is publicist en columnist van de Volkskrant.
Het rapport Schade door Schande, over de gedwongen adopties in Nederland van 1956 tot 1984, heeft geleid tot felle kritiek van geadopteerden en afstandsmoeders. Ze pleiten terecht, in tegenstelling tot commissie-De Winter, voor een nationaal excuus en financiële compensatie voor de slachtoffers van misstanden.
Daarnaast moeten alle adoptiedossiers digitaal worden ontsloten en moet er een onafhankelijk orgaan komen dat adoptiezoekers ondersteunt. Ook psychologische hulp zou integraal beschikbaar moeten zijn voor alle betrokkenen.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Tussen de 13- tot 14 duizend ongehuwde vrouwen deden tussen 1956 tot 1984 onvrijwillig afstand van hun pasgeboren kind, onder druk van de opvattingen over fatsoen, die na de seksuele revolutie moeiteloos overgingen naar opvattingen over de wankele geestelijke gesteldheid van ongehuwde moeders. Vastgeroeste, bevoogdende ideeën over goed ouderschap prevaleerden, waarbij men weinig boodschap had aan de moederliefde van een onvolmaakte, kwetsbare moeder, of het belang van een biologische band, fundament voor de persoonlijke identiteit.
Adoptie blijft een hartverscheurend mijnenveld. Voor mijn boek over mijn moeder verdiepte ik mij in het adoptiedebat rond haar geboorte en adoptie in 1928. Het is een eeuw geleden dat er voor het eerst een groter maatschappelijk adoptiedebat gevoerd werd. Na de Eerste Wereldoorlog werd ook Nederland overspoeld met oorlogswezen uit Duitsland en Hongarije, voor wie actief naar pleeggezinnen werd gezocht.
Op 13 mei 1925 schreef De Telegraaf: ‘De Vereeniging Onderlinge Vrouwenbescherming had bij haar arbeid kennis gekregen van tal van gevallen, waarin kinderen, die jarenlang op voortreffelijke wijze door pleegouders waren opgevoed, plotseling aan de zorgen van deze pleegouders werden onttrokken, doordat hun ouders hen opeischten. Al scheen dit dikwijls lijnrecht in strijd met het belang van het kind, en in hoge mate onbillijk jegens de pleegouders, die van het kind waren gaan houden als waren het hun eigen (...) In zulk een geval wordt er iets stuk gemaakt, er worden wonden geslagen, die in een menschenleven niet meer heelen.’
Maar toch hadden biologische ouders ook rechten, vond men. Met het oog op al die emotionele belangen en dilemma’s werd daarom in Nederland voor een minder rigoureus adoptiebeleid gekozen dan in omliggende landen. De juridische banden met de biologische moeder werden minder resoluut doorgesneden dan in veel omliggende landen, en ook minder dan in de Adoptiewet van 1956.
Dankzij dit adoptiebeleid draagt mijn moeder een dubbele achternaam; die van haar biologische moeder en die van haar adoptieouders. Ook was ze als ‘natuurlijk kind’ van rechtswege erfgenaam van haar biologische moeder. Iets van haar afkomst bleef traceerbaar, een begripvolle geste van de wetgever die met de Adoptiewet van 1956 ongedaan werd gemaakt.
In die erfenis zat wel wat geld, maar jammer genoeg geen enkele verklaring van de Friese vrouw die eind jaren twintig in de Haagse jazzscene zwanger raakte van een zwarte man. Ze liet een enorme leegte achter. Wat had op zijn minst een briefje een verschil gemaakt. Voor mijn moeder, maar ook voor mij en mijn zus.
In een ongemakkelijk interview met Micha de Winter bij Nieuwsuur, zegt presentator Jeroen Wollaars, als De Winter de aanbeveling verdedigt om condooms op te nemen in het basispakket om tienerzwangerschappen te voorkomen: ‘Dat is een heel ander verhaal, want die kinderen worden nooit meer weggegeven.’
Is dat echt zo? Komen dit soort praktijken niet meer voor, is dit gedachtegoed achterhaald? De beklemmende documentaire Goede Moeders uit 2021, waarin zwangere vrouwen gevolgd worden van wie oudere kinderen uit huis zijn geplaatst en die doodsbang zijn dat ze ook hun pasgeboren baby zullen moeten afstaan, doet helaas anders vermoeden. En in 2021 reageerden ruim dertig alleenstaande moeders op een vraag van ouderplatform J/M Ouders naar hun schrijnende confrontaties met jeugdzorg. ‘Je moet aantonen dat je het minstens twee keer beter kunt dan een doorsneestel.’
Ik belde een afstandsmoeder van nu, erkend toeslagenslachtoffer Karin van Opstal. Heeft ze, na de commissie-Hamer en nu weer het rapport-De Winter, eindelijk contact met haar ter adoptie afgestane dochter, nu 16? ‘Nee.’ Ze weet niet eens of haar kind weet dat haar adoptieouders niet haar echte ouders zijn. ‘Maar ze heeft een kleurtje, dus misschien wel.’ Contact mag ze niet leggen. Een paar jaar geleden ontdekte ze waar haar dochter basketbalde en probeerde ze haar een briefje te geven. ‘Ik ben je moeder, ik heb dit niet zo gewild, ik hou van je.’ Tevergeefs, ze werd ontdekt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant