Ambtenaren van het ministerie van Landbouw adviseerden minister Femke Wiersma met klem om nu niet over te gaan tot invoering van een nieuwe stikstofgrens. Ze vrezen een juridisch debacle waardoor veel boeren en ondernemers uiteindelijk opnieuw in grote onzekerheid zullen worden gestort.
is politiek commentator en chef van de politieke redactie.
Dat blijkt uit documenten die de BBB-bewindsvrouw woensdagavond op aandringen van de oppositie naar de Tweede Kamer stuurde. Eerder deze week liet Wiersma de Kamer weten dat zij de nieuwe 'rekenkundige ondergrens' wel invoert: zij hoopt dat boeren, bouwers en ondernemers dan weer vooruit kunnen met hun vergunningen omdat hun stikstofemissie opeens onder die nieuwe ondergrens valt.
Daarmee slaat zij het recente advies van de Raad van State over de juridische kwetsbaarheid van zo’n ondergrens in de wind. Haar eigen ambtenaren nemen dat advies juist zeer serieus, blijkt uit de interne correspondentie op het departement. Het Directoraat Generaal Landelijk Gebied en Stikstof waarschuwde de minister met nadruk dat zij het risico loopt dat ze nieuwe schijnzekerheid creëert voor duizenden ondernemers.
Dat gebeurde eerder al met de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) en de ‘bouwvrijstelling’ – de vorige pogingen van voorgaande kabinetten om stikstofvergunningen te verlenen zonder dat er tegelijkertijd aantoonbaar aan natuurherstel werd gedaan. Die pogingen strandden bij de bestuursrechtbanken. Duizenden boeren en ondernemers die dachten dat ze legaal opereerden, omdat de overheid die suggestie had gewekt, raakten daardoor alsnog hun vergunning kwijt, met alle problemen van dien.
Ambtenaren waarschuwen Wiersma zich niet nog een keer aan die steen te stoten. Ze vrezen ‘dat er een nieuwe groep van activiteiten ontstaat die ten onrechte geen natuurvergunning hebben wanneer de ondergrens niet standhoudt’. De ambtenaren waarschuwen ook voor schadeclaims door gedupeerden.
Om dat te voorkomen, adviseerden ze de minister om haar voorstel voor een nieuwe ondergrens eerst juridisch te toetsen in een proefproces, voordat ze het invoert. Bovendien kan het alleen als er ook een ‘robuust, geloofwaardig en effectief maatregelenpakket’ tegenover staat dat bewezen bijdraagt aan verlaging van de stikstofneerslag op de meest kwetsbare natuurgebieden.
Het was de bedoeling van de ‘ministeriële commissie stikstof’ onder leiding van premier Schoof om eerder dit jaar met zo’n pakket te komen. Dat lukte niet, er kwam, met veel vertraging, alleen een ‘startpakket’. Schoof erkende dat het probleem ingewikkelder is dan hij had gedacht.
Wiersma hoopt nu dat het op Prinsjesdag alsnog lukt. Maar intussen wil ze de nieuwe rekenkundige ondergrens wel dit jaar nog invoeren. Pas daarna zoekt ze een proefproces waarin ze de grens wil laten toetsen door een rechter, en daarna door de Raad van State. Dat gehele proces kan één tot anderhalf jaar duren, waarschuwen haar ambtenaren. Als in die periode gewoon vergunningen worden verstrekt, die daarna toch weer ongeldig worden verklaard, is er een nieuw probleem bij gekomen.
In reactie op vele kritische vragen over haar opstelling zei Wiersma woensdagavond in de Tweede Kamer dat ze haar plan doorzet. ‘Mijn ambtenaren wijzen natuurlijk op risico’s, want daar zijn ze voor, maar uiteindelijk is het aan mij om de afweging te maken.’
Ze zal nu moeten afwachten of de Tweede Kamer daar ook zo over denkt. Meerdere fracties kondigden aan dat ze donderdag pogingen gaan doen om de minister met moties terug te fluiten. Nieuw Sociaal Contract lijkt zich daarbij aan de zijde van de uiterst kritische oppositie te scharen. Tweede Kamerlid Harm Holman zei te vrezen dat Wiersma ‘valse verwachtingen’ wekt. ‘Als deze minister zo doorgaat, gaat ze de geschiedenis in als een minister die een nog grotere stikstofcrisis heeft georganiseerd.’
Alles over politiek vindt u hier.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant