Minister Femke Wiersma van Landbouw (BBB) krijgt van een meerderheid in de Tweede Kamer nog twee maanden om te komen met een ‘juridisch houdbare en wetenschappelijk verantwoorde’ oplossing voor de stikstofcrisis. Anders dreigt zij het vertrouwen van het parlement te verliezen.
is politiek commentator en chef van de politieke redactie.
Dat was donderdag de conclusie van een stikstofdebat dat al op woensdagavond begon, en waarin de politieke emoties hoog opliepen. Kamerleden beschuldigden elkaar van ‘bizarre interrupties’, NSC-Kamerlid Harm Holman vreest dat Wiersma ‘een nieuwe stikstofcrisis organiseert’, BBB-leider Caroline van der Plas zei (zonder het te onderbouwen) dat de milieubeweging boeren tot zelfmoord heeft gedreven.
Uiteindelijk moest het debat even worden onderbroken omdat Wiersma brak nadat zij het lot van de zogeheten PAS-melders (boeren die buiten hun eigen schuld om al jaren zonder natuurvergunning zitten) aan de orde had gesteld.
Het debat spitst zich toe op de nieuwe ‘rekenkundige ondergrens’ voor de stikstofuitstoot die Wiersma nog dit jaar wil afkondigen. Voor heel veel projecten is dan niet langer een natuurvergunning vereist, omdat hun uitstoot onder de nieuwe ondergrens blijft. BBB stelt al jaren dat daar de oplossing voor de stikstofimpasse ligt.
Critici, waaronder de Raad van State, waarschuwen dat die ondergrens onder de huidige omstandigheden juridisch kwetsbaar is en dat de kans groot is dat de minister uiteindelijk zal worden teruggefloten door bestuursrechters. Als dan intussen boeren en ondernemers wel allerlei activiteiten hebben ontplooid met hun nieuwe vergunningen, is er een nieuw groot stikstofprobleem bij.
Een deel van de Kamer – BBB, PVV en SGP voorop – meent net als Wiersma dat het niettemin de moeite waard is om te proberen en wil zo snel mogelijk de nieuwe ondergrens invoeren. Het andere deel, aangevoerd door GroenLinks-PvdA, D66 en PvdD, vreest dat Wiersma koers zet richting een blinde muur.
De regeringspartijen VVD en NSC neigen naar dat laatste kamp en waarschuwen dat Wiersma sowieso kansloos is in de bestuursrechtbanken als zij een nieuwe stikstofgrens niet meteen koppelt aan bewezen effectief natuurbeschermingsbeleid. Dat is ook de vrees van de ondernemersorganisaties VNO-NCW en Bouwend Nederland, die nu al jaren kampen met zeer moeizame vergunningprocedures.
Dat laatste kamp kreeg woensdagavond tijdens het debat de wind in de rug, toen Wiersma op verzoek van de oppositie de correspondentie met haar eigen ambtenaren over de ondergrens openbaarde. Het ambtelijke Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof blijkt Wiersma onlangs met klem te hebben gewaarschuwd dat zij het risico loopt dat ze nieuwe schijnzekerheid creëert voor duizenden ondernemers.
Dat gebeurde eerder al met het Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en de ‘bouwvrijstelling’ – de pogingen van voorgaande kabinetten om stikstofvergunningen te verlenen zonder dat er tegelijkertijd aantoonbaar aan natuurherstel werd gedaan. Duizenden boeren en ondernemers die dachten dat ze legaal opereerden, omdat de overheid die suggestie wekte, raakten daardoor alsnog hun vergunning kwijt, met alle problemen van dien.
Om dat te voorkomen adviseerden de ambtenaren de minister om haar voorstel voor een nieuwe ondergrens eerst te toetsen in een proefproces voordat ze het invoert. Bovendien kan het, ook volgens haar ambtenaren, alleen als er ook een ‘robuust, geloofwaardig en effectief maatregelenpakket’ tegenover staat dat bewezen bijdraagt aan verlaging van de stikstofneerslag op de meest kwetsbare natuurgebieden.
Dat is ook de mening van een meerderheid in de Tweede Kamer, al enkele keren zo uitgesproken in aangenomen moties, maar Wiersma toonde zich niet onder de indruk: ‘Mijn ambtenaren wijzen natuurlijk op risico’s, want daar zijn ze voor, maar uiteindelijk is het aan mij om de afweging te maken.’
Voor GroenLinks-PvdA en de Partij voor de Dieren was dat het sein om het vertrouwen in haar op te zeggen. In de woorden van GroenLinks-PvdA-Kamerlid Laura Bromet: ‘Dit is een minister die de zorgen van boeren vergroot, die de adviezen van haar eigen ambtenaren in de wind slaat, die feiten wegwuift, die selectief shopt in de wetenschap, die kiest voor chaos en onderbuikpolitiek.’
Van der Plas sprak van ‘een totaal belachelijke’ motie van wantrouwen. Die kreeg ook geen meerderheid, want voor VVD en NSC is het een stap te ver. Zij houden vooralsnog vast aan Wiersma’s toezegging dat haar ‘robuuste’ pakket aan maatregelen er op Prinsjesdag, in september, alsnog komt. Kamerlid Holman sprak van ‘nog één kans’ voor de minister, anders volgen ‘verregaande consequenties’.
Op de vele verzoeken vanuit de Kamer aan de BBB om in gesprek te gaan met Mobilisation for the Environment, de milieuorganisatie die in 2019 het PAS-programma van tafel kreeg bij de Raad van State en nu overal in het land procedeert tegen natuurvergunningen, ging Wiersma niet in. Haar weerzin tegen de activoerders van MOB is simpelweg te groot. ‘Zij hebben boeren in een onmenselijke situatie gebracht.’
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant