Als je ergens niet wilt zijn op hete zomerdagen, is het Parijs. De Franse hoofdstad is van alle Europese steden een van de dodelijkste plekken tijdens een hittegolf. Verkoeling vindt men in de banlieues, de buitenwijken, al is zwemmen er officieel verboden.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Al watertrappelend in badpak aan de politie uitleggen waarom ze in overtreding is – dat is niet helemaal hoe Alexane Adeux haar persoonlijke hitteplan had voorgesteld. Ontsnapt uit dampend heet Parijs dacht ze hier in de rivier de Marne te komen badderen. Adeux lag net lekker in het groene water toen een stel agenten boven haar hoofd hing, roepend vanuit hun politieboot. ‘Niet erg aangenaam’, trekt ze veelbetekenend haar wenkbrauwen op.
De badgasten op en rond de vlonder bij kajakverhuur Beach Paddle lijken opeens op de hoogte van het verbod als de politieboot in zicht komt. Zodra de agenten uit zicht zijn, volgen bommetjes en salto’s ter verkoeling. Adeux, naarstig op zoek naar groen, had overigens geen idee van het verbod. ‘Anders was ik hier niet naartoe gekomen.’
In de Parijse banlieue Saint-Maur-des-Fossés, vijf kilometer ten zuidoosten van de hoofdstad, vindt men schaarse geneugten als een lichte bries en een rivier die – anders dan de Seine – uitnodigt om in te poedelen. Al moet je daarvoor dus wel een kajak of supplank huren.
‘Dan kunnen we niet controleren of iemand illegaal zwemt of gewoon in het water is gevallen’, legt een agent (die anoniem wil blijven) uit. ‘Maar zwemmen met alleen een zwemvest aan is dus illegaal. De Marne mag aangenaam lijken, door de stroming is verdrinking een serieus risico.’ Twee weken geleden nog verdronk een tiener een eind verderop in de rivier.
Tussen de quartiers in Centraal-Parijs en de periferie kan het temperatuurverschil oplopen tot wel tien graden. De dichtbebouwde hoofdstad, vol steen en beton en met de karakteristieke zinken daken, houdt de warmte vast. In de nacht van maandag op dinsdag tikte het kwik om drie uur ’s nachts nog altijd 30 graden aan.
Als je ergens niet wilt zijn op hete zomerdagen, is het Parijs. Van de 854 Europese steden die wetenschappers vergeleken in een onderzoek, gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschrift The Lancet (2023), blijkt Parijs tijdens een hittegolf het hoogste risico te hebben op overlijden door hitte. Gemiddeld telt de stad ieder jaar vierhonderd doden door hoge temperaturen.
Meer en langer aanhoudende hittegolven zijn volgens het stadsbestuur een van de belangrijkste klimaatkwesties voor Parijs. De gemeente bereidt zich voor op temperaturen van 50 graden in de komende jaren. In dat geval kunnen trein- en tramsporen vervormen, elektriciteitskabels smelten, en ontstaat het risico dat de airconditioning in ziekenhuizen zichzelf dreigt uit te schakelen. Door in rap tempo meer bomen te planten, gebouwen te renoveren – zink houdt warmte vast – en het beton te vervangen door groen, moet de stad klimaatbestendiger worden.
Intussen is in Parijs dinsdag het hitteplan in werking gesteld. Vrijwel alle parken, die normaal gesproken sluiten in de avond, blijven de hele nacht open. In elk stadhuis (elk van de twintig arrondissementen heeft een eigen mairie) is een koelteruimte die wordt opengesteld voor publiek. Musea en kerken worden gepromoot als alternatief toevluchtsoord. Een telefoonteam van de gemeente belt deze dagen alle 10 duizend mensen die op een lijst ‘extra kwetsbaren’ staan om te vragen wat ze nodig hebben. Artsen staan als vrijwilliger klaar om ze te hulp te schieten.
Uitwijken naar de banlieue blijkt aantrekkelijk, getuige de Parijzenaren die dinsdag hun heil hebben gezocht bij Beach Paddle. Uitgebluste lijven hangen op supplanken die in het water dobberen, er wordt geborreld op het terras onder de bomen langs het fietspad.
Van top tot teen doorweekt komt Elise Quenin uit het water. Vandaag had ze eigenlijk een schoolreisje moeten begeleiden naar Fontainebleau. ‘Dat is vanwege de hitte afgelast. De school van mijn kinderen raadt ten sterkste aan om de kinderen deze dagen thuis te houden, in de klas wordt het te heet.’ Voor ouders die geen oppas hebben, blijft de school open voor opvang.
Ze zijn niet de enigen: in heel Frankrijk sloten dinsdag bijna 1.900 scholen geheel of gedeeltelijk de deuren, ruim twee keer zoveel als een dag ervoor, omdat het vanwege de warmte te gevaarlijk wordt. De belabberde staat en slechte isolatie van veel schoolgebouwen is al lange tijd onderwerp van frustratie bij de vakbonden. Geconfronteerd met het hoge aantal sluitingen beloofde premier François Bayrou dinsdag in gesprek te gaan met burgemeesters over hoe de schoolgebouwen aan te passen – nieuwe hittegolven worden voorspeld.
‘Sommige collega’s geven les op het schoolplein’, zegt Quenin, die zelf ook in het onderwijs werkt. ‘Maar er is een grens aan hoeveel klassen je daar tegelijk kunt bezighouden. Gelukkig zitten we aan het eind van het schooljaar, er hoeft iets minder hard gewerkt te worden.’ Met haar zoon Gabriel maakt ze van de nood een deugd. Ze zijn gekomen met twee van zijn vriendjes, die elk op andere scholen zitten. Dankzij de deels gesloten deuren gaan zij vandaag samen te water.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant