Boerenorganisaties, provincies en gemeenten willen een spoedwet om Nederland van het ‘stikstofslot’ te halen. Zij vragen het kabinet om duidelijke, ‘afrekenbare’ doelen voor de stikstofuitstoot door sectoren, boeren en bedrijven. Als ‘ultieme remedie’ zou de overheid de vergunningen moeten intrekken van veehouders die hun doelen niet halen.
is chef van de politieke redactie.
Dat is de kern van een donderdag gepresenteerd gezamenlijk stikstofplan van landbouworganisatie LTO, de jonge boeren en tuinders (NAJK), de provincies (IPO), de gemeenten (VNG) en de waterschappen (UvW). Ze denken Nederland zo ‘zeker en verankerd’ uit de stikstofmalaise te trekken.
Andere direct betrokkenen, zoals de ondernemersorganisaties VNO/NCW en Bouwend Nederland plus de natuurbeschermers van Natuurmonumenten en Natuur & Milieu, reageren ook gezamenlijk. Zij zijn niet onder de indruk.
Zij vinden het plan te beperkt, ze missen een financiële onderbouwing en zien te weinig urgentie: de boeren, de provincies en de gemeenten hanteren 2035 als einddoel, met 2030 als tussendoel. Dat is te vaag, te traag en te vrijblijvend, stellen de critici: ‘Dit is onvoldoende om Nederland van het slot te halen.’
Het plan van de lokale overheden en de boerenorganisaties is bedoeld als reactie op het vastlopen van het stikstofbeleid in Den Haag. Het kabinet-Schoof beloofde vorig jaar bij zijn aantreden snelle oplossingen om de vergunningverlening voor bouwprojecten en veehouders weer op gang te brengen.
Dat is er echter nog niet van gekomen. Een speciale ministeriële commissie onder leiding van premier Schoof kwam eerder dit jaar niet verder dan een ‘startpakket’ en stelde beslissingen over concrete maatregelen uit tot Prinsjesdag. Premier Schoof erkende in de Kamer dat hij er meer van had verwacht: ‘Er was een weerbarstige werkelijkheid, het was veel ingewikkelder dan ik had gedacht.’
Wel presenteerde BBB-minister Wiersma van Landbouw onlangs haar voornemen om in de komende herfst de ‘rekenkundige ondergrens’ voor de berekening van de toegestane stikstofuitstoot van projecten te verhogen. Zij ziet daarin de oplossing voor de impasse.
Ze heeft daarvoor echter weinig draagvlak in de Tweede Kamer, onder haar eigen ambtenaren, en onder de betrokken belangenorganisaties: alom wordt gevreesd dat een nieuwe rekenkundige ondergrens door bestuursrechters niet zal worden geaccepteerd zolang die niet gepaard gaat met concrete en meetbare vermindering van de stikstofneerslag op de meest kwetsbare natuurgebieden. De Kamer heeft Wiersma tot Prinsjesdag (16 september) de tijd gegeven om met ‘robuuste’ maatregelen te komen.
De lokale overheden en de boerenorganisaties zetten in één opzicht een stap verder dan het demissionaire kabinet tot nu toe deed. Voor Wiersma is elke vorm van dwang bij het verplaatsen of beëindigen van boerenbedrijven uitgesloten. Dat is een belangrijke verkiezingsbelofte van haar partij.
De boeren en de overheden denken dat het als ‘ultieme remedie’ toch nodig kan zijn. Zij willen wettelijk vastgelegde ‘emissietaakstellingen’ waaraan sectoren en bedrijven in 2030 en 2035 moeten voldoen. Als zij onvoldoende leveren, zou het ‘intrekken van (een gedeelte van) vergunningen of eventuele individuele korting van dier- of fosfaatrechten’ mogelijk moeten zijn.
Daarnaast denken zij dat in de directe omgeving van de ‘twee tot vijf meest urgente Natura 2000-gebieden’ (volgens experts in elk geval de Hoge Veluwe en De Groote Peel, red.) ‘verplichtende en gerichte’ maatregelen nodig zijn om de stikstofuitstoot daar snel drastisch te beperken.
De bouwers en de natuurorganisaties vinden dat op zichzelf een goed idee, maar waarschuwen dat het onvoldoende is: ‘Voor meer dan honderd stikstofgevoelige natuurgebieden zijn snel maatregelen nodig (...) Zonder stevig stikstofbeleid herstelt de natuur niet en blijft de vergunningverlening op slot. Die komt pas weer op gang als het kabinet maatregelen neemt die juridisch hard maken dat de stikstofuitstoot daalt, zodat activiteiten niet tot verslechtering van de natuur leiden. Dat is een harde eis uit Europese regels, en daar blijft de rechter op toetsen.’
Boerenorganisatie Agractie, een van de drijvende krachten achter de massale boerenprotesten van enkele jaren geleden, vindt het juist ‘bizar’ dat LTO en de lagere overheden individuele veehouders willen opzadelen met emissiedoelen. ‘Het is toch niet te geloven dat het weer de boeren zijn die gaan inleveren?’, aldus voorzitter Alien van Zijtveld donderdag in een eerste reactie.
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant