is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
In de tijd dat de sjah met zijn sprookjesprinses nog regeerde en Iran in de volksmond Perzië werd genoemd, draaide de economie als een tierelier. Iran kende in de jaren zestig en zeventig groeicijfers van 10 tot 12 procent per jaar.
Het bbp was twee keer zo hoog als dat van Turkije of Zuid-Korea. De sjah liep echter te hard van stapel in zijn poging van het land een westerse welvaartsstaat te maken. Hij investeerde miljarden in de infrastructuur en zware industrie. Dit moest worden gefinancierd door hoge belastingen voor ondernemers, onder wie landbouwers en middenstanders. Het leidde tot onvrede, vooral omdat de sjah met zijn economisch programma te ver voor de muziek uitliep. Vierbaanswegen en vliegvelden hebben weinig zin als daar geen gebruikers voor zijn.
En daarnaast was er de enorme corruptie, waarbij een kliek van hoogwaardigheidsbekleders – onder wie de sjah zelf – in extravagante weelde leefde. De onvrede groeide onderhuids en fundamentalisten roken een kans.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In 1979 was Iran, in de woorden van toenmalig NRC-correspondent Wout Woltz, plotsklaps een verstoord mierennest. ‘Iedereen draaft, sjouwt en gilt’, schreef hij. De sjah in zijn maatpak ging, de ayatollah met zijn baard, zwarte tulband en lange zwarte jas kwam. Iran werd een islamitische republiek die continu de wereld tegen zich in het harnas joeg met handelsembargo’s en economische sancties als gevolg.
Het bbp van het land met 86 miljoen inwoners is 46 jaar later met 408 miljard dollar even groot als dat van Denemarken (6 miljoen inwoners) en kleiner dan dat van Israël (9,7 miljoen). De Turkse economie is drie keer zo groot en die van Zuid-Korea vijf keer.
En dat is gek. Want de potentie is juist veel groter. Iran heeft na Rusland de grootste aardgasreserve in de wereld. En het land zit in de top 4 van landen met grootste ruwe olievoorraden in de wereld.
In Iran wonen de op drie na slimste mensen ter wereld. Gemiddeld scoren de Iraniërs een IQ van 106,3. Slechts drie Oost-Aziatische landen scoren hoger: China, Japan en Zuid-Korea, aldus Raven’s, wereldwijd de meestgebruikte en betrouwbare intelligentietest.
Deskundigen schrijven de hoge score van Iran onder meer toe aan het kwalitatief goede onderwijssysteem en een hoge geletterdheid. En opvallend voor een land waar vrouwen worden onderdrukt en zijn achtergesteld: Iran heeft op de universiteiten de hoogste vrouw-manverhouding van alle soevereine landen in de wereld: 70 procent van de studenten in engineering en exacte wetenschappen is vrouw.
Iran is ook een van de grootste autoproducenten in de wereld. Iran Khodro en Saipa produceren jaarlijks 1,6 miljoen auto’s – meer dan de autofabrikanten in landen als Frankrijk, Groot-Brittannië en Rusland. Alleen zijn ze duur en kwalitatief slecht. En zijn ze buiten het land zelf onverkoopbaar.
De oude sjah is in ballingschap allang overleden. Zijn zoon leeft nog wel. Nu heeft de familie van de keizer van Duitsland of de tsaar van Rusland ook geen tweede kans gekregen. Maar Reza Pahlavi heeft verschillende keren Israël bezocht voor overleg met premier Benjamin Netanyahu. Toeval of niet.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant