is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Misschien kan de Tweede Kamer zich al voorbereiden op een parlementaire enquête over steunverlening aan de scheepswerf Damen in Gorinchem.
Woensdag werd bekend dat Damen 270 miljoen euro staatssteun krijgt vanwege acute geldproblemen. Die zijn ontstaan doordat de Duitse overheid wegens vertraging geen geld meer wil overmaken voor de bouw van zes fregatten. Hiermee is een bedrag van 7 miljard euro gemoeid. VVD-minister Vincent Karremans van Economische Zaken wil de steun zo spoedig mogelijk verstrekken, omdat Damen anders kan omvallen.
In de jaren tachtig van de vorige eeuw klonk het ‘nooit weer’ als het om staatssteun aan de scheepsbouw ging. Een rechtstreeks op de televisie uitgezonden parlementaire enquête gaf een onthullende inkijk in de ondergang van de werf Rijn-Schelde-Verolme (RSV).
Het was een beerput geweest van politiek gekonkel, meineed, gemiste kansen, inschattingsfouten en gekwetste ego’s. In totaal was 2,2 miljard gulden - één miljard euro - over de balk gegooid. Honderden miljoenen aan defensiegeld waren aan RSV gegeven zonder enige dekking. Topambtenaar Josef Molkenboer, bijgenaamd ‘de industriepaus’, werd dankzij de verhoren een bekende Nederlander.
Toenmalig minister van Economische Zaken Gijs van Aardenne (ook VVD) had de Kamer ernstig misleid, concludeerde de commissie. De enquête had tot direct gevolg dat de staatssteun voor vliegtuigfabrikant Fokker er niet meer kwam.
Ruim veertig jaar later is het RSV-trauma blijkbaar vergeten. Voor alles wat ook maar riekt naar wapens, mag in de schatkist een graai worden gedaan. Ook al werkt slechts een kwart van het personeel in Nederland, zoals bij Damen.
In de jaren tachtig waren uitgaven voor defensie niet erg populair. Maar het land kampte met een torenhoge werkloosheid. Het kabinet had RSV daarom een vergunning gegeven voor de bouw van onderzeeboten voor Taiwan, ondanks het risico dat de volksrepubliek China, die net de grenzen had opengegooid, Nederlandse bedrijven buiten de deur zou houden en de KLM zelfs geen lijntje op Beijing zou gunnen.
De Tweede Kamer stemde in meerderheid tegen de vergunning, maar het kabinet kon niet meer terug.
RSV was een wespennest. En dat is Damen ook. Er is continu politiek gekonkel rond het bedrijf. Twee jaar geleden spande Damen nog een rechtszaak aan tegen de staat (dezelfde staat waarvan het bedrijf nu steun krijgt), omdat het bepaalde schepen niet kon bouwen vanwege de sancties tegen Rusland. In april van dit jaar werd bekend dat het OM de scheepsbouwer vervolgt op verdenking van omkoping, valsheid in geschrifte, witwassen en het overtreden van de sancties tegen Rusland.
Het mag zo zijn dat het betalen van smeergeld de enige methode is om te kunnen overleven in deze bedrijfstak, maar daar zouden de regering en Tweede Kamer niet oogluikend mee mogen instemmen.
Misschien zou de Tweede Kamer niet moeten wachten op een parlementaire enquête achteraf, maar op voorhand een grondig onderzoek moeten gelasten.
Als ze bij de VVD al niet te kort van memorie zijn, hebben ze minstens een selectief geheugen.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant