DEN HAAG - 'Hoe voelde u zich nadat ze was overleden?' De rechtbankvoorzitter stelt de vraag als de zitting al een tijd aan de gang is. Verdachte Harry van S. (79) moet er even over nadenken. 'Gewoon, neutraal. Ik had mijn plicht gedaan om haar uit haar lijden te verlossen.'
Het is het verhaal dat de hoogbejaarde verdachte al vertelt sinds hij werd aangehouden voor het ombrengen van zijn 72-jarige vrouw Ellen, nu bijna een jaar geleden. Zij was manisch-depressief, ernstig ziek, leed pijn en wilde dood. Van S. zelf heeft soms ook last van depressies.
Woensdag bleek voor de Haagse rechtbank waarom hij haar hielp bij haar doodswens. Een euthanasieverzoek van Ellen was in april vorig jaar afgewezen. Omdat het echtpaar sterk zorgmijdend was besloten ze het zelf te doen, zo vertelde Van S..
Een eerste poging begin juli, waarbij Ellen haar polsen doorsneed, mislukte. Daarbij hielp haar man haar niet, want zo zei hij: 'Dat geeft een hoop bloed, en gespetter en alles.' Hij keek vanaf het balkon toe hoe Ellen zichzelf probeerde te snijden, maar er de kracht niet voor had.
Een volgende keer wilde hij het zelf doen. 'Als je het doet moet je het wel goed doen, niet halfbakken.' Daarom vindt het Openbaar Ministerie (OM) dat er sprake is geweest van moord. 'Hij had een plan. Weliswaar geen goed plan, maar wel een plan', aldus de officier van justitie.
Op 19 juli vorig jaar om rond 23.30 uur ging Ellen op bed liggen. Volgens haar man plakte ze zelf tape op haar mond, nadat ze een handvol van haar medicatie had ingenomen. Die pillen alleen waren volgens het OM niet dodelijk geweest.
Van S. wurgt zijn vrouw door haar neus dicht te knijpen. Ze zou nog een gebaar met haar hand hebben gemaakt naar haar keel, maar dat was volgens hem geen reden om aan te nemen dat ze het toch niet wilde.
Hij vertelde dat ze hadden afgesproken dat het die avond moest gebeuren. Om 23.30 uur zei hij: 'Nu moet het echt.' Hij was te moe om het nog langer uit te stellen. Het OM ziet daarin het bewijs dat Van S. zijn vrouw met voorbedachten rade heeft vermoord.
's Ochtends was de huisarts nog langs geweest. 'Hij heeft die ochtend niks gezegd tegen de arts en zij heeft niet gezegd dat ze wilde sterven. Zij wilde zelf de regie daarin houden, maar die dag heeft hij de regie gepakt. Het was juist de dag om hulp te vragen maar dat heeft hij niet gedaan.'
Van S. gaf toe dat het mantelzorgen hem teveel was geworden. Hij was de afgelopen jaren z'n laatste pleziertjes in het leven kwijtgeraakt: naar de schaakclub, de bioscoop en het zwembad, zelfs de jaarlijkse familiedag had hij moeten laten schieten om voor Ellen te zorgen.
Bij de politie verklaarde hij: 'Ik had aan mijn eigen leven ook geen klote meer. Ik moet zorgen voor iemand die niks meer kan. Ik zie geen andere uitweg meer.' De officier van justitie zei daarover: 'Hij heeft zijn eigenbelangen zwaar laten meewegen en heeft niet aan haar belang gedacht.'
Voor het OM telt mee dat Ellen geen afscheid heeft kunnen nemen van haar familie. Daarnaast is er geen brief van het slachtoffer waarin ze expliciet verklaart dat ze dood wil. Wel zijn er dagboekfragmenten, die de rechtbankvoorzitter voorleest.
'Harry is mijn leven. Hij heeft altijd voor me klaar gestaan en daar heb ik altijd respect voor gehad.' Naast de tekst tekende ze een hartje.
Ze schreef ook: 'Mijn lichaam is helemaal op en alles functioneert niet meer. Niemand snapt mijn ziektebeeld, alleen Harry en mijn broer. Mijn lieve zorgzame man. Hij zorgt al vijf jaar voor mij. Hij heeft recht op een eigen leven, hij is ook al 78 jaar.'
Van S. hoort de dagboekfragmentjes voor het eerst. Hij lijkt aangedaan, maar dat is moeilijk vast te stellen omdat hij geen emoties toont. Eerder heeft hij daarover gezegd dat hij die altijd wegdrukt, omdat hij anders niet voor Ellen kon zorgen.
Ellens broer zegt in zijn nabestaandenverklaring dat zijn zwager het anders had moeten aanpakken. 'De manier van overlijden is niet waardig geweest voor Ellen. Ik had gehoopt dat jullie om hulp hadden gevraagd aan mij.'
'Ik ben er wel van overtuigd dat je haar uit haar lijden wilde verlossen en niet dat je van haar af wilde. Ik vind het dan ook moeilijk om het als een moord te zien', aldus de broer.
Van S. zei na de verklaring van zijn zwager: 'Alles overziende had ik het achteraf beter niet kunnen doen. Mijn excuus dat het zo gelopen is.'
De officier van justitie wees erop dat er normaal achttien tot 22 jaar cel wordt geëist voor een enkelvoudige moord. Omdat dit een bijzondere zaak is, en Van S. verminderd toerekeningsvatbaar wordt geacht, eist ze acht jaar.
Van S. reageerde boos. 'Ik ben het niet eens met de officier dat ik de regie in handen heb gehad. Ik ben slechts een uitvoerend medewerker geweest. Mijn vrouw had de regie. Zij heeft aangegeven: ik wil dood. En u draait het om. Dat vind ik zeer kwalijk.'
De advocaat van de verdachte betoogde dat haar cliënt alleen veroordeeld moet worden voor hulp bij zelfdoding. Er is een uitzondering in de wet die dat mogelijk maakt. 'Het gaat om twee mensen die veertig jaar lief en leed deelden. Hij handelde uit diepe liefde voor zijn vrouw.'
De rechtbank doet over twee weken uitspraak.
Source: Omroep West Den Haag