DEN HAAG - 'Terwijl ik onder mijn bureau lig, voel ik dat hij mijn hoofd raakt. Dat ik een kogel door mijn hoofd krijg.' Psychiater Saskia Bakker wordt in juli 2021 tijdens haar werk in de Parnassia-instelling aan de Haagse Leggelostraat neergeschoten. 'Toen dacht ik, dit overleef ik niet. Ik heb vanmorgen voor het laatste mijn kinderen en mijn man gezien', vertelt ze nu vier jaar later. Een toegesnelde beveiliger wordt ook neergeschoten, hij overleeft het niet.
Psychiater Saskia Bakker doet in het televisieprogramma Nieuwsuur haar verhaal over het verloop van die julidag in 2021 waarop ze door een patiënt is neergeschoten.
'Ik wist dat hij wat gespannen was en dat was precies de reden waarom ik het heel belangrijk vond om die dag die afspraak te hebben', zegt ze terwijl ze door een wat donkere gang loopt richting de spreekkamer waar het is gebeurd. Zoals ze ook die dag deed met haar 67-jarige patiënt uit Rijswijk.
'Hij wilde bepaalde medicijnen en ik vond dat dat niet goed voor hem was. Dus dan ga ik dat niet voorschrijven', gaat het verhaal van de psychiater verder.
'Ik sta op, ik doe een pas naar voren en hij staat plotseling voor me, wat ik niet had verwacht.' Met een zucht voegt ze daaraan toe: 'Met een pistool in zijn hand.'
De Rijswijker schiet haar neer. En terwijl ze op de grond ligt, nog een keer, waarbij ze geraakt wordt in haar hoofd.
De beveiliging van Parnassia snelt toe. De eerste die er is, is de 53-jarige beveiliger Martin den Dekker. Ook hij wordt door de patiënt neergeschoten en overlijdt een paar dagen later in het ziekenhuis.
Zijn Parnassia-beveiligingscollega's die een oproep krijgen via de noodtelefoon, herinneren zich die julidag van vier jaar geleden nog als gisteren: 'We zagen Saskia worden weggereden door de ambulance en ze had heel veel bloed aan haar hoofd. Martin lag in een kamertje en daar konden we toen al niet meer bij, dat was allemaal afgezet', herinnert hoofd beveiliging Raymond Bosboom zich.
De 67-jarige patiënt uit Rijswijk pleegt uiteindelijk zelfmoord in zijn auto die om de hoek bij de GGZ-instelling in de Haveltestraat staat geparkeerd.
Wil je met iemand praten over zelfdoding? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie: bel 0800-0113 of chat via 113.nl.
Na de schietpartij in de GGZ-instelling komt de discussie op gang over of dit voorkomen had kunnen worden. 'Je gaat toch denken of we geen detectiepoortjes hadden moeten hebben', zegt beveiliger Raymond Bosboom. 'Maar ja, we zijn ook geen gevangenis', voegt hij eraan toe.
Parnassia, de grootste zorginstelling van Nederland, heeft 75 beveiligers in dienst. Er worden na de dodelijke schietpartij wel maatregelen genomen, bijvoorbeeld in betere sloten op deuren, cameratoezicht, steekvesten voor personeel en extra beveiligde kamers.
Maar er zijn ook medewerkers vertrokken die zich niet veilig voelden en hoofd beveiliging Bosboom had in de periode na de schietpartij ook moeite om aan nieuw personeel te komen: 'Mensen dachten toch, daar ga ik niet werken.'
Honderd procent veiligheid kan Bosboom ook niet garanderen. Hij kan op zijn telefoon foto's laten zien van een zwaard, wat in beslag is genomen bij een patiënt. 'Dit is wel heel groot', geeft hij toe, 'maar we nemen messen, schroevendraaiers en drugs in beslag. Dat komt de politie dan bij ons ophalen.'
De neergeschoten psychiater Saskia Bakker, toen 36 jaar oud, gaat wel weer aan de slag bij Parnassia. Zodra ze hersteld is.
De eerste keer dat ze weer binnen kwam op de vestiging aan de Haagse Leggelostraat, was wel even slikken. 'Dan denk je wel: hier is het gebeurd. Maar ik wilde gewoon weer terug aan het werk.'
'In het begin was ik heel erg bang dat ik niet meer de psychiater durfde te zijn die ik was', kijkt ze terug op die eerste periode. 'Dat als iemand zou zeggen: ik wil dat en dat ga je voor me regelen, dat ik dan geen nee zou durven te zeggen.'
En tot de dag van vandaag is ze bij ieder patiëntenbezoek, ook bij mensen thuis, bezig met haar veiligheid. 'Dus dat ik wel weet waar de deur zit, hoe ik naar buiten kom, waar mijn telefoon is. En als het niet helemaal pluis aanvoelt, kan ik ook een pieper meenemen.'
Op de ruim 500 locaties van Parnassia worden 180.000 mensen behandeld en zijn er elke dag tientallen geweldsincidenten, vaak verbaal. Dat bevestigt Elnathan Prinsen van de raad van bestuur van Parnassia tegen Nieuwsuur.
'We hebben veel gesprekken gevoerd, bijvoorbeeld over detectiepoortjes. Helpt dat wel en hadden poortjes dit kunnen voorkomen', zegt Prinsen. 'Je wil de zorg ook toegankelijk houden, want mensen vinden het soms al spannend om naar een GGZ-instelling te gaan.'
Prinsen stelt dat psychiatrische patiënten maar een heel klein verhoogd risico hebben op het plegen van geweld. 'We hebben per instelling bekeken wat er nodig is aan noodknoppen, piepersystemen, deuren die niet vanzelf open gaan. Maar wel met oog voor de balans tussen veiligheid en zorg. Wij zijn er primair om zorg te verlenen.'
Bij huisbezoeken wordt volgens Prinsen afgewogen of het veilig is als iemand alleen gaat en kan dat in de meeste gevallen ook gewoon. 'Maar soms ga je met zijn tweeën, of je gaat niet, of je gaat onder begeleiding van de politie.'
Uiteindelijk komen er, ondanks de wens van sommige medewerkers, geen detectiepoortjes in de zorginstelling in de Leggelostraat. En Saskia Bakker is daar blij mee. 'Ik vind mooi dat het hier zo'n open locatie is, waar iedereen vrij binnen kan komen en zich daardoor ook veilig voelt. Ik ben bang dat als je het gaat beveiligen als een bunker, mensen minder snel hier gaan komen.'
'Ik denk dat we gewoon alert moeten zijn wanneer iemand ander gedrag vertoont dan normaal', zegt beveiliger Raymond Bosboom. 'Maar ik kan niet uitsluiten dat hier iemand met een wapen komt. Want dat kan je buiten de poorten van Parnassia ook niet uitsluiten.'
En in die wetenschap doet psychiater Saskia Bakker haar werk. 'Ondanks alles zit ik hier wel en doe ik wat ik het allerliefste doe. Daar ben ik wel trots op.'
Source: Omroep West Den Haag