In de Tweede Kamer is brede steun voor het kabinetsplan om de defensie-uitgaven flink te verhogen om de nieuwe NAVO-norm te halen. Sommige partijen eisen wel dat dit niet ten koste gaat van de verzorgingsstaat.
Er werd ook nog fel gedebatteerd over de vraag of de norm wettelijk moet worden vastgelegd. Bijna alle partijen erkennen de noodzaak van een hoger defensiebudget vanwege de oorlog in Oekraïne en omdat het onzeker is of de Amerikaanse president Donald Trump de Europese Unie nog langer als bondgenoot ziet.
"Na tachtig jaar vrede is de oorlogsdreiging reëel", zei NSC-Kamerlid Olger van Dijk. Alleen over de precieze invulling waren nog vragen. "Waarom zo vaag?", vroeg Jan Paternotte (D66).
Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) eiste wel dat de investeringen niet ten koste gaan van de Nederlandse verzorgingsstaat, zoals onderwijs, zorg en verduurzaming. "Je moet niet verzwakken wat je wil verdedigen."
De PVV had een soortgelijke wens. "Als voor de 5 procentsdoelstelling wordt bezuinigd op zorg of sociale zekerheid, of als de lasten worden verzwaard, dan haakt de PVV af", zei Kamerlid Raymond de Roon.
Timmermans had even de tijd nodig om in te stemmen met het voorstel. Eerdere Kamermoties waarin werd opgeroepen de NAVO-norm te verhogen, werden niet gesteund. Timmermans vond dat eerst het (demissionaire) kabinet met een voorstel moest komen.
Dat gebeurde afgelopen vrijdag. Het demissionaire kabinet omarmt de nieuwe NAVO-norm van 5 procent. Dit percentage is opgebouwd uit 3,5 procent voor defensie-uitgaven en 1,5 procent voor defensiegerelateerde investeringen, zoals infrastructuur.
Volgens de laatste berekeningen geeft Nederland volgend jaar ruim 2 procent uit aan defensie. Er moet dus flink wat geld bij. Volgens een schatting van het kabinet gaat het om 16 tot 19 miljard euro extra per jaar. Daarvoor zijn zeventien- tot achttienduizend extra voltijdsbanen bij defensie nodig.
Partijen als SGP, VVD en CDA willen het liefst nog een stapje verdergaan. Niet zozeer qua bedragen, maar om de NAVO-norm wettelijk vast te leggen, in plaats van de veel minder strenge inspanningsverplichting.
Ze zijn bang dat de defensie-uitgaven weer zullen dalen als het straks weer vrede is. "Dat is jojopolitiek met onze veiligheid", zei VVD-leider Dilan Yesilgöz. "Als je defensie afbouwt, heb je jaren nodig om weer op krachten te komen. Dan kom je dus in de situatie waarin we nu zitten. Daar willen we vanaf."
De VVD was in vorige kabinetten met verschillende, eigen ministers nauw betrokken bij bezuinigingen op defensie. Het duurde vervolgens jaren om de krijgsonderdelen weer op het gewenste niveau te krijgen. "Daar hebben wij als VVD intern lessen uit getrokken", zei Yesilgöz.
Maar Timmermans wil dit niet wettelijk vastleggen, omdat nog onduidelijk is hoe die norm precies moet worden behaald en in welk tempo dat moet gebeuren. "Je ontneemt iedere flexibiliteit om dat zelf in te vullen."
Daarnaast weet je niet hoe de wereld er over vijf of tien jaar uitziet, zei Timmermans. "Blanco cheques worden niet door mijn fractie uitgeschreven."
Toevallig werd eerder op de dag in de Eerste Kamer een wet aangenomen om de oude NAVO-norm van 2 procent wel wettelijk vast te leggen. Hoewel dat percentage dus al achterhaald is en het kabinet daar ook al aan voldoet, stemde onder meer GroenLinks-PvdA tegen.
Henri Bontenbal (CDA), Chris Stoffer (SGP) en Yesilgöz vinden dat niet helemaal stroken met het pleidooi van Timmermans in de Tweede Kamer.
"Die wet begint een beetje op fetisjisme te lijken", zei Timmermans daar uiteindelijk over. "Het is een politiek commitment. Ik heb me erover verbaasd dat een aantal partijen zo vastberaden op een wet zitten terwijl we weten dat we in de toekomst niet onder die 2 procent defensie-uitgaven zullen komen."
Alleen SP, DENK, Partij voor de Dieren en FVD (in totaal veertien Kamerzetels) waren tegen. SP-leider Jimmy Dijk noemde de investering "een geldverspillende wapenwedloop". Volgens hem gaat er al genoeg geld naar defensie als je alle uitgaven van de Europese lidstaten bij elkaar optelt.
Daarnaast denkt Dijk in tegenstelling tot Timmermans dat het versterken van defensie wel ten koste gaat van de sociale zekerheid. Hij vindt het belachelijk dat er nooit extra geld lijkt te zijn voor de huurbevriezing, armoedebestrijding of de ouderenzorg, maar er nu wel vrij eenvoudig zoveel miljarden extra worden beloofd voor wapens.
Source: Nu.nl algemeen