Geen files, geen grote incidenten, wel veel wereldleiders en een diplomatiek slotakkoord: de Navo-top in Den Haag verliep voor de organisatie voorspoedig. Ambtenaar Peter van Heerwaarden blikt terug op de monsterklus én circus-Trump. ‘Het was aapjes kijken in het kwadraat.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in de provincie Zuid-Holland.
Enkele dagen na de Navo-top in Den Haag is Peter van Heerwaarden aan het bijkomen. ‘Ik ben nog een beetje aan het uitspacen’, zegt de ambtenaar, namens de gemeente eindverantwoordelijk voor de organisatie. Sinds juni 2023, toen duidelijk werd dat Nederland serieuze plannen had om de top binnen te halen, was hij fulltime bezig met de voorbereidingen. ‘Het is een behoorlijk stressvolle periode geweest.’
De oudgediende, die in 2014 ook al de Nucleaire Veiligheidstop organiseerde, kijkt tevreden terug op wat de grootste veiligheidsoperatie ooit op Nederlandse bodem werd. Er waren geen grote incidenten, nauwelijks verkeerschaos en Den Haag, de stad van vrede en recht, veranderde even in het zenuwcentrum van de wereldpolitiek. ‘Er is vooral heel veel goed gegaan. En dat is niet vanzelfsprekend.’
Van tevoren hield de organisatie rekening met zo’n dertig noodscenario’s, die uitvoerig waren geoefend. Ze varieerden van een terroristische aanslag tot grootschalige stroomuitval, en van dichte mist op Schiphol tot het plotselinge overlijden van een regeringsleider. Die noodprotocollen bleven in de lade.
Dat neemt niet weg dat er achter de schermen van alles gebeurde. Zo werden bij het World Forum, waar de top werd gehouden, kapotte kabels aangetroffen. Aanvankelijk dacht ook Van Heerwaarden vanwege alle mondiale spanningen aan sabotage. ‘Maar uit camerabeelden bleek dat een marter de boosdoener was.’
Ook werd het treinverkeer rond Schiphol platgelegd nadat er brand was uitgebroken in kabels naast het spoor in Amsterdam. De politie onderzoekt nog of daar sprake was van opzet.
Veel bleef voor het publiek verborgen. ‘Defensie heeft in samenwerking met de politie zo’n driehonderd drones gedetecteerd’, zegt Van Heerwaarden. Dat ging vooral om hobbyisten die het niet konden laten. Al onderzoekt de politie volgens Van Heerwaarden ook nog enkele incidenten met drones waarvan de bestuurders mogelijk wel kwade bedoelingen hadden.
Digitale dreiging was er ook. De Russische hackgroep NoName057(16) claimde ddos-aanvallen op vervoersmaatschappij Connexxion en gemeentelijke programma’s. ‘De website van Just Peace Festival, een van onze randprogramma’s, heeft er wel eventjes uitgelegen’, aldus Van Heerwaarden. ‘De landelijke ICT-infrastructuur is behoorlijk op de proef gesteld, maar het meeste is gepareerd.’
Ook hielden de veiligheidsdiensten van tevoren rekening met veel desinformatie. Tijdens de Navo-top in Vilnius in 2023 hackten Russische cybergroepen zelfs de website van een grote krant, waarop ze vervolgens publiceerden dat Navo-landen onderling overhoop lagen.
Volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) circuleerden er ook bij deze Navo-top zulke berichten op Telegram, maar die bleven zonder noemenswaardig effect.
Op operationeel niveau verliep het meeste volgens plan, vertelt Van Heerwaarden. ‘Op maandagochtend is een rij hekken omgewaaid op de route van een delegatie. En op woensdag moesten blaren worden doorgeprikt van delegatieleden die hun schoenen niet hadden ingelopen. Maar dat was het dan ook wel.’
Toch bleef het tot op het laatste moment improviseren. ‘Zo besloten Geert Wilders en Viktor Orbán om te gaan dineren in restaurant Calla’s in Den Haag. Dan moet je er toch voor kiezen om die straat af te zetten. Dat soort dingen kun je niet helemaal voorspellen.’
Ook Donald Trump gooide het draaiboek meermaals overhoop. ‘Hij zou aanvankelijk overnachten in Huis ter Duin, maar Paleis Huis ten Bosch was ook een optie die in het geheim werd voorbereid. Dat betekende dat we de noodverordening weer moesten aanpassen.’
Bij aankomst bij het World Forum dook Trump op bij de zijingang, tot teleurstelling van de toegesnelde fotografen. Sommige media suggereerden dat Trump geen zin had in kritische vragen over het Amerikaanse militaire optreden in Iran, maar volgens Van Heerwaarden was het een veiligheidsmaatregel. ‘De veiligheidsdiensten vonden dit vanwege bepaalde zichtlijnen beter.’
Van het mediacircus rond Trump kreeg hij niet alles mee. De NOS deed live verslag van de landing van de Air Force One en de route van Trump in zijn gepantserde limousine richting Paleis Huis ten Bosch. ‘Mijn dochters stuurden me een filmpje door van ‘the beast’ zoals die auto wordt genoemd. Het was aapjes kijken in het kwadraat.’
Van Heerwaarden vond dat iets teveel eer voor een man met discutabele omgangsvormen. ‘Trumps persconferentie, waarin hij uithaalde naar journalisten, was toch wel gênant.’
Toch is Van Heerwaarden wel blij met de uitkomst van de top. ‘Voor Den Haag is het goed dat de top de boeken ingaat als de ‘The Hague Pledge’. Als Trump voortijdig was vertrokken, zoals hij eerder bij een G7-top in Canada heeft gedaan, dan was Den Haag toch het decor geweest van een diplomatiek fiasco. De boodschap was nu eensgezindheid.’
Van Heerwaarden prijst het werk van de verschillende diensten. ‘Rijkswaterstaat heeft duidelijk gecommuniceerd. Hun boodschap is vanaf minuut één duidelijk geweest: als je niet de weg op moet, doe het dan ook niet. Een halfzachte boodschap werkt niet. Je ziet dat mensen zich er echt aan hebben gehouden, want er zijn geen grote verkeersinfarcten geweest.’
De komende weken bouwt de gemeente de top verder af. Duizenden hekken, vlaggenmasten en tijdelijke installaties worden teruggebracht of hergebruikt. ‘Buitenlandse Zaken heeft veel gehuurd. De grote ronde vergadertafel is demontabel, dus die komt mogelijk nog een keer terug.’
Van de Haagse inwoners kreeg Van Heerwaarden veel waardering. ‘Mensen op straat zeiden: ‘Ik had gedacht dat de stad op slot zou zitten, maar het viel me mee.’ Of: ‘Ik ben trots dat dit in onze stad is gebeurd.’ Dat doet me echt goed.’
Voor Van Heerwaarden was het zijn laatste kunstje. Eind dit jaar gaat hij met pensioen. ‘Na een carrière van veertig jaar als ambtenaar was dit toch wel de piek op de boom.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant