Bij zijn aantreden als minister voor Volksgezondheid in de regering-Trump beloofde Robert F. Kennedy jr. zijn scepsis tegen vaccinaties in te tomen. Maar bij de eerste bijeenkomst van een door hem benoemde adviescommissie sprongen de vele onzinverhalen over vaccins in het oog.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Zo stemde de commissie tegen het gebruik van een bepaald soort griepprik die onveilig zou zijn, terwijl grote onderzoeken allang hebben uitgewezen dat dit onzin is. Ook trok een van de commissieleden, een datawetenschapper zonder medische achtergrond, van leer tegen een nieuw middel tegen het RS-virus. Ook werd de commissie bijgepraat door een oud-voorzitter van Children’s Health Defense, een actiegroep tegen kindervaccinaties.
De bijeenkomst liep donderdag uiteindelijk met een sisser af. De commissie stemde voor voortzetting van het volledige griepvaccinatieprogramma en voor het middel tegen RS. Maar buitenstaanders zien vooral de aldoor verder binnensluipende vaccinscepsis. ‘Deze vergadering was verschrikkelijk om te zien’, aldus een van de vaccinexperts die de openbare bijeenkomst volgde in de New York Times.
De commissie, voluit het ‘Advisory Committee on Immunization Practices’ (ACIP), is de Amerikaanse tegenhanger van de commissie vaccinaties van de Gezondheidsraad. Het orgaan van experts moet adviseren welke groepen voor welke vaccins in aanmerking komen. Twee weken geleden verving Kennedy de raadsleden echter, tegen zijn eerdere uitdrukkelijke belofte in dat hij de ACIP ongemoeid zou laten.
Bij de acht nieuwe leden zitten er meerdere die afgelopen jaren in opspraak raakten wegens het rondpompen van desinformatie over, onder meer, coronavaccins. Zoals Robert Malone, een biomedicus die ooit zelf aan mRNA-vaccins werkte bij muizen, maar die tijdens de pandemie uitgroeide tot een berucht verspreider van coronaleugens.
De griepprik waartegen het ACIP stemde, wordt in de VS nauwelijks meer gebruikt. Toch geldt de tegenstem als een signaal. De prik in kwestie bevat het kwikhoudende conserveringsmiddel thiomersal, een beruchte kop van jut in de antivaccinwereld. In Nederland zit de stof overigens niet in de vaccins die in het rijksvaccinatieprogramma worden gebruikt, zegt programmahoofd Jeanne Marie Hament.
Thiomersal kwam in de jaren negentig in de spotlights, toen uit diverse studies bleek dat kwik in voedsel en medicijnen in hogere doseringen de hersenontwikkeling van jonge kinderen kan verstoren. In vaccins zit daarvoor te weinig kwik, en in afbreekbare vorm bovendien, maar in de antivaccinwereld voedde het de geruchten dat vaccins autisme zouden veroorzaken. Ten onrechte, bleek al snel. Zo vond een reusachtige Deense studie onder een half miljoen kinderen geen enkel verschil in autisme tussen wel en niet ingeënte kinderen.
Maar bij de ACIP-bijeenkomst was een van de sprekers Lyn Redwood, voormalig leider van de antivaccingroep Children’s Health Defense, die Kennedy zelf ooit mede oprichtte. Redwood herhaalde de claim dat ze, ‘als burger’ thiomersal gevaarlijk vond. Amerikaanse journalisten die haar presentatie vooraf doorvlooiden, vonden daarin nepverwijzingen naar onderzoeken die helemaal niet bestaan.
Een belangrijk tegenwicht kwam van ACIP-lid en hoogleraar kindergeneeskunde Cody Meissner, als medicus met praktijkkennis inmiddels haast een dissidente stem. ‘Ik weet niet goed hoe ik op deze presentatie moet reageren’, aldus Meissner, volgens de New York Times. ‘Het risico van griep is zoveel groter dan het voor zover we weten niet bestaande risico van thiomersal.’
Bij een ander opmerkelijk incident stelde ACIP-voorzitter Martin Kulldorf, een Zweedse biostatisticus die tijdens de pandemie pleitte tegen het inenten van kinderen, een stemming voor over gebruik van het combinatievaccin tegen bof, mazelen, rode hond en waterpokken bij heel jonge kinderen. Die kwestie werd opgeschoven naar een latere bijeenkomst.
Het middel tegen het RS-virus waarover ineens ophef ontstond, is een nieuwe antistof. Het is geen vaccin, maar een eiwit dat zuigelingen extra bescherming moet bieden tegen het voor baby’s gevaarlijke luchtwegvirus.
ACIP-lid Retsef Levi, bestuurskundige, bracht in dat hij spittend in de data verdachte cijfers ‘had gevonden’. Meissner wees erop dat een expertgroep van zestig wetenschappers de veiligheid al in een lang traject had gecontroleerd. Uiteindelijk stemde het ACIP in meerderheid voor aanbeveling van de nieuwe antistof.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant