de periode dat hij ziek en kwetsbaar is, ook ‘leefgeld’ en andere ‘grote’ bedragen aan Sahla. Ook zijn er ‘onverklaarbare’ opnames van contant geld met de pinpas van de oud-VVD-leider. ‘Vreemd’, vindt Martijn Bolkestein, want zijn oom komt de deur bijna niet meer uit. (...) “Toen bleek dus dat zij hem in drie jaar tijd 85 duizend euro had ontfutseld,” zo bevestigt Martijn Bolkestein.’
Advocaat Noor Dings van Sahla betoogt dat daarvan geen sprake was. Het was financiële ondersteuning voor haar intellectuele ontwikkeling, die Bolkestein aan Sahla aanbood ‘vanuit zijn liberale overtuiging dat ieder mens recht heeft op zelfverwezenlijking’. Sahla, die twee decennia geleden drie jaar in de gevangenis zat wegens lidmaatschap van een terroristische organisatie, kreeg volgens hem een helpende hand, betoogt Dings. ‘Na haar omstreden verleden hielp hij haar met haar metamorfose tot de vrouw die zij nu is.’
Sahla, in roze broekpak, kon dankzij dat geld gaan promoveren bij de Leidse hoogleraar Andreas Kinneging, die woensdag naast haar zit. Hij had zelf geen budget om een promovendus aan te nemen, dus betaalde zijn oude vriend Bolkestein het promotietraject. In de praktijk kwam dat neer op huur en ‘leefgeld’.
Maar als dat zo was, waarom waren de bedragen vanaf 2019 dan zo onregelmatig en waren er dubbelingen, zoals twee keer 5.000 euro als kerstcadeau, vraagt advocaat Jacqueline Schaap van Martijn Bolkestein. De rechter vraagt Sahla om een uitleg. ‘Een keer 5.000 in december en een keer in januari, dat had fiscale redenen’, zegt zij. ‘Dat geld kregen alle kleinkinderen. Vraag maar, een paar zitten in de zaal. Frits beschouwde mij als zijn intellectuele erfgenaam en als geestelijke dochter.’ Als tweede voorbeeld geeft ze 600 euro voor de reparatie van haar auto.
Maar Martijn Bolkestein ziet de onregelmatige bedragen als teken dat zijn oom niet meer wist wat hij deed. Dat diezelfde oom in die tijd nog lezingen, een masterclass en interviews gaf en stukken schreef, is voor hem geen bewijs van zijn geestelijk welzijn.
Uiteindelijk gaat het om de vraag of Martijn Bolkestein mocht zeggen wat hij zei. ‘Er hoeft geen overtuigend bewijs voor te zijn’, zegt advocaat Schaap, die zegt dat ‘ontfutselen’ niet strafrechtelijk bedoeld is. ‘Als er maar voldoende steun in de feiten is.’ Sahla vindt dat het woord wel strafrechtelijke implicaties heeft. ‘Ik ben als dief weggezet.’
Advocaat Schaap van Martijn Bolkestein erkent dat er geen steun in de feiten is voor de suggestie dat Sahla ‘onverklaarbare pinopnamen van contant geld’ heeft gedaan. Volgens haar kan Bolkestein echter ‘alleen worden aangesproken op de door hem gedane uitingen in het artikel, en niet op de interpretatie of inkleding van het gesprek door de journalist’. Dat hij zelf in het artikel de opnamen ‘vreemd’ zegt te vinden, betekent volgens zijn advocaat niet dat hij Sahla daarmee bedoelde.
Daarmee belandt de discussie in nog iets troebeler vaarwater. ‘Waarom heeft u niet aangedrongen op rectificatie’, vraagt de rechter aan Sahla – alsof de auteur van het verhaal, Ton F. van Dijk, het heeft gedaan. ‘We wilden hém erop aanspreken’, zegt Sahla’s advocaat Dings, doelend op Martijn Bolkestein. ‘Hij heeft het verhaal de wereld in gebracht.’
D uitspraak is op 27 augustus.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant