Het aantal mensen dat kampt met vergiftigingsverschijnselen door verkeerd gebruik van afslankmedicijnen neemt sterk toe. In 2024 kreeg het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) in Utrecht hierover 75 meldingen van zorgverleners binnen, tegenover 41 in 2023.
is zorgverslaggever van de Volkskrant.
Dat blijkt uit het jaaroverzicht van het vergiftigingencentrum. Het aantal mag klein lijken op de 120 duizend mensen die vorig jaar een afslankmiddel via een arts kregen voorgeschreven, toch is de stijging ‘zorgwekkend’, zegt Dylan de Lange, intensivist-toxicoloog in het UMC Utrecht en hoofd van het NVIC. ‘Wat wij binnenkrijgen is het topje van de ijsberg, zorgverleners zijn niet verplicht een vergiftiging te melden als zij er een vermoeden. Veel vergiftigingen zullen wij dus niet horen.’
Bij een vergiftiging gaat het bijvoorbeeld om mensen die op een spoedeisende hulp terechtkomen met uitdrogingsverschijnselen door overmatig braken na een te hoge dosering van het middel. Het extreemste voorbeeld is een patiënt die een vorm van dementie ontwikkelde door een acuut vitaminetekort; door overmatig gebruik van de afslankmedicijnen had de patiënt zo weinig behoefte aan eten dat het ongezond werd.
Het ‘schrikbarendste’, aldus De Lange, is dat 29 van de 75 meldingen gingen over mensen die op eigen houtje aan de middelen waren begonnen. ‘Er is dus veel ondeskundig gebruik van illegaal verkregen medicatie. Mensen halen iets van internet, zien iets op Instagram, en gebruiken vervolgens middelen waar ze geen verstand van hebben. Dat brengt het gevaar van een verkeerde dosering, of een verkeerde frequentie – eens per dag in plaats van eens per week – met zich mee.’
Voor mensen met ernstige obesitas zijn de afslankmiddelen – zogeheten GLP-1-agonisten – uitstekende medicijnen, zegt De Lange. ‘Maar als je gezond bent, en je wilt afvallen, dan is het nog maar de vraag of je gezonder wordt van zo’n medicijn. Je hebt altijd een risico op zeldzame bijwerkingen.’
De Britse toezichthouder op geneesmiddelen, de MHRA, begint bijvoorbeeld een onderzoek naar honderden gevallen van acute alvleesklierontsteking die gebruikers van de medicijnen opliepen. Tien van hen zouden zelfs als gevolg van de mogelijke bijwerking zijn overleden.
Huisarts Floris Hirsch ziet in zijn praktijk in De Bilt het aantal mensen dat vraagt om een recept voor de afslankmedicijnen snel toenemen. ‘Patiënten horen het op feestjes, op het schoolplein. Dat snap ik, want ik heb in mijn carrière nooit eerder een medicijn gezien waar je daadwerkelijk van afvalt.’ De nieuwe vergiftigingscijfers ziet hij als een belangrijk signaal. ‘Het is enorm verleidelijk om de dosering van de middelen te willen ophogen. Gebruikers willen vaak al zo lang zo graag afvallen dat zij sneller gewicht willen verliezen dan gezond is. Maar als je doorschiet, kan dat tot serieuze problemen leiden. Te veel braken, een vitaminetekort, of een te groot verlies van spierweefsel.’
Het aantal meldingen over de afslankmiddelen valt overigens in het niet bij de onbetwiste vergiftigingskoploper: paracetamol. 2.534 keer belden zorgverleners het NVIC met een vraag over overdoseringen van de pijnstiller. En ook over vergiftigde (huis)dieren stroomden de vragen binnen: 553 keer had een hond de chocoladevoorraad weten te vinden. En voor honden geldt: chocola is als vergif.
De nieuwe lichting afslankmiddelen laat niet alleen kilo’s verdwijnen. Er blijken veel meer effecten op de gezondheid te zijn. De wetenschapsredactie van de Volkskrant neemt u mee op een reis door het lichaam van een gebruiker, van hoofd tot alvleesklier. Lees hier de online special.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant