De gemiddelde Nederlander kent 568 mensen, zo blijkt uit onderzoek. Die grote netwerken zijn net zo weinig divers als de kleine kring van vrienden en familie.
Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
Je collega, de bakker, de dokter, de leden van je voetbalteam, de zoon van de buurman van je zwager die je weleens ziet op een verjaardag: je kent al snel veel mensen persoonlijk. Gemiddeld kennen volwassen Nederlanders 568 mensen, zo blijkt uit Nederlands onderzoek, waarbij ‘kennen’ betekent: iemand van wie je de naam weet en met wie je een praatje zou maken op straat.
Die grote, lossere netwerken blijken net zo homogeen als de kleinere netwerken van familie en vrienden, ontdekten de vier onderzoekers, verbonden aan verschillende universiteiten. Vrouwen zijn vaker bevriend met vrouwen en mannen met mannen. Mensen met een vergelijkbaar opleidingsniveau – vooral die met een hbo- of universitaire opleiding – zoeken elkaar op.
De grootte en diversiteit van netwerken kan een maat zijn voor hoe verbonden of juist verdeeld een samenleving is: hoe meer kennissen mensen hebben, hoe groter de cohesie is en hoe diverser netwerken zijn, hoe meer verschillende groepen met elkaar omgaan.
De onderzoekers veronderstelden van te voren dat vrouwen meer contacten hebben dan mannen, maar dat zagen ze niet terug in de resultaten. Wel hebben werkenden over het algemeen grotere netwerken dan mensen zonder werk, en worden netwerken groter naarmate mensen meer huisgenoten hebben.
Wie meer verdient of in een wijk met dure huizen woont, heeft een groter netwerk dan wie minder welvarend is. Wie hbo of universitair is opgeleid, kent vaak meer mensen dan wie een andere opleiding heeft. Het netwerk van Nederlanders tussen de 18 en 30 jaar is gemiddeld 38 procent groter dan dat van mensen boven 65 jaar.
De resultaten verschijnen dit najaar in het wetenschappelijk tijdschrift Social Networks maar zijn nu al online gepubliceerd.
Voor het onderzoek maakten de wetenschappers gebruik van de Network Scale-Up Method. Omdat het lastig is een volledige lijst te maken – inclusief honderden soms vage kennissen – vroegen ze in een representatieve enquête 1.325 Nederlanders hoeveel mensen zij kennen met bepaalde kenmerken, bijvoorbeeld met de naam Sophie of Mohammed, of hoeveel vrouwen zij kennen die afgelopen jaar zijn bevallen van een tweeling.
Doordat bekend is hoe vaak bepaalde namen worden gegeven of hoeveel tweelingbevallingen er per jaar zijn in Nederland, konden de onderzoekers zo een schatting maken van de omvang en samenstelling van iemands netwerk.
‘Dit onderzoek bevestigt wat wij ook zien: soort zoekt soort en opleiding is een bepalende factor’, zegt Erik de Bakker, niet betrokken bij de studie. De Bakker, werkzaam bij het Sociaal en Cultureel Planbureau, doet onderzoek naar sociale cohesie, onder meer in verband met digitalisering. ‘Vooral theoretisch opgeleiden zoeken elkaar op’, zegt hij.
In het nieuwe onderzoek kon geen onderscheid worden gemaakt tussen de omvang van de kleine en de wijdere kring (iemands moeder en de bakker kunnen allebei Sophie heten), merken de onderzoekers zelf op.
Dat leidt tot de interessante vraag wat de balans is tussen de nauwere kring en de wijdere, zegt De Bakker. Van je nauwe netwerk ben je afhankelijk voor emotionele en praktische hulp, maar banen krijg je eerder via vrienden van vrienden.
‘Via sociale media ontstaan wijdere netwerken met meer losse contacten en dat verandert de balans. Of dat tot een verarming van sociale contacten leidt, is vooralsnog de vraag, maar het leidt tot nieuwe varianten van groepsvorming die de sociale cohesie een ander gezicht geven. Daarom zou het interessant zijn dit soort onderzoek te combineren met kwalitatief onderzoek, waarmee je kunt zien hoe het verband tussen zwakke en sterke verbanden zich ontwikkelt in de samenleving.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Source: Volkskrant