Wat vinden Iraniërs van de aanvallen op hun land? De Volkskrant sprak met drie van hen, van wie twee hun toevlucht hebben gezocht in het Turkse Istanbul. Ze doen anoniem hun verhaal. ‘Netanyahu is een genocidair die ons aanvalt zodat hij langer aan de macht kan blijven.’
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Of en wanneer Bijan en Yasmin teruggaan naar Iran? ‘Dat hangt ervan af hoe Iran reageert op de Amerikaanse aanval van zondagochtend’, zegt hun 27-jarige zoon Kamran. En omdat dat even moet worden afgewacht, blijven ze vooralsnog in Istanbul, de Turkse metropool waar ze donderdag aankwamen na een vermoeiende autorit vanuit Teheran.
Daar was het drietal vertrokken nadat Israël vorig weekeinde de bewoners van Wijk 2 en Wijk 3 in de Iraanse hoofdstad had opgeroepen hun heil elders te zoeken. De ouders wonen in Wijk 2. De familie was net op vakantie elders in het land, maar ze namen geen risico. Ze waren al van plan dinsdagochtend te vertrekken, maar na de Israëlische oproep werd dat maandagavond.
‘Eigenlijk was het de bedoeling dat mijn ouders me net over de Turkse grens zouden afzetten. Dan zou ik daar op het vliegtuig stappen naar Canada, waar ik sinds zeven jaar woon en werk, en mijn ouders zouden teruggaan naar Iran. Niet naar Teheran, maar naar een veiliger stad. Maar in het oosten van Turkije bleek het luchtverkeer te zijn stilgelegd, ik vermoed vanwege de oorlog. Toen besloten we maar door te rijden naar Istanbul.’
Daar woont de oudere broer van Kamran sinds twee jaar. Die verliet zijn land omdat hij schoon genoeg had van het leven en vooral het regime in Iran. Kamran neemt er maandag dan toch het vliegtuig naar Canada, na een familiebezoek dat wat anders liep dan de bedoeling was. Bijan en Yasmin (niet hun echte namen) wachten intussen bij hun oudste zoon in Istanbul af hoe de confrontatie tussen Iran, Israël en de VS afloopt. Lang in Turkije blijven is niet de bedoeling: Bijan heeft in Iran een onderneming die hij niet zomaar in de steek kan laten.
‘Toen we maandag teruggingen naar Teheran om mijn spullen op te halen, waren de wegen erg vol, blijkbaar gingen veel mensen de stad uit. Teheran zelf leek wel een spookstad. Valiasr, de hoofdstraat, is altijd heel druk. Maar toen we weggingen, was het bijna leeg, we zagen misschien twee of drie auto’s in de straat. Mensen waren er niet.’
Wel zagen ze iets van het oorlogsgeweld: rookpluimen in de verte van een getroffen olieopslag en sporen in het zwerk van de Iraanse luchtverdediging. Aanvallen op doelen in de stad waren er op dat moment nog niet. ‘Angstig was het wel. Je weet niet waar ze de volgende keer gaan aanvallen. Misschien in je eigen straat. Best eng.’
Toch was ‘iedereen blij’ met de Israëlische aanvallen, zegt Kamran. Niet alleen zijn familie, ook alle andere mensen in zijn omgeving. ‘Ik vond het mooi dat er iets gebeurde. Ook omdat we dachten dat het binnen een paar dagen voorbij zou zijn, net als de vorige keren. Maar nu zijn veel mensen een beetje verward, ze weten niet wat er gaat gebeuren, zeker nu Amerika erin betrokken is geraakt. Ze maken zich zorgen over hun dagelijks leven. Maar het is paradoxaal. Er is vooral vreugde, omdat dit het einde kan betekenen van het regime. Iedereen heeft een hekel aan het regime.’
Groot was het leedvermaak op sociale media, zegt Kamran, toen live in de uitzending de studio van staatszender IRIB het doelwit werd van een Israëlische voltreffer. ‘Er werden veel grappen gemaakt. De mensen vonden het prachtig, want televisie is de belangrijkste bron van propaganda. Het regime probeert de indruk te wekken dat ze alles onder controle hebben, ze houden de schijn op. Maar natuurlijk maken ze zich zorgen. Zelfs het hoofdkwartier van de Revolutionaire Garde is getroffen door een van de raketten.’
Kalligraaf van 40 jaar uit Teheran
‘Ik woon in een buurt in Teheran waar veel militaire wijken omheen liggen, dus ik kon vanaf mijn balkon de aanvallen zien. Toen ik zag dat die niet stopten, besloot ik met mijn gezin naar het noorden van het land te rijden. Ik heb twee kleine kinderen die ik moet beschermen.
‘Waar we nu zijn, voelen we ons best veilig. Maar van binnen gaat het met niemand van ons goed, denk ik. We willen dat het geweld stopt. In Iran heerst grote verdeeldheid over welke kant het met het land op moet, maar waar we het allemaal wel over eens zijn, is dat Iran van ons is en van ons moet blijven.
‘Ik geloof niet dat de regering van Israël, die zoveel doden op haar geweten heeft, het beste met ons voorheeft. Ook willen we niet in de handen van de Verenigde Staten vallen. Onze regering geeft al niet zoveel om ons, waarom zouden andere landen dat dan wel doen?
‘Op straat voel je veel solidariteit. Mensen willen elkaar helpen. Als we boodschappen doen kopen we niet te veel, zodat een ander ook nog genoeg heeft.
‘Mijn streven was jarenlang om weg te gaan uit Iran, maar nu we zo worden bedreigd, wil ik juist blijven. Het idee dat ik mijn land in deze situatie zou achterlaten, is onverdraagbaar. Ik heb vrienden gevraagd of ze bereid zijn om te vechten voor ons land, ze zeiden allemaal volmondig ‘ja’. Ook de vrienden met kinderen. Ik snap wat ze, want ik heb precies hetzelfde.’
Een 67-jarige ingenieur uit Teheran
‘Ik was 23 toen ik tijdens een demonstratie werd opgepakt. Het regime heeft mij een jaar lang vastgezet in de Evin-gevangenis (de beruchte gevangenis in Teheran, waar veel politieke gevangenen zitten, werd maandag geraakt bij een Israëlische aanval, red.). Nadat ik werd vrijgelaten, ben ik naar Parijs gevlucht. Daar heb ik een groot deel van mijn leven doorbracht. Dertien jaar geleden werd mijn moeder ziek en besloot ik terug te keren naar Iran om voor haar te zorgen.
‘Op de dag dat de eerste bommen vielen, was ik in Teheran. Ik heb snel een busticket gekocht van 200 euro en ben met familieleden naar Istanbul gevlucht.
‘Ik heb fysiek geleden onder het regime, maar Israël en de VS bieden echt geen oplossing voor ons. Benjamin Netanyahu (de Israëlische premier, red.) is een genocidair, die ons aanvalt zodat hij langer aan de macht kan blijven. Als de Verenigde Staten, of Israël, of Europa een regimewisseling hadden gewild, dan hadden ze ons kunnen ondersteunen tijdens de protestgolf in 2022. Toen zijn wij de strijd aangegaan met ons regime. Dat momentum is er nu niet.
‘De zoon van de laatste sjah, Reza Pahlavi, presenteert zich als een alternatief, maar heeft zijn geloofwaardigheid verloren door zijn vriendschap met de Israëliërs. Hij roept mensen op om de straat op te gaan, maar er zal dan meteen op ze worden geschoten.
‘Nu Donald Trump zijn bommen heeft gegooid, zijn mensen nog banger voor een grote oorlog. Of mijn huis er nog staat, weet ik niet.
‘Wanneer de bommenregen is gestopt, vrees ik dat het verzwakte regime gewone mensen nog meer gaat onderdrukken. Bijvoorbeeld door in een klap een groep politieke gevangenen te executeren, wat in het verleden ook weleens is gedaan. De rechtsorde is weggevallen. Leiders doen gewoon waar ze zin in hebben. Het is beangstigend.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant