Het eerste jaar van de Britse Labour-regering eindigde woensdag met tranen van de minister van Financiën. Het was een jaar waarin de populariteit van premier Keir Starmer een duik nam. Waardoor kwam dat? En wat ging er wel goed?
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Bij de verkiezingen van 4 juli 2024 behaalde Labour een historische meerderheid van 174 Kamerzetels, een verdienste die was gebaseerd op een even historisch laag aandeel in het totale aantal stemmen. Doordat de conservatieve stem werd verdeeld over Reform UK en de Conservatieven kwam Labour in de meeste districten als winnaar uit de bus, een effect van het districtenstelsel.
De kersverse premier Keir Starmer had weinig tijd om te genieten van zijn wittebroodsweken. Eind juli braken er gewelddadige anti-immigratierellen uit nadat een migrantenzoon drie meisjes had doodgestoken in Southport, rellen die werden versterkt door online desinformatie.
De voormalige hoofdaanklager Starmer reageerde met ferme hand. Honderden relschoppers verdwenen binnen de kortste keren voor lange tijd achter de tralies, net als Britten die opruiende teksten hadden verspreid via sociale media.
Volgens Starmers tegenstanders werd het snelrecht na Southport harder toegepast dan bij andere protesten of rellen. Dat de regering rond dezelfde tijd besloot gevangenen wegens een cellentekort vrij te laten, viel slecht. Starmer kreeg de bijnaam ‘Two-Tier Keir’ (twee-maten-Kier), een bijnaam die hem nog steeds hinderlijk achtervolgt.
Na de schandalen en zelfverrijking tijdens de veertien jaar waarin de Conservatieven aan de macht waren geweest, beloofde Starmer integriteit en dienstbaarheid. Die belofte bleek moeilijk waar te maken.
Nog geen drie maanden nadat de premier 10 Downing Street had betreden, raakte Starmer in de problemen door zijn hechte vriendschap met Hogerhuislid en partijgenoot Lord Waheed Alli. Door de jaren bleken Starmer en zijn vrouw giften van deze miljonair te hebben ontvangen, van kleding en brillen tot voetbalkaartjes. Een van Starmers kinderen verbleef in het Londense luxeappartement van Alli en ook Starmer zelf maakte gebruik van diens gastvrijheid. De crisis verergerde toen bleek dat ook andere leden van de regering waren gepamperd door deze suikeroom.
Strikt genomen waren er geen regels overtreden, maar voor het imago van de arbeiderspartij was het zeer slecht.
Een van de eerste maatregelen die Starmer nam als premier was het afschieten van het omstreden Tory-plan om illegale immigranten op het vliegtuig naar Rwanda te zetten – een plan dat eerder meermaals door rechters was gedwarsboomd.
In plaats daarvan beloofde Starmer om de mensensmokkelbendes aan te pakken en nauwer samen te werken met andere Europese landen, Frankrijk voorop. De maatregelen hebben vooralsnog weinig resultaat gesorteerd. In het eerste halfjaar van 2025 zijn 19.982 migranten het Kanaal overgestoken om het Verenigd Koninkrijk te betreden. Dat is bijna twee keer zoveel als in dezelfde periode vorig jaar. Er zitten nu meer migranten in asielhotels dan een jaar geleden.
De cijfers zijn koren op de molen van de populisten van Reform UK, dat het goed doet in de peilingen en bij regionale verkiezingen. Geschrokken door het succes van de partij van Nigel Farage zei Starmer dat Groot-Brittannië zonder strenge immigratieregels ‘een eiland van vreemdelingen’ zou worden – woorden die hij later terugnam.
De sociaaldemocraat Starmer heeft wel een goede werkrelatie opgebouwd met president Donald Trump. Zijn bezoek aan Het Witte Huis verliep dit voorjaar voorspoedig. Hij vleide de grillige Amerikaanse president met een uitnodiging voor een staatsbezoek aan het Verenigd Koninkrijk en zette een trans-Atlantisch handelsakkoord in de steigers.
Ondertussen haalde hij de banden aan met de Europese Unie middels een resetakkoord, waarmee een ‘harde’ Brexit plaatsmaakte voor een ‘zachte’. Daarbij offerde hij de Britse vissers op.
Starmer beleefde zijn beste dagen als beschermer van Oekraïne. Na Trumps ruzie met president Volodymyr Zelensky in het Witte Huis organiseerde Starmer een conferentie waarop Europese landen een ‘defensie-alliantie van de bereidwilligen’ aangingen. De Britten terug op het wereldtoneel, zo luidde het.
Starmer heeft niet alleen te maken met de Conservatieve oppositie in het Lagerhuis en de opkomst van Reform UK, maar ook met een kritische linkervleugel binnen zijn eigen partij. Dat bleek afgelopen dagen bij het plan om jaarlijkse pensioenuitgaven van 70 miljard pond (81 miljard euro) met 5 miljard te reduceren. Het leidde tot een interne rebellie. Met de eerste parlementaire nederlaag in het vooruitzicht bond Starmer woensdag in en veroorzaakte een nieuw gat in de boekhouding van zijn minister van Financiën, Rachel Reeves.
Zij was zichtbaar geëmotioneerd, waarop de obligatiemarkten paniekerig reageerden en het pond in waarde daalde. Reeves zei later dat ze een ‘zware dag’ had gehad en gaf een ‘persoonlijke kwestie’ op als oorzaak van haar tranen.
De gedachten rond Westminster gingen terug naar 2022, toen de markten de radicale plannen van Tory-premier Liz Truss afstraften. Dat leidde tot haar roemloze val. Starmer is gewaarschuwd.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant