Na een gemiste editie is het Fotofestival Naarden weer terug in een bescheiden opzet, maar met een groot thema: ‘Thuis’, met een nadruk op talent van eigen bodem.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Toen fotograaf Dominique de Vries (1997) wist dat hij zijn ouderlijk huis in Hellevoetsluis zou gaan verlaten, besloot hij de buurt daar vast te leggen. De laatste paar jaar werkte hij aan dit project met de titel Now I Know How to Tell You; foto’s van een landelijke omgeving in verschillende seizoenen. Nostalgisch zeker, maar ook met een wat verontrustende ondertoon, alsof het idee van ‘thuis’ op het moment van fotograferen al een gestolde herinnering was. En het beeld hem ontglipte op het moment dat hij het vastlegde.
Het werk van De Vries past perfect binnen het wat ruimbemeten thema ‘Thuis’, dat Fotofestival Naarden in deze editie heeft meegekregen.
Allereerst is het goede nieuws dat het tweejaarlijkse festival weer is teruggekeerd na een gemiste editie in 2023, met een nieuwe organisatie, fotografiehistoricus Róman Kienjet als curator, en een wat soberder opzet. De nadruk ligt dit jaar duidelijk op Nederlands talent, of in de formulering van het festival: ‘Het bieden van een podium aan een nieuwe generatie beeldmakers.’
Er is nog steeds genoeg te zien om een middag langs de historische locaties in de kleine vestingstad Naarden te dwalen, maar er wordt ditmaal wel een grote centrale locatie gemist. De Grote Kerk, met de reusachtige middeleeuwse toren, was altijd de plek voor de grote overzichtsexpo, als startschot van een zwerftocht door de stad, maar dit jaar is alleen die toren toegankelijk, om via een middeleeuwse wenteltrap toegang te bieden tot een installatie van Gerco de Ruijter.
De installatie Crops waarin honderden beelden van Google Earth van zogenaamde ‘irrigatiecirkels’ in New Mexico gemonteerd zijn in een ademloze stop-motionanimatie, moet het opnemen tegen het zeshonderd jaar oude uitzicht op een vestingstadje in de blakerende zon. De combinatie van locatie en fotografie, of in dit geval installatiekunst, is precies wat Naarden als festivalplek zo aantrekkelijk maakt.
Met de enorm opgeblazen foto’s van Stephan Keppel op de vestingwallen, het werk van Marwan Magroun in het Vestingmuseum en Carla Kogelman bij de Utrechtse Poort vinden we evenzovele definities van het begrip ‘thuis’. Magroun fotografeerde zijn moeder Amina, terug bij haar zusters in het zuiden van Tunesië, een land dat ze jaren geleden achter zich liet om in Nederland haar eigen familie te beginnen. De locatie van de enorme portretten is een zoutopslag in de haven van Zarzis. De op enorme doeken afgedrukte foto’s met hun uitgebleekte mediterrane kleuren liggen in het Vesting-museum op gras dat groener dan groen lijkt.
Een van de interessantste series komt van Lex Chen en is te zien in de oude vergaderzaal van het Naardense stadhuis, tegenwoordig, sinds Naarden onderdeel is van de gemeente Gooise Meren, Huis van de stad Naarden. Chen deed in zijn project Things here change een fotografisch onderzoek naar arbeiderswijk Boswinkel-Oost in Enschede, die op het punt staat gesloopt te worden.
De uit China geëmigreerde Chen woonde er zelf drie jaar en gebruikt zijn camera hier om een soort archief van de buurt aan te leggen. Hij werkt met een Polaroid-techniek, met unieke foto’s, die op hun beurt weer in grids worden gepresenteerd. In het ritme van architectonische uniformiteit beginnen juist de verschillen op te vallen, van wasgoed aan de lijn tot uiteenlopende discipline in tuinonderhoud en andere menselijke sporen. De serie van Chen heeft naast een historische ook een bijna antropologische waarde. Tegelijkertijd is het ook een soort hartekreet: ‘Hier woonde Chen.’
Boswinkel-Oost in Enschede zal in ieder geval altijd blijven bestaan in het werk van de Chinese fotograaf: ‘Het is een manier om vast te houden aan een vertrouwde omgeving, als je gedwongen wordt die los te laten.’
Boris Suyderhoud laat een heel ander concept los op het begrip huiselijkheid. Op grofvuildag in Amsterdam stroopt hij de straten af, totdat hij een hele inrichting bij elkaar heeft gescharreld, als een stadse jutter die een woning aan het inrichten is. En dan zoekt hij een plek in de stad om zijn vondsten uit te stallen, inclusief halfgare huisplanten. Het ‘gevonden huis’ wordt dan een heel ander wezen: een te fotograferen kunstinstallatie, die ons op zijn minst aan het denken zet over de omloopsnelheid van de spullen waaraan we ooit hechtten.
In de oude binnentuin van het Weeshuiskazernecomplex, een van de mooiste plekken om binnen de Naardense vestingwallen te wonen (over thuis gesproken), staan de foto’s van Martin Roemers van Amerikanen die in hun auto wonen. Een van de autobewoners houdt een bord omhoog: ‘Please help! Need $5 for gas, coffee, pet food.’ Zo sta je om hulp te vragen, en zo ben je een kunstproject.
Fotofestival Naarden 2025, t/m 6/7. Op verschillende locaties in Naarden-Vesting.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Op zoek naar meer bingemateriaal? Op volkskrant.nl/series vindt u onze recensies van de beste én de slechtste series op alle streamingsdiensten. U kunt zoeken op aantal sterren, aanbieder en genre.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant