Mijn Noord heet de donderdag door Human uitgezonden documentaire die Jaap van den Beukel maakte over de Amsterdamse buurt waar hij zelf woont: Tuindorp Nieuwendam. Fotografen en filmers vallen vaker voor buitenwijken zoals deze, Tuindorp Oostzaan en Betondorp. Alle rond de honderd jaar geleden gesticht als antwoord op de uitpuilende, verkrotte volkswijken in de binnenstad. Nieuwe, ruime, groene wijken: arbeidersparadijsjes. Waar altijd kleurrijke en welbespraakte paradijsvogels zijn te vinden.
Een eeuw later, zo blijkt ook uit Van den Beukels film, zijn de lustoorden getransformeerd. De autochtone bewoners van de huurwoningen zijn veelal op hoge leeftijd en weduwe of weduwnaar. De nieuwe bewoners zijn veelal rijke yuppen, de enigen die zich de dure en schaarse koopwoningen kunnen permitteren. Veel contact tussen oude en nieuwe bewoners is er niet. Maar eerlijk gezegd is dat er tussen de oude Nieuwendammers evenmin.
Toch wel even schrikken, de eenzaamheid die Van den Beukel voor zijn camera treft: allemaal hebben de oorspronkelijke, witte bewoners die al zijn aandacht kregen wel een reden om de ander op afstand te houden. De stijfkop Marcel (89) die al zes jaar ruzie heeft: ‘Als ik je laat vallen, pak ik je niet meer op.’ Fred, die de wereld liever voorbij ziet trekken dan dat hij iemand binnenlaat: ‘Visite ziet al je gebreken.’ Gatze, die ‘heel weinig contacten’ heeft, behalve dan bij de zwefkattenopvang, waar een aardige vrouw hem koffie geeft. Maar verder? ‘Einsam en allein.’
Veel blijft ongezegd, maar ook dan, júíst dan, voel je de droefenis van verloren liefdes, overleden partners, het onherroepelijk verglijden van de tijd en de stille hunkering. Fred was ooit een fanatieke mondharmonicaspeler, maar het instrument ging verloren en nu wil hij geen nieuwe meer kopen. ‘Ik ben 88, te oud. Hoelang heb ik nog? Een, twee jaar?’ In de kajuit van zijn scheepje dat op de werfkade staat, mijmert Henk over zijn huwelijk, dat 61 jaar zou duren. Nooit verkopen dat schip, had zijn vrouw hem bezworen. Nu teert hij op herinneringen: ‘Je zit je hele leven aan elkaar vast en je wilt elkaar niet loslaten.’
Over de auteur
Arno Haijtema is redacteur van de Volkskrant en tv-recensent.
Fraai, kalm (misschien iets te statisch) camerawerk verraadt Van den Beukels achtergrond als fotograaf. Hij is geduldig en empathisch en weet op de juiste momenten te zwijgen. Ook als Henk vertelt over zijn overbuurvrouw Tilly, die onlangs bij hem had aangebeld omdat om half 1 ’s middags, ongebruikelijk, de luxaflex nog naar beneden was. ‘Ze kwam kijken of ik er nog wel was. Bezorgdheid.’ Dit voelt als lastigvallen, had hij tegen Tilly gezegd. ‘Nu heb ik daar zo’n spijt van, zo stom, ik loop er nog steeds mee.’ Maar als hij over Tilly spreekt, lichten zijn ogen op. En Tilly groet hem nog steeds vrolijk op straat. Tijd voor Henk om het over een andere boeg te gooien.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant