is econoom en publicist.
De (jeugd)minimumlonen waren nog niet omhooggegaan of in de supermarkten verschenen de zelfscankassa’s. Dit is een voorbeeld van hoe hogere lonen bedrijven kunnen uitdagen om meer te investeren (in nieuwe technologie). De caissières, die door overheidsingrijpen in het wettelijk minimumloon euro’s per uur duurder werden, werden simpelweg vervangen door apparaten. Supermarkten werden er (iets) kapitaal- en technologieintensiever van; de arbeidsproductiviteit per uur steeg hierdoor (licht).
Het programma van de middencoalitie, waarover we op deze plek aan het nadenken zijn, moet een voorbeeld nemen aan deze beweging van hogere lonen, hogere investeringen (in technologie) en een stijgende arbeidsproductiviteit. Nederland, zo zouden VVD, PvdA, CDA, D66 en/of een juniordeelnemer na 29 oktober in hun coalitieakkoord kunnen opschrijven, moet een hogeloneneconomie willen zijn. En geen lageloneneconomie.
Wat is daarvoor nodig op de arbeidsmarkt? Allereerst een herbevestiging dat het voltallige politieke midden de analyse, conclusies en aanbevelingen van de commissie-Borstlap onderschrijft. Vlak na de publicatie van In wat voor land willen wij werken, ruim vijf jaar geleden, was die brede steun er volop. En hoewel er een coronacrisis tussendoor fietste, werkt het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid nog steeds aan de uitwerking en implementatie in wet- en regelgeving.
Maar Madre de Dios wat gaat dat allemaal traag. Flexibele arbeid beteugelen; méér vaste contracten. Dat was een van de motto’s. Vaste contracten flexibeler maken. Dat was een ander. Dring die rare wildgroei aan zzp’ers terug. Was een derde. Beperk hun belastingsvoordelen (dat gaat op zich goed) en verplicht hen zich te verzekeren tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid (nog steeds niet geregeld). Maar aan deze zaken wordt tenminste gewerkt. Ze gaan eigenlijk allemaal over het thema van een bestendige arbeidsrelatie tussen werkenden en werkgevenden, waarbij de bestendigheid uitlokt om in elkaar en in de relatie te investeren.
De bestendigheid is noodzakelijk om een hogeloneneconomie te zijn. Maar het is niet voldoende. Naast bestendige arbeidsrelaties is het hiervoor óók nodig dat de beroepsbevolking zich steeds ontwikkelt, in kennis, in kunde, in vaardigheden. De beroepsbevolking is het ‘menselijk kapitaal’ van de Nederlandse economie en dat kapitaal moet worden gekoesterd, onderhouden, uitgebreid. Gecombineerd met financieel kapitaal en technologie helpt dat bloeiende menselijk kapitaal namelijk de groei van de arbeidsproductiviteit, de groei van de economie.
De commissie-Borstlap stelde hiertoe voor om voor alle volwassenen in Nederland een ontwikkelrekening te open, met geld om te investeren in op-, om-, na-, en bijscholing nádat mensen van school waren gekomen om te gaan werken. De overheid kan op die rekening storten; maar werkgevers net zo goed. Samen investeren in mensen.
Maar dit hele onderwerp is foetsie. Weg. Van de aardbodem verdwenen. Dit komt vast niet in de laatste plaats omdat de invoering van de zogeheten Stap-regeling in 2022 een rommeltje werd. Uitverkoren burgers mochten voor 1.000 euro scholing kopen, en gaven dat soms uit aan, laten we zeggen, nutteloze kennis. Tegelijkertijd lachten sommige scholingsaanbieders zich een hoedje terwijl ze cursussen van 200 euro voor 1.000 euro verkochten. Eind 2023 viel het doek voor de regeling. Terecht.
Maar scholing hoort als onderwerp terug op de politieke A-lijst. Het kabinet moet ermee aan de slag. Het is namelijk een puzzel met vijf stukken. Bestendige arbeidsrelaties; hogere lonen; bedrijfsinvesteringen in kapitaal en technologie; kwalitatief betere beroepsbevolking; stijgende arbeidsproductiviteit. Laat je de investeringen in mensen zitten dan krijg je deze puzzel niet gelegd.
Frank Kalshoven is econoom en publicist (en was lid van de commissie-Borstlap).
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Reageren? Email: frank@frankkalshoven.nl.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns