Thomas Erdbrink doet opnieuw verslag uit Teheran, waar hij jarenlang werkte als correspondent voor Nederlandse en internationale media.
Zijn routine was iedere dag hetzelfde. Als de zon onderging, was het vuilnis al naar de bak gebracht en het trappenhuis geveegd. Alleen de planten rondom het appartementencomplex moesten nog water krijgen, daarna trok Baitullah, de Afghaanse conciërge, zich terug in zijn kleine kamertje in de kelder. Daar bleef het licht vaak tot diep in de nacht aan.
Er was niets bijzonders aan hem. Een alleenstaande Afghaanse man, van in de 30. Hij belde veel met vrienden. Volgens onze vriendin Sahar, in wiens gebouw Baitullah werkte, nam hij ook graag foto's van dure auto’s.
Maar de Afghaan in Teheran heeft een dubbelleven, dat mede zal leiden tot massadeportaties.
Zoals zoveel van zijn landgenoten was hij recentelijk van Afghanistan naar Iran gekomen. Nadat de Amerikanen in 2021 daar de macht hebben overgedragen aan de Taliban, gooit Iran de grenzen open.
Er komen – naar schatting – tussen de 2- tot 10 miljoen Afghanen. Die komen bovenop degenen die soms al decennialang in Iran wonen, of er zelfs geboren zijn.
De komst van vele vluchtelingen in korte tijd leidt tot spanningen. Iraniërs klagen dat ze de banen inpikken. Tegelijkertijd mag je in Iran niets als je een buitenlander bent, weet ik ook uit ervaring. Je mag geen bankrekening hebben, geen identiteitskaart en ieder moment kun je worden ontslagen. Veel Afghanen hebben moeite om te overleven.
Kortom, het schuurt, en in het geval van Baitullah leidt het tot verraad.
Twee dagen na het begin van de Israelische oorlog tegen Iran, bonken er veiligheidsagenten tegen de poort van ‘zijn’ appartementencomplex. Hij doet de deur open, ze werken hem tegen de grond. In zijn kleine kamertje vinden de agenten tientallen kleine drones, die hij iedere avond in elkaar aan het zetten was.
‘Onder ons huis was hij wapens aan het maken die tegen ons worden gebruikt’, zegt Sahar. ‘Nu begrijp ik dat veel Afghanen dit deden.’
Baitullah werkte voor de Israëli's, althans, uiteindelijk. Er was iemand die hem geld en onderdelen gaf om de drones te maken en ze om de week kwam ophalen. Hij kreeg er het equivalent van 100 euro per keer voor.
Tegen die tijd is Teheran in rep en roer. Verschillende generaals zijn opgeblazen in hun woningen. De Israëlische spionagedienst Mossad zegt dat ze in Teheran is. Er hangen mysterieuze drones in de lucht. Het is duidelijk dat de Iraanse veiligheidsdiensten gigantische blunders hebben gemaakt.
Er worden verschillende werkplaatsen voor drones gevonden, vaak bemand door Afghanen. Maar ook Iraniërs werkten mee, een arts in Kermanshah wordt betrapt met honderden drones, en pizzakoeriers blijken in ruil voor kleine bedragen foto’s van gevoelige locaties te hebben genomen.
Het eerste wat de Iraanse autoriteiten doen, is de Afghanen de schuld van hun eigen falen geven. Grote razzia’s beginnen. Bij een restaurant van een vriend wordt het gehele keukenpersoneel in een busje gezet en naar de grens gebracht. De Afghaanse schoonvader van een Iraanse bekende acteur gaat op transport, ook al woont hij al dertig jaar in Iran. Visa en verblijfsvergunningen worden uit paspoorten gescheurd, levens verwoest.
In totaal zijn er de afgelopen weken 400 duizend Afghanen het land uitgezet, meldt de minister van Binnenlandse Zaken trots, ‘en dat worden er nog veel meer’.
Israël heeft de Iraanse zwaktes uitgekiend weten te exploiteren. De Iraanse leiders, corrupt en slordig, hebben het allemaal laten gebeuren. Experts, die oorlog als een voetbalwedstrijd zien, zullen roepen hoe knap het allemaal is. Maar als je in die bus zit, gedwongen op weg terug naar Afghanistan, denk je daar vast anders over.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant