In het reine komen met álle delen van haarzelf: dat had de Nieuw-Zeelandse zangeres Lorde (28) zich na haar eetstoornis voorgenomen. Het album Virgin is een bijproduct van dat proces, en daarom extra puur: ‘Alsof ik mijn make-up eraf haal, mijn kleren uitdoe en in de spiegel kijk’.
is popredacteur van de Volkskrant.
De Nieuw-Zeelandse zangeres Ella Yelich-O’Connor (28) maakt onder de artiestennaam Lorde al sinds haar 16de muziek die in alles uitdraagt dat ze een denker is. Maar haar nieuwe album Virgin, dat deze week uitkomt, is verrassend lichamelijk. De relatie met haar lichaam is namelijk nogal veranderd de afgelopen jaren. Ze vertelt erover via een videoverbinding vanuit Londen, waar ze een handjevol internationale media te woord staat.
‘De laatste paar jaar wilde ik weer in het reine te komen met mijn lichaam en mijn volle kracht terugkrijgen’, vertelt Yelich-O’Connor vanuit haar hotel. Ze draagt dezelfde zilverkleurige koptelefoon en hetzelfde witte overhemd als in de clip van de eerste Virgin-single, What Was That. ‘Dit album is eigenlijk een bijproduct van dat proces.’
Toen haar vorige album Solar Power de wereld was ingeslingerd, en de persmomenten en de tour erop zaten, realiseerde de zangeres zich dat ze totaal geen verbinding meer voelde met haar lichaam.
‘Mijn werk, en het feit dat ik een jonge vrouw ben die door een vergrootglas wordt bekeken, vereist dat ik alle signalen van mijn lichaam onderdruk.’
Het is voor haar moeilijk te beschrijven hoe dat precies voelt, maar vrouwelijke lotgenoten uit de pop herkennen het gevoel, volgens Yelich-O’Connor. ‘Ik droom nog steeds vaak dat ik 16 ben en dat een man met een telelens een foto van me maakt. Ik kijk op, en ik staar in zijn lens. Die dingen vormen je, en beïnvloeden de relatie met je lichaam.’
Eén van de dingen die Yelich-O’Connor jarenlang onderdrukte: haar podiumvrees. Nu benoemt ze dat soort gevoelens eerder: je blijkt gewoon tegen je publiek te kunnen zéggen dat je zenuwachtig bent. ‘Het is best moeilijk om eerlijk naar jezelf te zijn als je van alles onderdrukt. Terwijl ik precies weet hoe het is om helemaal mezelf te zijn, want ik heb nog nooit een liedje uitgebracht dat niet uit het allerdiepste van mijn ziel komt.’
Haar verbluffende debuutalbum Pure Heroine uit 2013 staat bol van de teksten die wijsheid ver voorbij haar destijds 16 jaren verraden. Uit 400 Lux: ‘We’re hollow like the bottles that we drain (...)/ We might be hollow but we’re brave’.
Ze bestormde de muziekwereld als een denker, een dromer, iemand die waarschijnlijk stapels volgepende dagboeken naast haar bed heeft liggen. Haar slimme analyses van het tienerleven maakten haar mateloos populair op fora als Tumblr, waar haar teksten gretig gedeeld werden. Een hele generatie indiemeisjes verafgoodde haar.
Na Pure Heroine volgde in 2017 Melodrama, dat door fans en critici wederom lovend werd ontvangen. Waar Yelich-O’Connor op Pure Heroine het tiener-zijn en de angst voor ouder worden bijzonder scherpzinnig wist te vangen, doet ze dat op Melodrama voor het vinden van identiteit, en het vinden en verliezen van liefde. Hartzeer en hedonisme gaan hand in hand.
Er hangt altijd een sluier van mystiek rondom de zangeres. Haar lyrics gaan over donkerte: over de feestjes die ze existentieel benadert, bijvoorbeeld. De teksten spelen zich af achterin taxi’s, rijdend door donkere straten of in het isolement van een slaapkamer. Dat veranderde op haar vorige album Solar Power, uit 2021. Een licht en zonnig album, loom van een hete dag aan het water. Nog steeds extreem introspectief en reflectief, maar dan in het volle daglicht.
Solar Power kreeg veel kritiek, en bleef commercieel een flink stuk achter op haar vorige albums. Dat was pijnlijk, geeft Yelich-O’Connor toe. ‘Maar die pijn was vormend, het deed me realiseren dat die lyrische reacties die ik op de twee albums ervoor kreeg, niet vanzelfsprekend zijn. En dat ik degene ben die uiteindelijk ’s nachts alleen is met het werk dat ik maak.’
Het veranderde haar kijk op haar muziek: vanaf dat moment schreef ze alleen nog maar voor zichzelf. Dus nu, aan de vooravond van de release van haar nieuwe album, is haar enige wens dan ook dat ze het zelf ontzettend goed vindt. En dat is gelukt. ‘Ook als het album flopt, vind ik het nog steeds het coolste dat ik had kunnen maken.’
Virgin is, voor de fan die veel tijd in Yellich-O’Connors hoofd heeft doorgebracht, opvallend fysiek. Haar lichaam lijkt het overkoepelende thema te zijn, met veel verwijzingen naar fysieke sensaties en ongemakken. Uit Hammer: ‘Don’t know if it’s love, or if it’s ovulation’. Dezelfde intelligente humor, maar dan lichamelijker.
De albumhoes verraadt deze richting al sinds ze het album aankondigde. Op die hoes staat een röntgenfoto van haar bekken. Je ziet de rits van haar broek, de gesp van haar riem, en, controversieel: haar spiraaltje. Het is de ultieme naaktfoto, en gaat zelfs de huid voorbij.
Het is ook een technische, niet-natuurlijke benadering van het lichaam. ‘Er zit een technisch component aan moderne vrouwelijkheid’, zegt de zangeres. De pil, spiraaltjes, eendenbekken, zwangerschapstesten, echo’s: er is veel techniek voor nodig om de controle te krijgen over je vrouwenlichaam.
‘Röntgenfoto’s, MRI’s en echo’s zien eruit alsof ze vanuit een andere wereld komen, ze hebben iets mystieks.’ Sowieso past het idee van een röntgenfoto goed bij de thematiek van Virgin. ‘Ik wilde mezelf helemaal doorzien op dit album.’
De titel Virgin verwijst naar de no-nonsense puurheid waar Yelich-O’Connor naar probeerde te streven. ‘Ik wilde iets maken wat puur van mij was, ik heb geprobeerd alle extra’s weg te halen. Alsof ik mijn make-up eraf haal, mijn kleren uitdoe en in de spiegel kijk. Het is puur, maar niet onschuldig’, zegt ze. ‘Dit album is duidelijk gemaakt door een volwassene die behoorlijk wat shit heeft meegemaakt. Maar wel een volwassene die bewust kiest voor een bepaalde naïviteit, of in ieder geval voor idealisme.’
Eigenlijk liet Yelich-O’Connor al tijdens de Brat Summer van 2024 weten waar ze mee bezig was, toen ze op de remix van Charli XCX’s Girl, So Confusing verscheen. Charli XCX schreef het liedje over hun moeizame band als illustratie van vrouwelijke saamhorigheid. IJzersterk liet Lorde haar kant van het verhaal horen op de remix, daarbij duidelijk verwijzend naar de rol die haar lichaam speelt in dit lastige dossier.
Het verzoek van Charli XCX kwam op een goed moment. ‘Ik had op dat moment zo goed als alle liedjes op Virgin al geschreven’, zegt Yelich-O’Connor. ‘Ik was met mijn album veel aan het nadenken over de moeilijkheden van vrouwelijkheid. Charli probeerde tegelijkertijd op haar manier vrouwelijkheid te begrijpen, dus dit was een fantastische kans om dit gesprek te voeren.’
Ze bezingt waarom ze altijd op het laatste moment afspraken afzegde: ze durfde niet op de foto’s te komen. ‘Cause for the last couple years, I’ve been at war with my body’. Ze hongerde zichzelf uit om magerder te worden, om later toch weer aan te komen.
Ze had, kort gezegd, een eetstoornis. Ze praat er extreem nuchter over: ‘Ik heb een paar jaar geprobeerd om zo klein mogelijk te zijn. Ik dacht dat ik dan controle over mezelf zou krijgen.’ Maar, zoals iedereen weet die ooit controle over iets oncontroleerbaars heeft geprobeerd te krijgen: dat werkt niet. ‘Ik voelde me superslecht, het beroofde me van mijn creativiteit.’
Dus besloot ze dat het zo niet langer kon, en begon ze langzaam weer aan te komen. Ook spiermassa, ze ontdekte de gewichten in de sportschool. ‘Ik voelde mijn lichaam weer groeien en veranderen. Daardoor kwam ik in contact met mijn mannelijke kant.’
Uit Hammer: ‘Some days I’m a woman, some days I’m a man. I might have been born again’. Het ontdekken van mannelijkheid in haarzelf was spannend, omdat die kant niet past binnen de zorgvuldig gecureerde maatschappelijke hokjes. ‘Ik begreep het eerst ook niet, ik vond het moeilijk om te accepteren dat ik ook iets mannelijks in me heb’, zegt ze. ‘Maar uiteindelijk moet je je totaliteit accepteren. Dat gaat me inmiddels goed af.’
Yellich-O’Connor heeft geen duidelijke conclusie over haar gender: de voornaamwoorden blijven vrouwelijk, maar soms voelt ze zich een man. Zoals ze het zelf verwoordt, ook in Hammer: ‘Ik ben er klaar voor om niet alle antwoorden te hebben’.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant