De opbrengst van de G7-top was dit jaar mager, met Donald Trump die vroegtijdig vertrok en het ontbreken van Oekraïne in de gezamenlijke verklaring. Veel regeringsleiders hadden op meer gehoopt. Wat heeft de bijeenkomst opgeleverd?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
De voortdurende oorlog in Oekraïne, evenals die in de Gazastrook, en het sluimerende handelsconflict dat de Verenigde Staten met de rest van de wereld hebben ontketend: aan hoofdpijndossiers was dit jaar geen gebrek bij de G7-top, de driedaagse bijeenkomst met zeven grote westerse industrielanden en de Europese Unie in de Canadese Rocky Mountains.
Vlak voor aanvang kwamen daar nog eens de wederzijdse luchtaanvallen van Israël en Iran bovenop, die het Midden-Oosten in verdere chaos hebben gestort.
Trump, een van de hoofdrolspelers in al deze kwesties, moest daardoor het eerste internationale topoverleg van zijn tweede termijn vroegtijdig verlaten. Wat heeft de G7-top in zijn afwezigheid uiteindelijk opgeleverd?
Een opvallende afwezige in de zeven gezamenlijke verklaringen waar de G7-leiders het over eens werden: Oekraïne. Naar verluidt staken de Amerikanen daar een stokje voor, om Moskou niet tegen zich in het harnas te jagen.
Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die vanaf dinsdag mocht aanschuiven maar een ontmoeting met Trump aan zich voorbij zag gaan, moest het doen met een vermelding in de aparte verklaring van de Canadese premier en gastheer Mark Carney. Daarin uitten de G7-leiders ‘steun voor de pogingen van president Trump om een rechtvaardige en duurzame vrede te bewerkstelligen’.
Weliswaar stelde Carney dat de G7 ‘standvastig verkent welke opties er zijn om maximale druk uit te oefenen op Rusland’, maar sterkere bewoordingen als ‘Ruslands illegale agressieoorlog’ zoals vorig jaar bleven uit.
Sterker nog: voordat Trump het toneel maandagavond verliet, gaf hij te kennen dat het ‘een grote fout’ was geweest om Rusland in 2014 uit de (toen nog) G8 te knikkeren vanwege de annexatie van de Krim – iets waar hij zich ook al over beklaagde tijdens de gespannen top van 2018. ‘Anders had je nu geen oorlog gehad’, beweerde de Amerikaanse leider.
En ook ten aanzien van nieuwe sancties tegen Rusland, waar Trumps partijgenoten in de Amerikaanse Senaat op hameren, weigerde hij zich te voegen naar de wensen van de rest van zijn gezelschap. ‘Sancties kosten de VS enorm veel geld’. Als Europa nieuwe strafmaatregelen wil instellen, dan moeten ze dat van Trump ‘eerst maar zelf doen’.
Het hoogopgelopen conflict tussen Israël en Iran leidde wel tot een gezamenlijke verklaring. Daarin onderstrepen de G7-leiders het recht van Israël om zichzelf te verdedigen, hoewel internationale rechtsgeleerden zich afvragen of Israëls aanvallen op Iran daaronder vallen. Iran op zijn beurt wordt bestempeld als de ‘voornaamste bron van regionale onrust en terreur’.
Dat kon niet verhullen dat G7-leiders verschillend denken over het conflict, ook zonder Trump. De Franse president Emmanuel Macron noemde het militair omverwerpen van het Iraanse regime, waar Israël duidelijk op heeft gehint, een vergissing. De Duitse bondskanselier Friedrich Merz stelde juist dat Israël het ‘vuile werk voor ons allemaal opknapt’. Allen benadrukten het belang van de-escalatie, maar concrete oplossingen voor een uitweg bleven uit.
Alle aandacht voor Israël en Iran overschaduwde de oorlog in de Gazastrook, die zelfs onder Israëls trouwste Europese bondgenoten steeds meer weerzin oproept. De G7-leiders zeiden weinig meer dan dat ze ‘aandringen’ op een staakt-het-vuren.
Veel regeringsleiders waren naar het Canadese Kananaskis afgereisd in de hoop met Trump tot een vergelijk te komen, voordat in juli de importheffingen weer ingaan die hij aan de hele wereld heeft opgelegd. EU-president António Costa had zelfs een gesigneerd shirt van de Portugese voetballer Ronaldo meegenomen voor de Amerikaanse president.
Veel concreets leverde dat niet op. EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen liet na een gesprek met Trump weten dat er ‘versneld’ wordt gewerkt aan een ‘eerlijke deal’. Tijdens zijn terugvlucht beschuldigde Trump de EU er echter van ‘geen eerlijk bod’ te hebben gedaan.
Ook Canada en Japan konden geen akkoord uit het vuur slepen. Leiders van landen als Mexico en Zuid-Korea, die als gast mochten komen, arriveerden pas nadat Trump al vertrokken was.
Twitter bericht wordt geladen...
Alleen de Britse premier Keir Starmer boekte een bescheiden succes. Trump tekende een decreet waarmee het handelsakkoord dat hij vorige maand met het Verenigd Koninkrijk sloot in werking moet treden. Over de heffingen op (Brits) staal en aluminium, die nog wel van kracht zijn, is nog geen duidelijke oplossing gevonden.
Een karige opbrengst dus. Toch klonken er na afloop vooral positieve geluiden uit de mond van diplomaten en regeringsleiders. Immers: een puinhoop was het ook niet geworden. Bondskanselier Merz noemde de top ‘succesvoller’ dan hij had verwacht. Of in de woorden van een anonieme Japanse functionaris: de G7 ‘is nog niet verloren’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant