De Tweede Kamer heeft ingestemd met een langverwachte wet die ervoor zorgt dat warmtenetten in overheidshanden komen. De aanleg van stadsverwarming moet daardoor de komende jaren weer op gang komen, nadat veel warmtebedrijven juist waren gestopt met bouwen.
De Wet collectieve warmte werd jarenlang uitgesteld en door meerdere kabinetten herzien. In 2022 besloot toenmalig klimaatminister Rob Jetten dat de warmte-infrastructuur voor minstens 51 procent in publieke handen moest komen.
Onze elektriciteits- en gasnetten worden al beheerd door bedrijven die in overheidshanden zijn, maar warmtenetten zijn meestal eigendom van private bedrijven als Eneco of Vattenfall. Lokaal vormen zij monopolies. Gemeenten wilden graag meer controle over deze infrastructuur.
In verschillende gemeenten wordt al gewerkt aan de oprichting van publieke warmtebedrijven. Staatsbedrijf EBN gaat mee-investeren in warmtenetten om ervoor te zorgen dat meer huizen van het gas af kunnen.
Bestaande warmtenetten mogen nog maximaal dertig jaar in handen blijven van de huidige eigenaren, zodat zij hun investering kunnen terugverdienen. Daarna moeten ze verplicht worden overgenomen door een publiek warmtebedrijf. Gemeenten mogen de komende tien jaar ook nog een privaat bedrijf aanwijzen om een warmtenet aan te leggen of uit te breiden.
Nu is de aanleg van warmtenetten vrijwel overal in het land gestopt. Bedrijven als Eneco zeiden dat het wetsvoorstel te veel onzekerheid creëerde. Bovendien zijn de aanlegkosten van warmtenetten gestegen en is het volgens de bedrijven lastig om er geld mee te verdienen.
In 2019 werd in het klimaatakkoord afgesproken dat tot 2030 een half miljoen bestaande huizen zou worden aangesloten op een warmtenet. Maar dat doel wordt bij lange na niet gehaald. Door gesteggel tussen overheid en bedrijfsleven en door zorgen over de betaalbaarheid voor inwoners zal dat aantal volgens demissionair klimaatminister Sophie Hermans eerder rond de 200.000 liggen.
De nieuwe wet moet er ook voor zorgen dat warmtenetten betaalbaarder zijn voor huishoudens. Nu betalen zij voor warmte een prijs die gekoppeld is aan de gasprijs, zelfs als hun warmte helemaal niet uit gas komt. Tijdens de energiecrisis zorgde het voor flinke prijspieken.
Onder de nieuwe wet worden de kosten voor de consument gebaseerd op de echte kosten die warmtebedrijven maken. Er komt ook een tarieflimiet die ervoor zorgt dat sommige warmtenetten niet veel duurder worden dan andere. Toezichthouder ACM moet in de gaten houden dat bedrijven eerlijke tarieven rekenen. Het duurt nog wel een aantal jaar voordat dit nieuwe tariefstelsel ingaat.
De uiteindelijke wet kreeg in de Tweede Kamer een ruime meerderheid. De PVV stemde wel tegen. Als de Eerste Kamer de wet snel genoeg behandelt, kan hij op 1 januari 2026 ingaan.
Source: Nu.nl economisch