Stenen die maanmissie Chang’e-6 heeft verzameld aan de achterzijde van de maan hebben ongeveer dezelfde samenstelling als stenen die zijn verzameld aan de voorzijde. Dat is opmerkelijk, omdat de maan aan het oppervlak juist enorme verschillen kent tussen de voor- en achterzijde.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
De Chinese maanlander Chang’e-6 vervoerde in 2024 de allereerste stenen van de achterzijde van de maan richting aarde. Nu, iets meer dan een jaar later, hebben onderzoekers die stenen uitvoerig geanalyseerd. Het is een resultaat waar wetenschappers lang naar uitkeken, zegt maankenner Wim van Westrenen van de Vrije Universiteit.
Uit de woensdag in het vakblad Nature verschenen analyse blijkt dat stenen afkomstig uit het diepe binnenste van de maan geen verschillen vertonen in samenstelling, terwijl die verschillen op het oppervlak juist heel groot zijn.
‘Er komt bijna geen basalt voor, er zijn bijna geen zwarte delen’, zegt Van Westrenen. ‘Uit eerdere metingen blijkt bovendien dat de korst van de maan er tweemaal zo dik is als aan de voorkant. Dat is echt een fors verschil. We willen graag weten hoe dat kan.’
De achterkant van de maan is een mysterieuze plek. Slechts 24 mensen hebben hem ooit met eigen ogen gezien: de Apollo-astronauten die in hun ruimteschepen rond de maan cirkelden. De rest van de mensheid kent de achterkant alleen van foto’s. Die zijde is vanaf de aarde namelijk nooit zichtbaar.
De woensdag verschenen analyse werpt nieuw licht op wat ook wel de donkere kant van de maan wordt genoemd, al is dat eigenlijk onjuist: de achterzijde krijgt evenveel zonlicht als de voorkant.
Het materiaal dat Chang’e-6 verzamelde kwam zo’n 2,8 miljard jaar geleden als lava naar het oppervlak. Daarvoor vertoefde het in diepe geologische lagen met een leeftijd van zo’n 4,3 miljard jaar, afkomstig uit de tijd kort na het ontstaan van de maan.
De onderzoekers vergeleken de samenstelling van dat materiaal van de achterzijde vervolgens met stenen verzameld in het Apollo-tijdperk afkomstig van de voorzijde. Die stenen kwamen oorspronklijk uit grofweg even diepe lagen en bleken bij analyse dus geen noemenswaardige verschillen te hebben met de stenen van de achterzijde.
Met andere woorden: de opvallende verschillen tussen beide kanten van de maan zijn relatief oppervlakkig. ‘Een heel leuk en interessant resultaat en een belangrijk nieuw puzzelstukje in de jacht op een verklaring voor de verschillen tussen voor en achter’, oordeelt Van Westrenen.
Het resultaat zegt overigens niets over die andere grote kwestie rond de maan, waar Van Westrenen al jarenlang aan werkt: de vraag hoe die ooit is ontstaan. ‘Daarvoor heb je metingen nodig van de isotopen van zuurstof’, zegt Van Westrenen. ‘Daar zit ik bij dit materiaal echt op te wachten.’
Blijkt uit die analyse wel verschil tussen de voor- en de achterkant, dan kan dat het ultieme bewijs vormen dat de maan diep in de kosmische geschiedenis is ontstaan uit de botsing van een vroege aarde met een planeet grofweg ter grootte van Mars. ‘Je zou dan kunnen zeggen: kijk, dit is een stuk van Theia’, zegt Van Westrenen, verwijzend naar de naam die wetenschappers die hypothetische Mars-achtige planeet hebben meegegeven.
De analyse die daarvoor nodig is, is echter veel complexer dan wat de onderzoekers nu hebben gedaan. ‘Zelfs met de beste instrumenten ter wereld moet je echt heel veel metingen verrichten om met de juiste hoeveelheid cijfers achter de komma te kunnen stellen dat er wel of geen verschil bestaat. Daar hebben ze meer tijd voor nodig.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant