De Dalai Lama heeft jaren van speculatie over zijn opvolging beëindigd door te zeggen dat hij gaat reïncarneren. Hij zei woensdag dat alleen zijn stichting de macht heeft om na zijn dood de gereïncarneerde Dalai Lama te vinden.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Zondag wordt de Dalai Lama 90 jaar en dat is volgens hem een mooie leeftijd om over zijn opvolging te spreken. Als ‘levende boeddha’ kan hij zelf kiezen of hij nog een keer wil reïncarneren, en weet hij hoe de volgende Dalai Lama gevonden kan worden.
De Tibetaanse leider in ballingschap weet echter ook dat China – dat Tibet al lang geleden heeft geannexeerd– klaarstaat om zelf de 15de Dalai Lama aan te wijzen. De Dalai Lama wil er alles aan doen om dat te verijdelen. Want zo’n door China aangewezen, procommunistische nieuwe Dalai Lama ‘is niet te vertrouwen’, heeft hij meer dan eens gezegd.
In een videoboodschap vanuit Dharamsala, de Indiase stad waar de Dalai Lama in ballingschap leeft, benadrukte de leider van de Tibetaanse boeddhisten dat enkel zijn stichting een opvolger mag aanwijzen volgens ‘de procedures voor het zoeken en erkennen in overeenstemming met de tradities uit het verleden’. ‘Niemand anders heeft de autoriteit om zich met deze kwestie te bemoeien’, zei de Dalai Lama woensdag.
In het ergste geval zullen er volgens hem straks twee Dalai Lama’s zijn: ‘die van het Tibetaanse hart, en die andere, die officieel door China zal zijn aangewezen’. En over één ding is hij altijd duidelijk geweest: er kan maar één Dalai Lama zijn die de zes miljoen Tibetanen vertegenwoordigt.
De huidige Dalai Lama zal het de Chinezen zo moeilijk mogelijk maken. Hij heeft de afgelopen decennia voortdurend uitspraken gedaan die vooral bedoeld leken om verwarring te zaaien. Hij verwacht om te beginnen nog tientallen jaren door te gaan, omdat dromen en voorspellingen hem hebben verteld dat hij ouder zal worden dan 113 jaar.
De Dalai Lama oogt broos. Hij verschijnt steeds minder in het openbaar, en zelfs op korte stukjes laat hij zich – naar verluidt – met een golfkarretje vervoeren. Monniken moeten vervolgens klaarstaan om hem in en uit zijn stoel te helpen, en als hij hoest staat iemand naast hem om zijn mondhoeken met een zakdoekje af te deppen.
De Dalai Lama is lang onduidelijk geweest over wat er gebeurt na zijn dood. De ene keer zei hij dat het mogelijk is dat hij de laatste is, en dat de lijn van Dalai Lama’s die in 1587 begon, zal eindigen met zijn dood. In een interview met het Amerikaanse magazine Time, in 2004, zag hij echter weer een grote kans dat hij toch nog een keertje zal reïncarneren.
In 2007 zei hij dat hij mogelijk als vrouw terug zou komen, in 2015 maakte hij daar ‘een ondeugende blondine’ van en in 2019 zei hij te hopen dat de volgende Dalai Lama, als het een vrouw zou worden, er in ieder geval beter uit zou zien dan hij.
In 2004, tegen Time, was hij wat serieuzer: daar legde hij uit dat ‘het doel van reïncarnatie is de taken uit het vorige leven af te maken’. Zijn leven is nog niet af: hij vluchtte in 1959 uit Tibet, dat was geannexeerd door China en is er sindsdien niet meer teruggekeerd.
Hij stichtte in het Indiase Dharamsala een staat zonder land, met een regering in ballingschap, een parlement, scholen, ziekenhuizen, boeddhistische kloosters en boerencoöperaties. Pogingen tot een verzoening met de Chinese overheid hebben nooit tot iets geleid, en de kans dat de Dalai Lama ooit nog zal terugkeren naar Tibet wordt verwaarloosbaar klein geacht.
Tegen Time zei hij daarom, dat het logisch zou zijn dat zijn opvolger buiten China zou worden gevonden. Hij heeft zelf het grootste deel van zijn leven buiten Tibet geleefd, en zei te verwachten dat zijn opvolger ook ‘in een vrij land’ zou worden geboren, en niet in Tibet, en helemaal niet in China.
Het opsporen van de wedergeboren Dalai Lama wordt hoe dan ook een traag en ingewikkeld proces, dat omgeven is met geheimhouding. Dat proces begint pas als de Dalai Lama is overleden. Een speciale commissie gaat dan op zoek naar de wedergeboren Dalai Lama.
Zij doet dat aan de hand van aanwijzingen en voortekenen, zoals bijvoorbeeld in welke richting de rook van de crematie waait, wat de staat van de bloesems in de bomen is, of er ergens aardbevingen zijn. Bij de speurtocht naar de huidige Dalai Lama heeft de commissie destijds twee jaar moeten zoeken alvorens zij tijdens een strenge Tibetaanse winter aanklopte bij het huis van zijn ouders.
Na de zoektocht begint vervolgens de opvoeding, de opleiding en een lange serie tests om bijvoorbeeld de meditatieve vermogens van het gevonden kind te bepalen. In het verleden duurde het doorgaans twintig jaar voordat het kind uiteindelijk rijp was om de spirituele leider van alle Tibetanen te worden.
Maar zoveel tijd is er nu niet, beseft de Dalai Lama. Zo’n lange tussenperiode wordt in de huidige omstandigheden gezien als een ramp. Daarom vindt hij dat er gezocht moet worden naar een volwassene, en niet naar een kind, teneinde China voor te blijven – dat als gezegd heeft aangekondigd zijn eigen opvolger te willen kiezen.
China heeft al kunnen oefenen toen de 10de Panchen Lama, de ‘nummer twee’ in de Tibetaanse boeddhistische hiërarchie, in 1989 overleed. De Tibetanen zochten – en vonden – destijds een opvolger van de Panchen Lama, maar dat kind verdween op 6-jarige leeftijd, zonder een spoor achter te laten. Waarna China in 1995 zijn eigen Panchen Lama benoemde: Gyaltsen Norbu. Deze bezocht vorige maand de Chinese president Xi Jinping en betuigde daar zijn trouw aan het communistische regime.
De veertiende Dalai Lama is al 65 jaar het boegbeeld van de Tibetaanse diaspora. Hij is de verbindende factor die alle zes miljoen Tibetanen, in en buiten Tibet, vertegenwoordigt. De impact van zijn eventuele overlijden is moeilijk te voorspellen. Duidelijk is nu al wel, dat de internationale steun van de Tibetaanse zaak met de jaren steeds minder wordt.
De Amerikaanse president Donald Trump heeft de onzekerheid in Dhamarsala vergroot door vele miljoenen aan steun voor de Tibetanen in ballingschap te schrappen. Hun parlement bestaat maar uit 45 mensen, en het hele jaarbudget is zo’n 30 miljoen euro, maar de actie van Trump zal nare gevolgen hebben voor welzijnswerk, studiebeurzen en ontwikkelingsprojecten.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant