Maatschappelijke betrokkenheid vormt de kern van het Britse popfestival Glastonbury, bekend van talloze legendarische optredens. Dat die betrokkenheid grenzen heeft, blijkt nu, in tijden van oorlog.
is popredacteur van de Volkskrant.
Het punk-rapduo Bob Vylan staat bekend om hun gepeperde politieke meningen, het is immers een punkact. Het verbaasde dan ook niemand dat de twee zich op de zonovergoten zaterdag van het Britse popfestival Glastonbury uitlieten over het geweld in Gaza. Maar nadat frontman Bobby Vylan samen met het publiek ‘free, free Palestine’ had gescandeerd, volgde het onverwachtere ‘dood, dood aan de IDF’.
Deze doodswens aan het adres van het Israëlische leger was de hevigste van vele pro-Palestijnse statements van artiesten op Glastonbury. Dat ging zelfs de politiek geëngageerde organisatie van het festival te ver.
Het legendarische Glastonbury had het tot dit jaar allemaal: de status van een toonaangevend Europees festival, een geëngageerde sfeer én warme banden met de BBC. Die laatste twee lijken dit jaar hun grens te bereiken. Het aanhoudende, genocidale geweld in Gaza vindt ook daar zijn weerslag.
Glastonbury Festival of Contemporary Performing Arts, kortweg Glastonbury (of zelfs Glasto voor intimi) bestaat al sinds 1970. Tegenwoordig komen er vijf dagen in juni zo’n 200 duizend festivalgangers af op het festivalterrein op de Worthy Farms, in Somerset, in het zuidwesten van Engeland. Het eerste decennium vond Glastonbury drie keer plaats. Vanaf 1980 is het festival jaarlijks, met toch geregeld een pauzejaar, zodat de ondergrond van de Worthy Farms kan herstellen.
De Worthy Farms zijn namelijk daadwerkelijk onderdeel van een boerderij: het zuivelbedrijf van Glastonbury-oprichter Michael Eavis (89). Eavis heeft zo’n duizend koeien, en een passie voor livemuziek. Hij is ook overtuigd methodist (een streng protestantse stroming), wat naar eigen zeggen de aanleiding is voor de maatschappelijke betrokkenheid van het festival.
Glastonbury doneert een deel van de opbrengsten aan goede doelen. Vorig jaar ging er bijna 6 miljoen pond (bijna zeven miljoen euro) naar onder andere de National Health Service, Oxfam en Greenpeace. Een deel van de opbrengsten van afgelopen weekeinde gaat weer naar Greenpeace, Oxfam en ook WaterAid.
Eavis droeg vorig jaar zijn aandelen in het festival grotendeels over aan zijn dochter Emily Eavis (45). Zij heeft al een aantal jaar een grote rol in de organisatie van het festival. Voor vader Eavis staan zijn koeien op nummer één, vertelde zijn vrouw aan The New York Times.
Als het festival plaatsvindt, wordt er op de ruim 400 hectare een heus dorp opgetrokken. Dat dorp heeft verschillende ‘wijken’. Een van de indrukwekkendste is Block9, een soort post-apocalyptisch nachtclubgebied met veel nadruk op tegencultuur.
Het stralende middelpunt van het festival is The Pyramid Stage, het inderdaad piramidevormige hoofdpodium. Dit podium is beroemd onder popliefhebbers wereldwijd, omdat de optredens van legendarische artiesten door de jaren heen er goed zijn vastgelegd en dus vaak nog naar hartelust te bekijken zijn op YouTube.
Op dit podium stonden de allergrootsten uit de Britse popmuziek: van David Bowie en Paul McCartney tot Oasis en Arctic Monkeys. De headliners kwamen af en toe ook van overzees: Billie Eilish bijvoorbeeld, of Jay-Z. De focus ligt door de geschiedenis van het festival vooral op Britse gitaarbands en de typische Britpop-sfeer. Daarmee vervult het festival ook in de Britse behoefte om trots uit te dragen wat het koninkrijk wel niet te bieden heeft qua popmuziek.
Sinds 1997 doet de BBC daarom trouw verslag van Glastonbury. De Britse publieke omroep legt het vast via livestreams en tv-uitzendingen. Het wordt goed bekeken en het vergroot de populariteit van het festival: een win-winsituatie. De BBC draagt ook financieel bij aan het festival: de omroep neemt een deel van de kosten op zich. Hoe groot dat deel precies is, wil de organisatie niet bekendmaken.
Maar dit jaar vertoont de relatie tussen Glastonbury en de BBC scheurtjes. Festivals wereldwijd moeten zich verhouden tot uitgesproken pro-Palestijnse protesten op de podia. In Nederland uitte zich dat bijvoorbeeld in de promotie van de pro-Palestijnse show van het Ierse hiphoptrio Kneecap naar het hoofdpodium van Best Kept Secret en de afzeggingen van artiesten op festivals als Zwarte Cross, die in handen zijn van omstreden investeerder KKR.
Voor Glastonbury, in de basis een plek voor politiek engagement, blijkt de omgang met het protest lastig. De BBC zendt veel shows rechtstreeks uit en hecht waarde aan nette Britse omgangsvormen en politieke correctheid. Dat schuurde dit jaar.
Zo zou hiphoptrio Kneecap optreden, wat leidde tot een interventie van de Britse premier Keir Starmer. Die zei dat de Ieren wat hem betreft niet welkom waren op Glastonbury vanwege hun uitlatingen over Israël. Een van de Kneecap-leden wordt zelfs beschuldigd van terrorisme, nadat hij met een Hezbollah-vlag zou hebben gezwaaid op het podium. De BBC besloot daarop hun show niet live uit te zenden, terwijl het een van de spraakmakendste optredens van het weekeinde was.
Het optreden van Bob Vylan werd wel uitgezonden. Dat nam een voor de BBC onverwachtere pro-Palestijnse wending, die eindigde in een doodswens aan het adres van het Israëlische leger. Zowel de BBC, Keir Starmer als Glastonbury veroordeelde de uitspraken van het duo achteraf. De Britse politie maakte maandag bekend een onderzoek te beginnen naar de uitingen tijdens de optredens van Kneecap en Bob Vylan.
De BBC heeft de beelden van het optreden van Bob Vylan inmiddels verwijderd, en daarmee lijkt de grens van het politieke engagement op Glastonbury te zijn bereikt. Voor het festival zei oprichter Eavis nog dat iedereen die het niet eens is met de (vooral progressieve) politiek van het festival, ‘ergens anders heen moet gaan’. Of dat nu leidt tot een frontale botsing met de BBC, is afwachten: volgend jaar krijgen Eavis’ weilanden even rust, dus de discussie speelt pas over twee jaar weer op.
Vlak na het uitbrengen van hun baanbrekende album Ok Computer had deze show de ultieme overwinningsronde moeten worden, maar door technische problemen liep de frustratie zo hoog op dat frontman Thom Yorke bijna halverwege de set wegliep.
Een zwarte, Amerikaanse rapper als Glastonbury-headliner, dat was voor veel verstokte Britten nog wat veel verandering in 2008. Ook Noel Gallagher (een van de Oasis-broers) liet zich kritisch over de boeking uit, waarna Jay-Z zijn show begon met een cover van Wonderwall.
Britse grime-grootheid Stormzy won werkelijk iedereen voor zich in deze nu al klassieke, prachtig geproduceerde headlineshow. Hij droeg een kogelvrij vest, ontworpen door Banksy, met de Union Jack erop. Britse trots ten top, en dus helemaal Glastonbury.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant