‘Poetin moet zien dat Europa Oekraïne niet in de steek laat’, zei de Oekraïense president Zelensky dinsdag in de Tweede Kamer, waar hij Nederland bedankte voor de grote steun aan zijn land. In de marge van de Navo-top verzekerden Europese leiders hem dat hij in Den Haag ‘tussen vrienden’ is en op blijvende steun kan rekenen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Volodymyr Zelensky speelt geen officiële rol op de Navo-top, maar hij dook dinsdag overal op: in een ontvangst bij de koning, in de Tweede Kamer waar hij een toespraak gaf, bij een diner voor Navo-leiders bij de koning, en in een optreden met Navo-chef Mark Rutte en EU Commissievoorzitter Ursula von der Leyen op het Defence Industry Forum, dat als onderdeel van de top wordt georganiseerd.
Het is duidelijk dat secretaris-generaal Rutte en gastland Nederland er alles aan gedaan hebben om Zelensky niet helemaal achter de gordijnen te laten verdwijnen, in een top die georkestreerd is om de Amerikaanse president Donald Trump tevreden te stellen – en niet boos te maken of te ergeren.
Want in tegenstelling tot bij alle andere Navo-toppen die gehouden zijn sinds Ruslands grote invasie van het land in 2022, speelt Oekraïne bij de top in Den Haag tweede viool. De reden ervoor is simpel: de VS hebben het roer onder president Donald Trump omgegooid.
Zijn regering vindt dat de steun aan Oekraïne ‘een Europese zaak’ is en heeft in openingszetten om vrede te brengen vergaande concessies gedaan aan Rusland, zonder er tot dusver iets voor terug te krijgen.
Dit leidt tot wrevel en ongemak bij Europese bondgenoten, voor wie de oorlog in Oekraïne en de Russische agressie een directe bedreiging vormen van hun eigen veiligheidsbelangen en de Europese ordening.
Armida van Rij, een veiligheidsexpert verbonden aan de Britse denktank Chatham House zei daarover tijdens een discussie in het Public Forum, ook onderdeel van de top : ‘Voor Europa is de grootste uitdaging nu: hoe houden we de steun voor Oekraïne op peil? Dat is een existentiële vraag.’
De Nederlandse oud-ambassadeur Robert Serry verwoordde het dinsdag zo: ‘Wat voor top hebben we als Oekraïne niet wordt besproken? Zelensky is hier, maar niet echt hier bij de Navo – en dat wordt gevoeld in Oekraïne. Kyiv wordt nu om de dag gebombardeerd, raketten dalen voortdurend neer op de stad. Op deze top is Oekraïne de grote olifant in de kamer.’
Secretaris-generaal Rutte bestrijdt die gedachte en noemt Oekraïne het ‘derde onderwerp’ van de top (naast de afspraken over hogere defensie-uitgaven en de noodzaak de defensie-productie te verhogen). Ook bevestigde hij deze week dat Oekraïnes pad naar de Navo ‘onomkeerbaar’ is.
Maar daarbij citeerde hij uit de slotverklaring van de Navo-top in Washington vorig jaar. Sindsdien heeft Trump duidelijk gemaakt dat hij het land er niet bij wil hebben. Een woordenspel dus, bedoeld om het Oekraïense leed te verzachten.
Zelensky maakte dinsdag van de gelegenheid gebruik om een paar harde waarheden te delen met zijn Navo-gehoor. Zo zei hij dat ‘in alle belangrijke wapensystemen die Rusland tegen ons gebruikt, buitenlandse onderdelen zitten – ook uit Europese landen en de Verenigde Staten. Dat moet stoppen.’
Zelensky wees ook op de sterk gegroeide Oekraïense defensie-industrie, die wegens te weinig externe investeringen nog steeds niet volledig wordt benut. ‘Circa 40 procent van onze industrie ontbreekt het aan goede financiering. We zijn in staat acht miljoen drones per jaar zelf te produceren, maar vanwege gebrek aan middelen zijn dat er in werkelijkheid veel minder.’
Woensdagmiddag hebben na de officiële Navo-vergadering (de Noord-Atlantische Raad) vijf grote Europese landen een aparte ontmoeting met Zelensky belegd. De Oekraïense president hoopt ook op een ontmoeting met Trump, om hem ervan te overtuigen dat alleen als de VS nieuwe, harde sancties tegen Rusland afkondigen (bedoeld om de olie- en gasexport van het land hard te raken) Rusland tot serieuze vredesonderhandelingen kan worden gedwongen.
Trump zei onderweg naar Nederland dat hij Zelensky ‘waarschijnlijk’ wel zal ontmoeten. ‘Ik zal zeggen: hoe gaat het ermee? Hij zit in een lastig parket, en had daar nooit terecht moeten komen.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant