De lonen in nieuwe cao's zijn in het eerste half jaar van 2025 met gemiddeld 4,1 procent gestegen. Dat is veel, maar vakbond FNV is er niet tevreden over, blijkt uit een evaluatie van de eerste zes maanden van het cao-seizoen.
FNV eist nog altijd een stijging van 7 procent aan de cao-tafels. De bond vindt dat de meeste werknemers eerder onvoldoende zijn gecompenseerd voor de torenhoge inflatie en dat ze er de laatste jaren flink op achteruit zijn gegaan in koopkracht.
"Dit laat zien dat werkgevers nog niet bereid zijn werknemers hun eerlijke deel te betalen. Onze looneis van 7 procent is niet zomaar. We hebben ongeveer 4 procent loonstijging nodig om de inflatie van de afgelopen periode goed te maken", zegt arbeidsvoorwaardencoördinator Petra Bolster.
"We vinden het hoog tijd dat mensen er na drie jaar afzien nu op vooruitgaan en dat vergt meer dan 4,1 procent. Dat kan ook prima, omdat in de meeste sectoren nog steeds genoeg geld wordt verdiend en de overheidsfinanciën er goed voorstaan."
De inflatie kwam in mei uit op 3,3 procent, maar ligt nog ruim boven het gemiddelde in de eurozone. Voedingsmiddelen, dranken en tabak waren in mei net als in april ruim 7 procent duurder dan een jaar eerder. Diensten waren bijna 4 procent duurder.
Desondanks zijn werkgevers huiverig om de lonen fors te verhogen. Volgens werkgeversvereniging AWVN moet per bedrijf en sector worden gekeken wat de loonruimte is. Zo hebben veel ondernemingen te maken met hoge loonkosten, bijvoorbeeld in de industrie.
Zo liggen vakbonden en werkgevers nog altijd met elkaar in de clinch in verschillende sectoren. Zoals bij NS, waarvan het personeel al een aantal keer het werk heeft neergelegd. Het spoorbedrijf heeft nu een eindbod neergelegd. De bonden hebben daar nog niet op gereageerd. Wel schorten ze acties tijdelijk op en zijn treinstakingen voorlopig dus van de baan.
Volgens FNV wordt in verschillende cao's vooruitgang geboekt bij het aanpakken van werkdruk. De bond stelt dat dat hard nodig is. "We horen van mensen op de werkvloer dat de werkdruk nog altijd erg hoog is. Mensen vallen daardoor uit."
FNV heeft voor het eerst cao's afgesproken waarin wordt onderzocht hoe de werkweek korter kan. Het concept is een vierdaagse werkweek. Die betekent niet automatisch één extra vrije dag, maar draait om een vermindering van werkuren zonder verlies van inkomen. Hoe dat er in de praktijk uitziet verschilt per sector, maar het is mogelijk bij zowel traditionele kantoorbanen als werk in ploegen- en wisseldiensten.
In vier cao's zijn daar nu afspraken over gemaakt: bij ING, de ziekenhuizen, Kalkzandsteen en het Rode Kruis.
Bolster: "De eerste stappen zijn gezet en daar zijn we blij om. Ervaringen in het buitenland laten ook zien dat verzuim terugloopt, krapte afneemt en iedereen profiteert door juist iets minder te werken. Tijd dat we er ook hier in Nederland lessen uit gaan trekken in plaats van mensen te duwen tot ze omvallen. Daar wordt niemand beter van."
FNV is betrokken bij 709 van de 818 cao's in Nederland. Dat komt neer op 5,7 miljoen mensen. Dit seizoen heeft de vakbond 157 cao's afgesloten voor 2,1 miljoen mensen. De gemiddelde looptijd van de cao is anderhalf jaar.
"Ondanks alle grote woorden over bestaanszekerheid in de vorige verkiezingscampagne van de politieke partijen is het puur aan de leden van de vakbonden te danken dat er loonsverhogingen zijn gekomen", zegt Bolster. "En dat we in Nederland ondanks de inflatie nog een beetje kunnen rondkomen."