Twee weken lang houdt Taiwan oefeningen voor het geval de Chinezen aanvallen. Dat gebeurt niet alleen op militaire locaties, maar ook in een supermarkt in Taipei. Grote winkels, die vaak ook sociale ontmoetingsplaatsen zijn, vormen de voorhoede in de civiele defensiestrategie.
is China-correspondent van de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit Taipei.
Normaliter schalt bij het winkelen in een Taiwanese supermarkt zoetsappige popmuziek door de speakers, afgewisseld met jingles en opgewekte reclameboodschappen. Maar deze donderdagochtend, op 10 juli, klinkt alleen het zachte gezoem van koelkasten, terwijl de 70-jarige Yang Shu-ting argeloos langs de schappen stapt, met een zak mungbonen in haar mandje.
Het geluidssysteem in dit filiaal van PX Mart in hoofdstad Taipei is uitgeschakeld, omdat er een noodoefening op punt van beginnen staat. Daarbij oefent het personeel voor het doemscenario van een Chinese luchtaanval, onder meer door klanten naar schuilkelders te begeleiden en eerste hulp te bieden. Net buiten Yangs zicht, bij de kassa’s, heeft zich een haag van cameramensen opgesteld om verslag te doen.
De Taiwanese president Lai Ching-te noemde de supermarktoefening twee weken geleden een sprekend voorbeeld van Taiwans nieuwe ‘gehele maatschappij’ defensiestrategie, waarbij niet alleen het leger, maar de hele samenleving geacht wordt in actie te komen bij een Chinese aanval: ‘De verdediging van Taiwan is nooit enkel de verantwoordelijkheid van het nationale leger geweest, maar een uiting van de wil van de gehele bevolking.’
Om die boodschap kracht bij te zetten, organiseert de Taiwanese overheid gelijktijdig met de jaarlijkse militaire oefeningen, die eerder deze week zijn begonnen en tot eind volgende week doorgaan, ook een uitgebreid pakket aan civiele weerbaarheidsoefeningen. Zo vinden overal in Taiwan luchtalarmoefeningen plaats. Die zijn veel minder vrijblijvend dan voorheen: wie zich tijdens een luchtalarm niet bij een schuilkelder vervoegt kan een fikse boete verwachten.
De meeste klanten in de Taipeise supermarkt maken zich snel uit de voeten, als ze ontdekken dat er een 40 minuten durende noodoefening aankomt. Zo niet Yang, die juist verheugd besluit mee te doen. ‘Zo’n kans krijg je niet zomaar,’ vindt de opgewekte gepensioneerde met kort grijs haar. ‘Natuurlijk proberen we er liever niet aan te denken,’ zegt ze over de oorlogsdreiging. ‘Maar sommige dingen gaan niet weg alleen omdat je er niet aan denkt.’
De laatste jaren nemen in Taiwan de zorgen rap toe over een dreigende Chinese invasie op het democratisch geregeerde eiland. Ook de VS, Taiwans belangrijkste bondgenoot, waarschuwen er steeds vaker voor. Zo stelde vorige maand Pete Hegseth, de Amerikaanse minister van Defensie, dat een Chinese aanval een ‘imminente dreiging’ vormt voor Taiwan, dat door China wordt beschouwd als een afvallige provincie. Amerikaanse inlichtingendiensten waarschuwen dat de Chinese president Xi Jinping zijn leger heeft opgedragen om in 2027 klaar te zijn voor een invasie.
De groeiende kracht van het Chinese leger heeft Taiwan tot een nieuwe verdedigingsstrategie gedwongen, vertelt William Chung, militair deskundige aan het Taiwanese instituut voor Nationale Defensie en Veiligheidsonderzoek. ‘In het verleden richtten we ons vooral op het keren van een Chinese invasie aan de kust.’
Nu richt Taiwan zich ook op andere vormen van oorlogsvoering. Tijdens de huidige militaire oefeningen, die de grootse ooit vormen, wordt bijvoorbeeld ook geoefend op gevechten in stedelijk gebied. Daarbij dient de manier waarop het Oekraïense leger standhoudt tegen Rusland als belangrijke inspiratie.
Het scenario van een slepende oorlog maakt een zelfredzame bevolking extra belangrijk, vindt Chung. ‘We hebben het hier al over een oorlog van klein tegen groot. Als het zover komt, dan moet de hele samenleving haar krachten aanwenden om een totale oorlog te kunnen voeren.’
In het verhogen van die zelfredzaamheid ziet de Taiwanese overheid een belangrijke rol voor supermarkten. Uiteindelijk moeten alle supermarkten op het eiland een hecht netwerk vormen van schuilplaatsen en centra voor noodhulp. Een goed idee, vindt Chung, want supermarkten vervullen in Taiwan een belangrijke sociale functie, ‘een beetje zoals pubs in Engeland’. Taiwanezen lopen dagelijks meerdere keren binnen bij duizenden PX Marts, 7-Elevens en Family Marts op het eiland, waar ze niet alleen boodschappen doen, maar ook thee drinken en eten.
Tien uur. Het luchtalarm loeit, de oefening begint. Al snel blijkt dat de typische Taiwanese beleefdheid een kordaat crisisoptreden nog in de weg staat. Klanten zoeken weifelend naar een plekje om hun winkelmandje netjes achter te laten, en het personeel dirigeert de klanten stilletjes en wat onwennig, met handgebaren en beleefde knikjes, naar de schuilkelder.
Daar worden de klanten geïnstrueerd hoe ze een veilige houding kunnen aannemen, geknield, met de handen over het hoofd. Op basis van telefonisch instructies van nooddiensten voert het winkelpersoneel een reanimatie uit op een pop.
Na de oefening blijkt dat de grootse plannen voor de supermarkten nog in de kinderschoenen staan. Een woordvoerder van PX Mart erkent dat er nog geen concrete plannen bestaan over de wijze waarop supermarktmedewerkers worden getraind voor hun nieuwe verantwoordelijkheid.
Ook Yang denkt dat er nog een lange weg is te gaan. Terwijl ze na de oefening langzaam de spanning van zich af laat glijden –‘ik voelde mijn hartslag toch omhoogschieten’ – vraagt ze zich af hoe het supermarktpersoneel zou handelen als burgers niet maar een half uurtje, maar urenlang in de kelder zouden moeten schuilen. ‘Hebben ze dan bijvoorbeeld ook medicijnen klaarliggen?’
Dan gaat ze op zoek naar haar boodschappenmandje, dat ze ergens tussen de schappen had achtergelaten. Tijd om zich weer op een alledaags probleem te richten, dat elke Taiwanees in het warme regenseizoen bezighoudt: een kakkerlakkenplaag. Ze laadt twee grote spuitbussen met gif in haar mandje. ‘Een voor mij, en een voor mijn broer.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant