DEN HAAG - Tijdens de Tweede Wereldoorlog verdween het leven uit de Joodse buurt in de binnenstad van Den Haag. Veel gebouwen zijn in de decennia na de oorlog gesloopt. Een van de weinige uitzonderingen is postzegelhandel Manuskowski, maar de zaak kampt met financiële problemen. Meerdere politieke partijen pleiten om het pand te behouden en er een permanente tentoonstelling over het Joodse leven van maken.
In mei 1940 woonden er ongeveer 17.000 Joden in Den Haag. Meer dan 12.000 van hen werden vermoord tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook veel overlevenden keerden niet terug naar de stad. Met hen verdween het leven uit de Joodse buurt in de binnenstad. Alleen plakkaten, hoog op muren, herinneren aan de ooit zo levendige buurt.
Een van de weinige uitzonderingen is postzegelhandel Manuwskowski in de Wagenstraat. Een winkel die in 1925 is opgericht door de Pools-Joodse Abraham Mozes Manuskowski. Hij opende zijn zaak direct naast wat toen nog de Grote Synagoge was. Het huidige interieur is nog nagenoeg identiek aan dat uit begin jaren vijftig, ontworpen en gemaakt door Co Brandes.
In 2023 vertelde de huidige eigenaar Axel Schoenmaker over de crowdfunding die hij had opgezet. De winkel kampte namelijk met financiële problemen. 'De ene dag verkoop ik veel, de andere dag weinig. Over het hele jaar verkoop ik voldoende, maar ik heb gewoon een buffer nodig om meer in te kunnen kopen', vertelde hij.
Dit jaar viert de postzegelhandel zijn honderdste verjaardag. Schoenmaker hoopte dat jubileum te mogen halen. 'Als het aan mij ligt ga ik nog jaren door', zei hij daar eerder over. 'Ik ben heel dankbaar dat ik Manuskowski over heb mogen nemen. Het is een unieke zaak, die prachtige verhalen uit het verleden herbergt. Het zou zo zonde zijn als dit verdwijnt.'
'Manuskowski was een van de allergrootste handelaren van zijn tijd, zowel hier als wereldwijd', wist Schoenmaker te vertellen.
Tijdens de oorlog duiken Manuskowski, die al vroeg de situatie in nazi-Duitsland goed inschat, en zijn vrouw onder bij een agent en medepostzegelverzamelaar. Ze overleven de oorlog en hij weet na de bevrijding met moeite de winkel haar aanzien weer terug te geven.
Tot 1970. In dat jaar wordt de postzegelhandel overvallen. Daarbij wordt een heel groot deel van de voorraad gestolen. 'Je kunt je wel voorstellen dat die gebeurtenis veel impact had op Manuskowski en zijn vrouw. Hij besloot toen dan ook om de winkel te verkopen', legde Schoenmaker uit.
De handel had sindsdien meerdere eigenaren, met als laatste Schoenmaker. Hij zegde in januari 2023 zijn baan in het onderwijs op om zich op de postzegels te storten. 'Ik maakte lesroosters, maar was niet meer gelukkig daar. Toen de kans zich voordeed om de zaak over te nemen en van mijn hobby mijn werk te maken, kon ik natuurlijk geen nee zeggen.'
Omdat het al een tijdje financieel slecht gaat met de postzegelzaak maken raadsleden van VVD, Christenunie/SGP, Hart voor Den Haag, CDA, GroenLinks, DENK, SP en Partij voor de Dieren zich zorgen over het mogelijk verdwijnen van deze historische Joodse plek. Zij hebben donderdag daarom schriftelijke vragen gesteld aan het college.
'Bij de bespreking van de aanpak antisemitisme is gesproken over de wenselijkheid van een plek voor het Joodse culturele leven en is tevens een motie aangenomen over een Joods Cultureel Kwartier', schrijven de verschillende raadsleden.
'Doel van de motie is om samen met de Haagse Joodse gemeenschap in overleg te treden met het Joods Cultureel Kwartier in Amsterdam en samen te werken aan een betere en aansprekende zichtbaarheid van de Joodse cultuur die Den Haag rijk was. Het pand aan de Wagenstraat zou een passende en geschikte plek zijn om deze twee doelen te combineren.'
De initiatiefnemers zijn samen met Schoenmaker bezig met het opzetten van een plan voor de winkel. Het van oorsprong Joodse karakter moet behouden worden en het is de bedoeling dat er een permanente tentoonstelling over het Joodse leven komt.
Daarnaast moet er plek zijn voor activiteiten zoals lezingen en bijeenkomsten die passen bij de Joodse identiteit. Er wordt gestreefd om ook de postzegelwinkel voort te zetten, maar het assortiment uit te breiden met prentbriefkaarten en andere producten.
Source: Omroep West Den Haag