De Soedanese stad El-Fasher wordt al meer dan een jaar belegerd. 800 duizend mensen zitten er vast. Hulporganisatie Artsen zonder Grenzen concludeert in een donderdag verschenen rapport dat er sprake is van etnisch geweld, systematische verkrachting en wijdverspreide honger.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
El-Fasher is een stad in de West-Soedanese regio Darfur – een regio waarin veel verschillende stammen en etnische groepen leven. De Rapid Support Forces (RSF), een Arabische militie uit Darfur, verklaarde in 2023 de oorlog aan de Sudanese Armed Forces (SAF), het leger dat toen de macht had. De RSF wilden de controle over Soedan overnemen, een land met zeeën aan kostbare grondstoffen in de bodem.
Lange tijd was de opmars van de RSF niet te stoppen. Maar de SAF winnen sinds begin dit jaar terrein terug. Ze heroverden bijvoorbeeld de hoofdstad Khartoum in het midden van het land. De RSF houden met hulp van andere Arabische milities wel stevige grip op hun thuisregio Darfur.
Toch is er één stad in Darfur die de RSF nooit wisten in te nemen: El-Fasher. De belangrijkste stad van Darfur is daarom een toevluchtsoord geworden voor niet-Arabische inwoners van Darfur, op wie de RSF het hebben voorzien.
Toen de gevechten in El-Fasher in mei 2024 uitbraken, verbleven er nog 800 duizend burgers. Omdat de stad is belegerd, is vluchten voor hen zeer gevaarlijk. Ze zitten daarom vast in oorlogsgebied. Het is bekend dat alle strijdende partijen burgerdoelen bombarderen of beschieten.
De RSF blokkeren nagenoeg alle hulpkonvooien richting stad. Voedsel dat nog wel beschikbaar is, wordt vooral door lokale boeren aangeboden op markten in de stad. Maar deze markten worden regelmatig gebombardeerd of beschoten.
Hulporganisatie Artsen zonder Grenzen (AzG) concludeert in zijn donderdag verschenen rapport ‘Belegerd, Aangevallen, Uitgehongerd’ dat marktkooplui en burgers vaak niet meer naar de markt durven te gaan. Wie wel durft, betaalt hoge prijzen. Dat komt door schaarste en hoge transactiekosten van betaaldiensten die mensen bij gebrek aan cash gebruiken. Het leidt tot wijdverspreide honger.
Naast El-Fasher ligt het twintig jaar oude Zamzam-vluchtelingenkamp. Vorig jaar leefden er nog 700 duizend mensen, ondanks de hongersnood die er toen werd uitgeroepen, omdat het er relatief veilig was.
Op 11 april bestormden de RSF het vluchtelingenkamp. Volgens ooggetuigen met wie AzG sprak, gebruikte de militie daarbij fors geweld en viel er een onbekend aantal doden. Een 34-jarige man herinnert zich hoe huizen opzettelijk in brand werden gestoken. ‘Mijn nicht verbrandde levend, terwijl ze probeerde te ontsnappen uit de kamer waarin wij vastzaten.’
Nagenoeg iedereen in Zamzam is daarna opnieuw gevlucht. Het kamp is ondertussen veranderd in een legerbasis van de RSF.
De RSF komen voort uit de Janjaweed. De Janjaweed is een Arabische militie die begin deze eeuw door Omar al-Bashir, de voormalig dictator van Soedan, werd ingezet om de opstand van (vooral niet-Arabische) milities af te slaan. De operatie mondde uit in een genocide op Afrikaanse stammen als de Masalit, waarbij 400 duizend burgers werden vermoord.
De geschiedenis lijkt zich nu te herhalen. De Verenigde Naties zagen al aanwijzingen voor genocide op de Masalit toen de RSF in juni 2023 de stad El Geneina innamen. AzG beschrijft hoe RSF en hun bondgenoten het rond El-Fasher hebben voorzien op de Zaghawa, een niet-Arabische nomadische stam. Ooggetuigen verklaren dat vooral de leden van deze stam worden vermoord, gevangengenomen en systematisch verkracht. AzG vreest dat de belegering van El-Fasher daar ook op uitdraait.
De RSF houden nog één weg vanuit El-Fasher open, maar die route is zeer onveilig. Wie wel vlucht, gaat naar de stad Tawila waar veel hulporganisaties actief zijn. Freek Haarmans, een Nederlandse medewerker van de hulporganisatie Danish Refugee Council, keerde in april uit Darfur terug naar Nederland. ‘Het probleem is dat er in Tawila inmiddels zo veel mensen zijn, dat er bij lange na niet genoeg hulp is voor iedereen.’
De regio wordt bovendien weer geconfronteerd met een jaarlijks terugkerend probleem: in het regenseizoen, dat net is begonnen en tot september duurt, zijn de wegen tussen de vruchtbare landbouwgronden en bewoonde gebieden onbegaanbaar. Haarmans: ‘Hierdoor gaat ieder jaar veel voedsel verloren, terwijl de voedselnood al hoog is.’ Projecten die zijn opgezet om dat probleem op te lossen, staan door de wereldwijde bezuinigingen op ontwikkelingshulp op de tocht.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant