De hittegolf van vorige week, met in Nederland de warmste 1 en 2 juli ooit gemeten, heeft naar schatting 2.300 mensen het leven gekost in twaalf grote Europese steden. Hittegolven in de vroege zomer zijn doorgaans het gevaarlijkst, en volgens de onderzoekers niet zo zeldzaam meer.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Reden om veel sneller werk te maken van groen in de stad en isolatie van huizen, adviseren Britse experts die de sterfte in kaart brachten. Vooral in Milaan, Rome en Barcelona overleden veel meer mensen dan normaal in deze tijd van het jaar.
In ons land vallen de gevolgen waarschijnlijk mee, verwacht Werner Hagens, namens het RIVM coördinator van het Nationaal Hitteplan. Nederland kreeg pas aan het staartje van de Europese hittegolf in juni met tropische temperaturen te maken.
Hittegolven in de vroege zomer worden normaler en heter, signaleert het Britse onderzoeksteam van onder meer Imperial College London. In het huidige klimaat kunnen we hittegolven zoals die van afgelopen weken eens in de twee tot vijf jaar verwachten, becijfert de groep. Voorheen waren die heel zeldzaam.
In West-Europa was vorige maand sowieso de warmste juni ooit gemeten, meldt het Europese klimaatcentrum Copernicus intussen, in een andere analyse. Gemeten over de hele planeet komt juni 2025 op de derde plaats, na de junimaanden van vorig jaar en het jaar daarvoor.
Van de circa 2.300 mensen die eind juni en begin juli extra zijn overleden is 80 procent ouder dan 65, schat het Britse onderzoek in. Maar dit waren geen mensen die al op het punt van overlijden stonden, zoals bij winterse griepgolven.
‘We zien na een verhoogde sterfte tijdens hitte niet een periode waarin de sterfte juist lager is’, vertelt Hagens. ‘Je kunt dus niet concluderen dat dit mensen zijn die een paar maanden eerder zijn overleden.’
Eerder gaat het om mensen die al een of andere aandoening hebben waarmee ze in principe nog een tijd kunnen doorleven. ‘Door de hitte moet je lichaam harder werken om af te koelen. Je hart pompt harder, je lichaam komt in verhoogde activiteit, je verliest meer vocht’, schetst Hagens. ‘Iemand die toch al tot een kwetsbare groep behoort, kan dan richting uitputting gaan.’
In de meest recente statistiek van het RIVM is nog geen oversterfte te zien. De cijfers van de hete eerste dagen van juli, toen de Europese ‘hittekoepel’ ook Nederland bereikte, zitten daar echter nog niet in. In ons land werd het op die dagen tot 35,5 graden in De Bilt, terwijl de thermometer in Maastricht zelfs de 39 graden aantikte.
Hitte aan het begin van het seizoen is doorgaans het gevaarlijkst, zegt Hagens, domweg omdat mensen er dan nog niet aan zijn gewend. ‘Vergelijk het met naar Spanje gaan. De eerste dagen vind je het maar warm, en na een paar weken zeg je: het was lekker weer.’
Of 2.300 hittedoden in twaalf steden (met in totaal 30 miljoen inwoners) veel of weinig is, is volgens Hagens lastig te zeggen. Daarvoor zou nader onderzoek nodig zijn naar eerdere hittegolven. Vorige maand bracht het RIVM wel in kaart dat het aantal extra Nederlanders dat overlijdt tijdens hete dagen afgelopen decennia geleidelijk omlaagging, terwijl er meer hitte was. Waarschijnlijk komt dat doordat maatregelen zoals het Nationaal Hitteplan vruchten afwerpen.
Maar de Britse studie toont aan dat extra maatregelen niet alle problemen weghalen. Zo werden tijdens de Europese hittegolf overal hitteplannen geactiveerd, kleurcodes afgekondigd en bijvoorbeeld straatwerkers binnengehouden. Niettemin overleden er in Milaan 499 mensen meer dan verwacht. In Parijs waren dat er 373, in Londen 263, en in Barcelona 340.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant