Honderdduizenden roodpootvalken verzamelen zich jaarlijks op indrukwekkende wijze in Angola. Wetenschappers kijken wat mensen van de vogeltjes kunnen leren, zag fotograaf Akos Stiller.
Door Jean-Pierre Geelen
Fotografie Akos Stiller
Ooggetuigen spreken wel van ‘een spirituele ervaring’. Het moet ook wel haast een louterende sensatie zijn: honderdduizenden roodpootvalken die in de avondschemering massaal de hemel vullen en bijeenkomen bij hun rustplaats.
Het spektakel, pas in 2019 ontdekt door Hongaarse wetenschappers, vindt jaarlijks plaats in Angola, nabij de stad Huambo. Daar komen de roofvogels in maart samen. Dan treedt in Angola de droogte in, maar leidt vochtige lucht vanaf de evenaar tot een piek in termieten. De zwermen insecten zijn een geliefd maal voor de roofvogels, die ze massaal uit de lucht plukken.
De Hongaarse fotograaf Akos Stiller, die onder meer werkt voor The New York Times, National Geographic en CNN (en de Volkskrant), ging mee op expeditie naar Angola met een team wetenschappers die de vogels ringen en zenderen om hun bewegingen in kaart te brengen. Zo hopen zij de soort beter te kunnen beschermen.
Dat is nodig, want er liggen diverse dreigingen op de loer voor de roodpootvalk – een ‘klein, slank valkje, met een rustige, ‘wiebelige’ vlucht’, zo schrijft Vogelbescherming Nederland over de vogel, die ook in Nederland tijdens de voorjaarstrek wordt gezien.
De vogel bezet, net als ‘onze’ boomvalk, graag oude, verlaten nesten van roeken. Omdat die in Angola als plaagdier werden geruimd, verruilden de roeken het platteland voor stedelijk gebied. Gevolg: minder broedplaatsen voor de roodpootvalk in zijn natuurlijke habitat.
Hoewel wettelijk beschermd wordt de valk wel gegeten in Angola, dat decennia geteisterd werd door een bloedige burgeroorlog. Nu die oorlog sinds 2002 verleden tijd is staat het land aan de vooravond van bevolkingsgroei, toenemende mijnbouw en een uitdijende moderne landbouw. De vrees is dat het bestrijdingsmiddel DDT, in de westerse wereld al lang verboden vanwege z’n schadelijke effecten, er gebruikt zal worden.
Intussen proberen de onderzoekers bij de Angolese rustplaatsen te begrijpen hoe de valken, die afkomstig zijn uit alle delen van de wereld, ondanks hun massale samenkomsten uitbraken van ziekten als vogelgriep weten te voorkomen. Verkeerskundigen en dronetechnici zijn bovendien geïnteresseerd hoe de vogels tijdens hun groepsvluchten in de schemering botsingen weten te vermijden. Vragen voor de mens, de roodpootvalk weet raad.
Iedereen met een tuin of balkon kan dit weekend meedoen met de jaarlijkse tuinvlindertelling. De grote lijn is alvast duidelijk: Nederland kent – op enkele lichtpuntjes na – een drastische afname. Toch heeft elk leefgebied een eigen en soms verrassend verhaal.
Terwijl de mens op de ene plek de natuur vernietigt, creëert hij op een andere plek kunstmatig de illusie van natuur. Die paradox vind je overal op aarde terug, zo laat fotograaf Zed Nelson zien met zijn serie The Antrhopocene Illusion.
Uiteraard weet fotoredacteur Frank Schallmaier het zelf ook: het is maar wat je wilt zien in deze dierenfoto’s, maar ze stemmen ons vrolijk. Zelfs als achter een lach in de dierenwereld een heel andere betekenis schuilgaat. Want komt u een Gelada tegen die zijn tanden bloot ‘lacht’ dan kunt u maar beter op uw hoede zijn.
Source: Volkskrant