In de opvang voor Oekraïense vluchtelingen bleken Olena Kotenko, haar man Oleg en dochter Vlada naast een pro-Russische familie te wonen. Het liep uit de hand. ‘We durven niet terug naar ons opvangadres.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincies Utrecht en Flevoland.
‘Daar woonden we’, zegt Olena Kotenko, terwijl ze naar de derde verdieping wijst. ‘Achter dat grote raam. En ook achter het kleine raam ernaast.’ Ze staat met haar man Oleg (59) bij een voormalig kantoorgebouw in Rotterdam, dat enkele jaren geleden geschikt werd gemaakt voor de opvang van Oekraïners. Ze verbleven hier een maand of zeven. Tot ‘het incident’, zoals ze het noemen.
‘Ongemakkelijk’, antwoordt Oleg op de vraag hoe het is om hier te staan. Olena gebruikt vergelijkbare woorden. Ze willen liever niet de locatiemanager tegenkomen, door wie ze zich onheus bejegend voelen. En de man die hen bedreigd heeft? ‘Die is verhuisd, omdat deze opvang binnenkort sluit.’
Over deze serie
De Volkskrant volgt drie migranten in hun dagelijks bestaan. Hoe vinden ze hun weg in Nederland, hoe ziet hun leven eruit en wat zijn hun verwachtingen? Alle afleveringen vindt u hier.
Toen ze ruim anderhalf jaar geleden in dit gebouw kwamen wonen, waren ze dik tevreden. Ze kregen twee kamers toegewezen, tot vreugde van hun nu 11 jaar oude dochter Vlada. Op hun verdieping was een grote, gezamenlijke keuken, een speelkamer met televisie en een behoorlijk dakterras. Die deelden ze met een ander gezin en drie studenten.
Dat andere gezin kwam uit de door de Russen geannexeerde regio Donetsk. Ze spraken Russisch, maar dat deden Olena en Oleg ook voordat de oorlog begon. Het wekte niet direct argwaan. Olena hielp het gezin een school voor hun zoon te vinden.
Rond de jaarwisseling zagen ze toevallig dat de buurman naar een nieuwjaarsboodschap van de Belarussische president Aleksandr Loekasjenko keek, een bondgenoot van Poetin. Ook vernamen ze dat het gezin na de Russische inval eerst een jaar in Rusland had gewoond, voordat ze naar Europa kwamen.
Op een avond in juni ging het mis. Olena en Oleg hoorden keiharde Russische muziek vanuit de kamer van het gezin komen. De muren trilden ervan. Ze waren zo dun dat je volgens Olena ‘gezondheid’ kon zeggen als je iemand aan de andere kant van de muur hoorde niezen. Harde muziek was op deze locatie dan ook niet toegestaan.
Naam: Olena Kotenko
Leeftijd: 44
Komt uit: Oblast Kyiv
Woont in: Rotterdam, met haar man en dochter van 11
Werkte als: fotograaf en bakker
In Nederland sinds: augustus 2023
Daar kwam bij dat het niet zomaar muziek was, maar muziek waarin Rusland werd verheerlijkt. Er kwamen ook schunnige woorden in voor.
Olena klopte aan en vroeg de buurman of hij de muziek misschien wat zachter wilde zetten. Prima, antwoordde die, om de muziek vervolgens nog harder te draaien. Na een nieuw verzoek reageerde de man agressief: hij greep Oleg bij zijn shirt, gaf hem een tik tegen zijn kin en zei dat hij zich niet liet vertellen wat hij wel en niet mocht doen. Wilde hij naar buiten om te vechten? Olena moest tussenbeide springen.
Later die avond escaleerde de boel, toen de buurman probeerde bij Oleg en Olena de deur in te beuken. ‘Hij riep dat hij mij ging vermoorden en Olena zou verkrachten’, zegt Oleg. Vlada werd er wakker van. Ze was doodsbang.
Olena laat een paar opnames horen die ze vlak daarna maakte. ‘Flikker op van hier!’, roept de man in het Russisch. ‘Als je me nog één keer aanraakt, krijg je een klap op je bek. Heb je dat begrepen?’ Ze wijten de agressie aan het feit dat zij Oekraïens zijn.
Diezelfde avond deden Olena en Oleg een melding bij een bewaker. Ze vroegen hem de politie te bellen. Dit weigerde hij: eerst wilde hij zelf met de man praten. Omdat Vlada trilde en huilde en bijna een paniekaanval kreeg, besloten Olena en Oleg hun spullen te pakken en naar kennissen te gaan. ‘We hadden geen keuze’, zegt Olena.
Later weigerde ook de locatiemanager de politie te informeren. Ze noemde het een kleine onenigheid en suggereerde dat mensen die dreigen iemand te vermoorden dit nooit daadwerkelijk doen. ‘Ze vond dat we Vlada maar moesten vertellen dat de buurman een grapje had gemaakt’, zegt Olena. ‘Het was een cover-up. Ze probeerden het te verdoezelen.’
Omdat bemiddelingspogingen met de buurman op niets uitliepen, stapte Oleg naar de politie. ‘Wij durven niet terug naar ons opvangadres’, zei hij een paar weken na het incident volgens het proces-verbaal. Hij achtte de man ‘in staat de bedreigingen ook echt uit te voeren’. Of de politie de zaak inmiddels heeft onderzocht, weten ze niet.
Wat ze wel weten is dit: het incident gooide hun leven overhoop. Terwijl het pro-Russische gezin in de opvang mocht blijven, kregen Olena, Oleg en Vlada na veel gedoe alternatieve woonruimte aan de andere kant van de Maas, waar ze hun leven opnieuw moesten inrichten. Daar wonen ze nu, met z’n drieën op één krappe kamer. Ook op deze locatie was onlangs een gewelddadig incident.
Zo kan het niet langer, zeggen ze. Vooral omdat Vlada door het incident een posttraumatische stressstoornis opliep, waarvoor ze al bijna een jaar wordt behandeld. Haar situatie verslechtert, ook omdat het thuis te krap is om tot rust te komen. Het wijkteam adviseerde laatst om een gordijn op te hangen en een schema te maken met wie wanneer thuis is, maar dat noemt Olena ‘een slechte grap’. Liever zouden ze verhuizen.
‘De hele gang van zaken voelt onrechtvaardig’, zegt Oleg. ‘We hebben niets fout gedaan.’
‘Vlada voelt dat ook zo’, zegt Olena. ‘Wij worden gestraft, terwijl de dader vrijuit gaat. Ze is voor het leven getekend.’
Over deze serie
De Volkskrant volgt drie migranten in hun dagelijks bestaan. Hoe vinden ze hun weg in Nederland, hoe ziet hun leven eruit en wat zijn hun verwachtingen? Alle afleveringen vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant