Orka’s poetsen elkaar met zelfgemaakt gereedschap. Amerikaanse biologen zagen hoe de walvissen lange stroken wier van de zeebodem plukken en vervolgens nauw samenwerken bij een wederzijds schoonmaakritueel. Een primeur.
schrijft voor de Volkskrant over historische onderwerpen.
Orka’s scrubben elkaars dode huidcellen met lange stroken kelp. Marien biologen in de Amerikaanse staat Washington filmden hoe walvissen het zeewier vlak bij de bodem plukken met hun tanden om het daarna, al zwemmend, rond hun lichamen te rollen bij een schoonmaakritueel. Van andere diersoorten, zoals bonobo’s, chimpansees en olifanten, is bekend dat ze gereedschap kunnen maken en gebruiken, maar bij walvissen was dergelijk gedrag tot nu toe onbekend.
In een artikel in wetenschappelijk tijdschrijft Current Biology beschrijven de onderzoekers dat de orka’s met een versgeplukte strook kelp een maatje benaderen. Daarna poetsen ze al rollend en draaiend elkaars flanken. De wetenschappers filmden het gereedschapsgebruik verspreid over een aantal maanden in het voorjaar en de voorzomer van 2024. Bij het maken van de beelden gebruikten ze drones met hogeresolutiecamera’s.
Biologen van het Amerikaanse Center for Whale Research in Friday Harbor doen al bijna vijftig jaar onderzoek naar de zogeheten Southern Resident Killer Whales (SRKW), een groep orka’s die zich ophoudt voor de kust van de Amerikaanse staat Washington en de Canadese provincie British Columbia. De groep, bij elkaar ongeveer tachtig dieren, is een van de best onderzochte walvispopulaties ter wereld, maar toch werd het gedrag niet eerder vastgelegd.
‘Het is opmerkelijk dat we dit niet eerder hebben gezien’, schrijft onderzoeksleider Michael Weiss. ‘Het illustreert niet alleen het belang van nieuwe observatiemethodes, het laat ook zien hoe ontzettend veel er nog te leren valt over deze dieren.’
Het is niet duidelijk of het poetsritueel, door de wetenschappers ‘allokelping’ gedoopt, uniek is voor de populatie Southern Resident Killer Whales, of dat het ook gebeurt bij andere groepen orka’s of zelfs andere walvissoorten.
Hoogleraar diergedrag Saskia Arndt van de Universiteit Utrecht, zelf niet betrokken bij het onderzoek, reageert enthousiast op de bevindingen. ‘Ik vind het een indrukwekkende uitkomst. Echt heel indrukwekkend.’ Arndt benadrukt dat niet alleen het vervaardigen van gereedschap, maar ook de manier waarop de orka’s vervolgens samenwerken bij het gebruik, bijzondere waarnemingen zijn. ‘Hier kan sprake zijn van cultureel gedrag. Tot dusverre kennen we dat vooral van primaten. Dit roept allerlei interessante vragen op over het ontstaan van cultuur bij niet-menselijke dieren.’
De orka (Orcinus orca) is een zeer sociaal dier dat leeft in hechte, matriarchale familiegroepen. Volwassen dieren worden zes tot zeven meter lang.
Het is niet de eerste keer dat orka’s voor de Amerikaanse en Canadese kust groepscultuur ontwikkelen met omgevingsmateriaal. In 1987 zagen biologen hoe een vrouwtjesdier gedurende bijna een jaar dode zalm meedroeg op haar kop. Het gedrag, in de literatuur bekend als ‘dead salmon hat’ werd binnen een paar weken overgenomen door andere dieren in de groep. Na verloop van ongeveer een jaar leek het verschijnsel weer verdwenen, al maakte de dode zalmhoed vorig jaar een korte comeback in Puget Sound, de zeearm bij de Amerikaanse stad Seattle.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant