Diplomaat Marc Kuipers volgt per 1 januari 2026 Pieter-Jaap Aalbersberg op als Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid. Een terugkeer naar een vertrouwde omgeving voor de voormalige tweede man van de inlichtingendienst AIVD, waar hij bekendstond als ‘een goeie en intelligente gast’.
is politiek verslaggever en onderzoeksjournalist van de Volkskrant.
‘Bekend terrein.’ ‘Goed dat je terugkeert.’ ‘Mooie thuiskomst.’ Veel felicitaties die Marc Kuipers op LinkedIn ontvangt sinds zijn vrijdag aangekondigde benoeming tot Nationale Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zijn voor tweeërlei uitleg vatbaar. Niet alleen keert de huidige consul-generaal in de Japanse industriestad Osaka terug naar Nederland, ook gaat de jurist weer aan de slag in het vakgebied waar hij veruit het langst werkzaam is geweest: de nationale veiligheid.
Als NCTV-baas wordt Kuipers onder andere verantwoordelijk voor het stelsel van bewaken en beveiligen van bedreigde personen en objecten en moet hij op basis van informatie van inlichtingendiensten, politie en ambassades elk kwartaal het Dreigingsbeeld Terrorisme vaststellen. Op dit moment is er sprake van een dreigingsniveau 4 – het maximum is 5 – waardoor de kans op een aanslag ‘substantieel’ is.
Alles over politiek vindt u hier.
De man die vanaf 1 januari in de voetsporen treedt van de huidige coördinator Pieter-Jaap Aalbersberg en ex-NCTV-baas Dick Schoof leek de afgelopen vier jaar op zijn gemak als consul-generaal in Osaka. Zo zag de Gronings hoogleraar economie van de gezondheidszorg Jochen Mierau, die onlangs betrokken was bij twee missies naar Japan, enkele weken nog van dichtbij hoe Kuipers als zij-instromende diplomaat behendig banden legde tussen Japanse en Nederlandse bedrijven en organisaties, bijvoorbeeld op het gebied van ouderenzorg en life science.
‘Hij komt niet uit het diplomatenwereldje, maar begreep heel goed hoe je samenwerkingsbanden met Japan kon opzetten, terwijl het toch een complexe cultuur is’, aldus Mierau. ‘Hij speelde een belangrijke rol bij onze relatie met universiteiten en bedrijven daar.’
Mierau, die Kuipers al grappend liet weten dat hij in navolging van ex-NCTV-baas Schoof ‘zomaar premier kan worden’, wist dat dat de huidige consul-generaal een lange achtergrond heeft bij de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD). ‘Hij gaat blijkbaar nu weer wat terug naar wat hij in het verleden deed.’
Kuipers werkte vanaf 2005 bij de inlichtingendienst, nadat hij eerder ruim dertien jaar in verschillende hoedanigheden bij het ministerie van Justitie actief was. Bij de AIVD wist hij op te klimmen tot plaatsvervangend directeur-generaal, de op een na hoogste positie. Volgens Eric Schouten, een ex-AIVD’er die nu het veiligheidsbedrijf Dyami leidt, stond Kuipers in die tijd bekend als ‘een goeie en intelligente gast’ en ‘een verbinder’. ‘Hij was de directeur van mijn unit, ook tijdens de ramp met MH17. Toen heeft hij wel zijn sporen verdiend.’
Toch verdween Kuipers bij zijn collega’s in de veiligheidswereld uit beeld toen hij in 2016 inspecteur-generaal werd bij de inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In die nieuwe rol kwam hij wel een enkele keer in het nieuws om te praten over misstanden op de arbeidsmarkt en uitbuiting van arbeidsmigranten.
De benoeming tot consul-generaal in Osaka in 2021 leek opnieuw een uitstap naar onbekend terrein en ook niet meteen een promotie. Bijna alle Nederlandse diplomaten zitten in Tokio. Kuipers kreeg de leiding over een klein team dat voornamelijk bestaat uit lokaal personeel. Zijn vrouw, die in Nederland bestuursfuncties in de zorg vervulde, deed de afgelopen jaren promotieonderzoek naar de ouderenzorg in Japan. Vooral doordat de World Expo in Osaka plaatsvindt, nam de aandacht voor Kuipers’ post dit jaar toe.
Toch besluit Kuipers nu weer terug te keren naar zijn oude stiel: de NCTV valt onder het voor hem vertrouwde ministerie van Justitie en Veiligheid en werkt ook nog eens intensief samen met zijn andere voormalig werkgever, de AIVD. Ex-AIVD’er Schouten noemt Kuipers benoeming dan ook ‘een logische keuze’. ‘Hij snapt alle domeinen van het veiligheidslandschap, weet hoe er gewerkt wordt, en is verbindend. Dat is nodig, want de NCTV doet zelf geen onderzoek, maar moet goede rapportages zien binnen te halen van organisaties als de AIVD, MIVD (Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst) en politie. Als je niet oppast, kunnen er al snel wrijvingen ontstaan met dat soort uitvoerende diensten.’
De huidige NCTV-baas Pieter-Jaap Aalbersberg, voormalige korpschef in Amsterdam, zocht de afgelopen jaren slechts sporadisch de publiciteit, al was hij wel geregeld in beeld rond de organisatie van de recente Navo-top in Nederland. In het verleden was huidig premier Schoof als coördinator veel meer op publiciteit gericht en praatte hij het land geregeld bij over het dreigingsniveau.
Vanaf 1 januari 2026 moet blijken hoe Kuipers zijn rol bij de NCTV gaat invullen.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant