De pijnlijke manier waarop kinderen in de gesloten jeugdzorg soms vastgepakt en vastgehouden worden door medewerkers, is tegen de wet. Mogelijk is het zelfs in strijd met het verbod op foltering in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Amsterdam en omstreken.
Dat oordeelt het Europese anti-folteringscomité CPT, dat toezicht houdt op dit verbod, na een spoedbezoek aan Nederland.
Afgelopen najaar bezocht het CPT drie instellingen in Leidschendam, Harreveld en Cadier en Keer. Uit gesprekken met de jongeren bleek dat ze over het algemeen vinden dat het personeel hen goed behandelt. Maar uit dossiers en gesprekken blijkt tevens dat er nog altijd pijnprikkels worden toegebracht om jongeren in crisissituaties in bedwang te houden. Dat is sinds januari 2024 wettelijk verboden.
Volgens het comité is er bij sommige medewerkers onduidelijkheid over wat nu wel en niet mag. Zo vertelde een meisje aan de onderzoekers dat, tijdens een interventie, haar arm en pols op een pijnlijke manier achter haar rug werden gedraaid. Hierbij viel ze en liep ze blauwe plekken op. Andere kinderen beschreven een techniek waarbij de duim op zo’n manier wordt gedraaid dat bewegen heel lastig wordt.
‘Doorgaans doet deze commissie onderzoek naar vernederende en mensonterende situaties in Europese gevangenissen en opvangcentra voor vreemdelingen’, zegt Mariëlle Bruning, hoogleraar Jeugdrecht van de Universiteit van Leiden. ‘Het zegt veel dat ze nu ad hoc ook naar gesloten jeugdzorgcentra in Nederland zijn gegaan.’
Het is niet het eerste onderzoek dat de problemen in de gesloten jeugdzorg blootlegt. Maart vorig jaar verscheen een schokkend rapport van ervaringsdeskundige Jason Bhugwandass met getuigenissen van 51 jongeren over drie crisisafdelingen. Daaruit bleek dat de jongeren ruim twintig uur per dag opgesloten werden in hun kamer, in een uiterst repressief regime.
Twee jaar eerder was al aangekondigd dat de gesloten jeugdzorg afgebouwd zou worden. Het rapport van Bhugwandass maakte volgens toenmalig staatssecretaris Maarten van Ooijen (Volksgezondheid) duidelijk dat de transformatie van de jeugdzorg nog sneller moet.
Inmiddels verblijven er nog ruim 400 kinderen in de gesloten jeugdzorg. Het gaat om kinderen die kampen met complexe problematiek en op last van de rechter worden opgenomen. Enkele jaren geleden waren dat er nog zo’n 2000.
Volgens Bruning legt het nieuwe rapport bloot dat regelgeving en realiteit nog te ver uit elkaar liggen. ‘Het is ook een worsteling: het liefst willen we dat er geen enkel kind meer in de gesloten jeugdzorg zit. Maar tegelijkertijd zijn er kinderen die zulke zware problemen hebben, dat er ook geen alternatief is.’
Wat haar betreft, moet het kabinet meer regie nemen. ‘Een belangrijke conclusie van het nieuwe rapport is dat veel medewerkers de nieuwe wet- en regelgeving onvoldoende kennen. Maar instellingen zijn zelf verantwoordelijk voor de training. Waarom regel je dat niet landelijk?’, zegt Bruning.
Ook het externe toezicht zou beter moeten, aldus het CPT. Zo wordt in het rapport gerefereerd naar een voorbeeld waarbij een jongen zichtbaar gewond raakte aan zijn armen en benen. Ook zijn gezicht was opgezwollen. Hij diende een klacht in, maar enkele dagen later trok hij die weer in. Bruning: ‘Zo’n jongen is elke dag afhankelijk van de mensen tegen wie hij de klacht had ingediend. Eigenlijk zou je dan moeten zeggen: ook al heb je die klacht ingetrokken, we gaan toch onderzoek doen.’
IHub, waar een van de drie bezochte instellingen onder valt, laat weten het bezoek van het CPT ‘waardevol’ te hebben gevonden. ‘En met de aandachtspunten zijn we direct aan de slag gegaan.’ Zo wordt er beter geregistreerd en zijn de beveiligde kamers verbeterd, aldus de woordvoerder die tevens benadrukt dat in deze instelling in Harreveld de gesloten jeugdzorg sowieso wordt afgebouwd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant