We moeten meer tekenen en meer naar buiten gaan, stelt ontwerper Susan Bijl. Ze gidst ons door haar favorieten, van een Amerikaanse multi-instrumentalist tot de Finse ‘totaalontwerper’ Alvar Aalto.
schrijft voor de Volkskrant over mode.
Ze hangen als vlaggetjes door de winkel van Susan Bijl, een oude zeilmakerij aan de Rotterdamse Oostzeedijk: tientallen tassen in knalkleuren, allemaal met dezelfde diagonale, contrasterende streep erover. Zo feestelijk als het hier oogt, zo geconcentreerd wordt er een paar meter verderop gewerkt. Achter een paar tussenwandjes, onder een hoog plafond, bevinden zich een kantoor, twee magazijnen en een reparatieafdeling. En een keuken met een meterslange lunchtafel, waar nu even een bespreking is.
Bijl (49), in spijkerbroek en T-shirt, laptop onder de arm, laveert tussen de kasten en tafels naar een klein houten vergaderkamertje in de hoek van de ruimte. Ze zijgt neer in een stoel. Het is druk, ze zit vol in de voorbereidingen van een nieuwe collectie en de presentatie van een jubileumboek. Susan Bijl, het merk, bestaat 25 jaar en dat moet gevierd.
Hoewel, als het aan Bijl had gelegen was dat hele jubileum misschien wel ongemerkt voorbij gegaan. ‘Ik trap altijd in de val van mijn to do-lijst,’ zegt ze. Dol op aandacht is ze ook niet echt. Haar naam staat in kapitalen op het label van haar tassen, die vanuit Nederland de hele wereld over gaan. Maar zelf blijft ze het liefst een beetje buiten beeld. ‘Ik sta gewoon niet graag in de schijnwerpers. Ik lig liever anoniem op een yogamat.’
Het was haar levens- en zakenpartner, Vincent van Duin, die Bijl overhaalde om voor die 25ste verjaardag toch uit te pakken. ‘Vincent is sowieso meer van het vieren. Dat is ook wel goed, hoor. Anders vergeet je stil te staan bij hoe leuk en bijzonder het werk is dat je doet.’
Want bijzonder is het. Al een kwart eeuw runt Bijl met Van Duin een merk dat drijft op één enkel ontwerp, The New Shopping Bag. Bijl bedacht hem in 2000, nadat ze gezakt was voor haar eindexamen aan de Willem de Kooning Academie, als duurzamer alternatief voor plastic tasjes. Het ontwerp werd op de plastic tas gebaseerd: een ruime zak van nylon met twee hengsels, licht, sterk en compact opvouwbaar.
Nooit had ze gedacht dat ze ooit het zilveren jubileum zou vieren van precies die tas, in een groot atelier in Rotterdam met zo’n dertig teamleden, en een netwerk van honderden verkooppunten wereldwijd. ‘Er was überhaupt nooit een businessplan’, vertelt Bijl. ‘Ik maakte de tas, Vincent hielp met de verkoop, het liep goed, maar we deden er ook nog van alles naast. Het duurde een hele tijd voor we beseften dat we een merk aan het worden waren.’
Een merk worden, dat vonden Bijl en Van Duin in het begin best lastig, zegt ze. ‘We wilden helemaal niet per se veel spullen maken. Nou, hoe bouw je een merk met zo min mogelijk spullen? Door één ding heel goed te doen. Door iets te maken waar mensen echt blij van worden, dat iets toevoegt aan hun leven.’ Dus besloten Bijl en Van Duin zich te richten op het perfectioneren van The New Shoppingbag. Er kwamen een paar ontwerpen bij, zoals schoudertassen en een laptophoes, maar The New Shopping Bag is nog steeds het best verkopende model.
Alle tassen worden elk jaar opnieuw uitgebracht in een paar nieuwe kleurstellingen. Daar is Bijl jaarlijks enkele weken mee bezig. Dan schuift ze kleurstalen heen en weer. ‘Ik houd het meest van kleurencombinaties die niet per se als esthetisch worden ervaren. Ik zoek liever naar spanning tussen kleuren.’ Greenscreen-groen met walnootbruin, dolfijnsnoepjesblauw met noodsignaalrood: de combinaties zijn allesbehalve logisch, maar ze werken.
Daarnaast is ze continu bezig met de tassen technisch verder te ontwikkelen: om de vorm te verbeteren, de slijtvastheid, de waterdichte coatings. Dat is een opgave. De tassen zien er van buiten eenvoudig uit, maar zijn complex. Dat is goed te zien in de fotoserie die fotografenduo Scheltens en Abbenes maakte voor in het jubileumboek. Daarvoor werden de tassen uit elkaar gehaald en werden de tientallen losse patroondelen herschikt tot nieuwe composities. Uit de foto’s is zelfs met een puzzelaarsoog niet te herleiden wat op wat past.
Bijl is de tas na al die tijd nog steeds niet zat, kopers blijkbaar ook niet. ‘Er wordt ons best vaak gevraagd: hoe kan het dat mensen er maar niet op uitgekeken raken? Daar weten wij het antwoord niet op. Ik denk dat het een combinatie is van een aantal dingen. De functionaliteit, het grafische uiterlijk, het simpele design. En eigenaars raken er om de een of andere reden aan gehecht. Ze nemen hem mee op avonturen, vakanties, weet ik het. Op de reparatie-afdeling zie ik soms stokoude tassen terug waarvan ik denk: zou je die langzamerhand niet eens opgeven?’
Nu ze erover nadenkt, haar eigen Susan Bijl – een grote beige-blauwe weekendtas – gaat ook alweer een hele tijd mee. ‘Vincent wisselt vaker van model of kleur. Maar ik heb deze al heel lang en ik voel geen behoefte om hem in te ruilen. Als ’ie goed is, is ’ie goed.’
‘Ik houd van goed eten en lekkere dingen. Ik ben geen kookfanaat. Je hebt van die mensen die hele weekenden staan te koken of te bakken, dat vind ik eerder stressvol dan ontspannend. Maar ik vind koken leuk, en Vincent ook. Thuis koken we elke avond.
‘Puur Vegetarisch is onze kookbijbel. We kregen het boek dertig jaar geleden en we grijpen er nog steeds elke keer naar. Berley heeft een achtergrond in de macrobiotiek, dat is een voedingsleer die ervan uitgaat dat goede voeding iets kan doen voor zowel je lichamelijke als je geestelijke gezondheid.
‘Het boek ziet er niet spannend uit, er staan geen plaatjes in. Maar de recepten zitten goed in elkaar. Het zijn zuivere en smaakvolle gerechten, met een balans tussen eiwitten, granen en groenten. En ze zijn niet ingewikkeld.
‘We hebben in onze studio een chef, Monique, die twee keer per week kookt. Zij pakt dit kookboek er vaak bij. Dan maakt ze bindslaharten met miso-vinaigrette, of vijfgranenkroketten.’
‘We gaan niet vaak uit eten, maar áls we gaan, dan gaan we vaak naar restaurant Rotonde in Rotterdam. Het is een vegetarisch restaurant waar gekookt wordt op open vuur. Het wordt gedraaid door gepassioneerde jonge mensen, de sfeer is heel ontspannen. Er wordt leuke muziek gedraaid en het eten is geweldig. Het lekkerste dat ik ooit gegeten heb was denk ik een crumble met appel en boekweit. Ik zou er schalen van op kunnen.’
‘David Hockney is een kunstenaar die ik erg waardeer om zijn kleurgebruik. Heb je die landschappen gezien die hij maakt op zijn iPad? Fantastisch. Hij kijkt welke kleuren er buiten van nature aanwezig zijn en zet die enorm aan. Hij maakt ze bijna pop-art-achtig fel. Als kijker valt je daardoor opeens op wat voor kleuren er in een landschap zitten. Zo van: inderdaad, er zit veel paars in de lucht! Het moet lekker zijn om zo te kunnen schilderen of tekenen. Het plezier spat er van af.
‘Het is niet dat ik zijn werk vaak bekijk, maar zo’n expo in Parijs, daar wil ik heen. Ik vind het fijn om kunst in het echt te zien. Natuurlijk kun je plaatjes opzoeken in een boek of op internet, maar in het echt is het formaat anders, evenals de kleuren. De emoties zijn ook anders. Voor een kunstwerk staan doet iets met je.’
‘Vincent en ik kijken al tien jaar elke winter naar Seinfeld of naar Curb Your Enthusiasm. Seinfeld kennen veel mensen, Curb Your Enthusiasm is minder bekend. Het is van een van de schrijvers van Seinfeld, Larry David. Hij speelt in Curb Your Enthusiasm ook de hoofdrol, een gepensioneerde televisieschrijver en producer.
‘De serie gaat over sociale ongemakken en omgangsvormen, die worden uitvergroot en ter discussie gesteld. In de serie is David onaangepast, hij zegt alles wat hij denkt. Vergeleken met Seinfeld is Curb Your Enthusiasm behoorlijk lomp. Maar de serie is zo goed gemaakt dat als je er eenmaal in zit, je hem talloze keren kunt terugkijken en telkens opnieuw kunt lachen om dezelfde grappen.’
‘Vincent en de kinderen draaien bijna altijd muziek, ook in het atelier staat vaak muziek aan. Als ik alleen ben vind ik het lekker als het even stil is. Maar als dat te lang duurt, pak ik mijn telefoon en zoek ik een album op van Yusef Lateef. Mijn favoriete album is Eastern Sounds, uit 1962.
‘Lateef was een Amerikaanse multi-instrumentalist. Hij speelde onder meer saxofoon en dwarsfluit. Zijn muziek is een mix van oosterse muziek en blues. Het is open en licht, en toch melancholisch. De melodieën zijn prachtig.
‘Lateef is in 2013 overleden. Vincent en ik hebben hem in 2007 nog zien optreden in Rotterdam. Hij was toen 87 en moest op het podium steun zoeken bij een kruk. Het was een emotioneel concert, hij moest huilen. De ervaring van dat concert geeft het luisteren naar zijn muziek nu een extra laag.’
‘Het Louisiana Museum of Modern Art ligt op ongeveer drie kwartier rijden ten noorden van Kopenhagen. Het museumgebouw werd in de jaren vijftig ontworpen door architecten Jørgen Bo and Wilhelm Wohlert, in modernistische stijl. Het is opgebouwd uit vierkante en rechthoekige ruimtes, met daartussen lange gangen van glas.
‘Er zit een soort leefbaarheid in het ontwerp. Het heeft klare lijnen, zonder dat het kil wordt. Dat komt denk ik door het gebruik van natuurlijke materialen, zoals hout. Door de grote ramen komt veel daglicht naar binnen. In de tuin loopt een beeldenroute, maar ook het landschap is prachtig. De tuin heeft meerdere niveaus, en het museum staat op een klif, dus vanuit de tuin heb je een waanzinnig uitzicht over zee.’
‘De Fin Alvar Aalto was een totaalontwerper. Hij heeft van alles ontworpen: gebouwen, meubels, textiel, glaswerk. Misschien ken je hem wel van zijn stoelen en krukjes, met van die gebogen poten. Hij was ook een van de eerste ontwerpers die meubelbouwpakketten maken. Zijn werk is later gekopieerd door Ikea.
‘Er zijn raakvlakken tussen de benadering van Aalto en de manier waarop ik zelf ontwerp. Aalto’s ontwerpen zien er simpel uit, maar zijn best ingenieus. Neem die krukjes van hem. Het ontwerp is eenvoudig: een ronde zitting, drie poten. Voor de krukjes gebruikte hij hout uit de omgeving, Finse berken. Massief hout, waarop hij een speciale techniek toepaste om het te buigen.’
‘De krukjes zijn in perfecte verhoudingen ontworpen. Alle overbodige elementen zijn eruit gehaald, zonder dat ze er armoedig uitzien. We zijn dol op die krukjes, we verkopen ze ook via onze webwinkel. Ze zijn tijdloos – de krukjes werden ontworpen in 1933, maar ze voelen nog steeds hedendaags.’
‘Buiten zijn geeft rust. Als moderne mensen zijn we ver van de natuur verwijderd. Daardoor zitten we veel meer in ons hoofd. Ik heb de natuur nodig om de drukke week te verwerken en weer geïnspireerd aan de slag te gaan.
‘Onze kinderen voetballen, basketballen en surfen, dus ik sta in het weekend sowieso regelmatig langs de lijn of op het strand. We hebben een huisje in de buurt van natuurgebied De Kwade Hoek, waar we graag komen. De Kwade Hoek is een beschermd vogelbroedgebied. Het is er zeer rustig, je kunt er makkelijk twee uur wandelen zonder dat je iemand tegenkomt.’
‘We leggen de lat hoog voor onszelf, in zo ongeveer alles wat we doen. Tekenen is voor mij een manier om zonder einddoel bezig te zijn. Ik doe het graag, het liefst met de kinderen.
‘Vaak begin ik daarom door willekeurig dingen na te tekenen. Dat kan van alles zijn: plaatjes uit boeken, dingen die op tafel liggen, een appel. Zolang ik maar niet te lang hoef na te denken over het onderwerp. Ik haal meer lol uit inkleuren.’
‘Wat ook enorm helpt is de aanschaf van goede materialen. Mooie potloden, of mooi papier, inspireren om aan het werk te gaan. Jaren geleden deed ik ons gezin een gigantische set potloden van Caran d’Ache cadeau, dat was een heel goed idee. Het zijn relatief zachte potloden, geschikt voor mooie kleurverlopen. En ik word al blij als ik die enorme doos vol kleurschakeringen zie.’
10 september 1975 Geboren in Leidschendam.
1995-2000 Willem de Kooning Academie Rotterdam.
2000 Maakt eerste ‘shopping bag’ voor eigen gebruik.
2000-2002 Maakt tweehonderd shoppingbags op bestelling voor familie en vrienden.
2003 Start productie eerste grote oplage The New Shopping Bag.
2004 Introductie van het merk in Japan.
2006 Deshima Award voor bijzondere prestaties op de Japanse markt.
2007 Good Design Award Japan.
2014 Eerste winkel in Rotterdam.
2020 Tweede winkel in Rotterdam.
2014-2025 Introductie nieuwe ontwerpen.
2014-2025 Diverse samenwerkingen met onder meer Hay, Paul Smith, Bertjan Pot.
2025 Jubileumboek Inside The New Shopping Bag.
Onze gids dit weekeinde is een rubriek in Volkskrant Magazine waarin een bekend persoon (op velerlei terreinen) uit binnen- of buitenland ons gidst langs zijn of haar favorieten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant