De foto’s die Reuters-fotograaf Marco Bello maakte in het rampgebied in Texas, confronteren de kijker ook met wat zulke beelden allemaal niet kunnen of willen vertellen.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Na extreme regenval in hartje Texas begon de rivier de Guadalupe in de ochtend van 4 juli buiten haar oevers te treden. De hevigste overstromingen, met waterstanden die binnen een uur 8 tot 9 meter hoger lagen dan normaal, vonden plaats in Kerr County.
Het gebied is bekend vanwege de vele jeugdkampen langs de kronkelige en fraaie rivier. Camp Mystic bijvoorbeeld, waar generaties christelijke meisjes hun zomer hebben doorgebracht. Op het moment van schrijven (donderdag 10 juli) hebben de overstromingen 119 slachtoffers gemaakt, onder wie een groot aantal kinderen. En er zijn nog altijd 170 mensen vermist. Camp Mystic meldde eerder 27 slachtoffers.
De rubriek Beeldvormers onderzoekt hoe een foto onze kijk op de werkelijkheid bepaalt.
Op 6 juli trok Reuters-fotograaf Marco Bello door het gebied. Hij maakte een imponerende serie, waaronder bovenstaande foto van een dode koe, hoog in een boom, die duidelijk laat zien hoe verwoestend de stroom moet zijn geweest. En welke krachten hier zijn losgekomen: die vloedgolf moet zoiets zijn geweest als een tornado van water.
Bello liep door het rampgebied en bezocht ook een van de gebouwen in het inmiddels verlaten Camp Mystic. De duidelijk zichtbare modderige waterlijn is tot vlak onder het plafond gekomen, zie de foto hieronder.
Hij maakte een close-up van een aantal zelfgemaakte crucifixen aan de muur die half uit de modder lijken te komen. Het is een foto waaraan je onder deze omstandigheden elke betekenis kunt hangen, een beetje afhankelijk van wat dit symbool van het christendom voor je betekent.
Hoe liep Bello hier rond? Zijn foto’s, inclusief dat krankzinnige beeld van die dode koe, confronteren de kijker ook met wat zulke beelden allemaal niet kunnen of willen vertellen. Om maar eens wat vanzelfsprekends te noemen: geen idee hoe het daar ruikt, op die plek waar de dood nog zo aanwezig is.
Geen idee wat Bello dacht, een nieuwsfotograaf die in Florida woont, maar in de Venezolaanse hoofdstad Caracas is opgegroeid. Een paar weken geleden kondigde de regering-Trump nog aan dat ze van plan was 350 duizend Venezolanen het land uit te zetten. Probeer dan maar eens geen apocalyptische gedachten te hebben als je opeens rondloopt in een dal vol schaduw van de dood (om het Bijbels te houden).
De koe van Bello is ook een manier om een foto over precies dat aspect van de ramp te maken, dat de omvang en de ophef zo bepaalt: het grote aantal doden. Maar dan zonder de doden in beeld te brengen, althans de menselijke slachtoffers. Je kunt het een vorm van zelfcensuur noemen: fotografen weten dat de persbureaus zulke foto’s niet doorzetten en dat de meeste officiële media ze tegenwoordig niet of met grote terughoudendheid zullen publiceren.
Amerikaanse media staan wel vol met familiefoto’s en pijnlijk vrolijke pasfoto’s van de doden die geïdentificeerd zijn. Verder eindeloos veel foto’s van de zoektocht, met omvergeworpen auto’s, weggedreven huizen en verdronken knuffels als partes pro toto van verdwenen levens. Een van de zeldzame foto’s waarop een slachtoffer wordt geborgen, is van een afstand gemaakt, met een aantal hulpverleners op de rug gezien. De afstand is het punt; het respect dat je het slachtoffer en de familie op dit moment verschuldigd bent.
Rampenfotografie staat de laatste jaren niet meer uitsluitend in het teken van de tragedie veroorzaakt door de ontembare kracht van de natuur. Er ligt nu vaak ook een voortdurende schuldvraag onder: over de klimaatcrisis, maar bijvoorbeeld ook over de manier waarop in de Verenigde Staten overheidsdiensten, zoals de National Weather Service, worden afgeknepen.
Op donderdag 10 juli schreef The New York Times over de onverantwoorde manier waarop Camp Mystic enkele jaren terug een aantal nieuwe gebouwen had neergezet: dichter bij de rivier, op een plek die volgens de autoriteiten een ‘groot overstromingsrisico’ in zich droeg.
Die risico’s moet je in dat gebied serieus nemen: de krant publiceerde een lijst met overstromingen waaruit bleek dat de laatste jaren tientallen mensen aan de oevers van de Guadalupe waren verdronken. En toch werden die nieuwe barakken precies daar gebouwd. Een expert in de NYT: ‘Het is alsof je je tentje midden op de snelweg neerzet.’
En op die manier krijgen de foto’s van Bello en de anderen in de nasleep van de ramp ook een andere lading: die van het visuele verslag van een tragedie die deels voorkomen had kunnen worden.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant