De EU-landen moeten in 2040 90 procent minder broeikasgassen als CO2 uitstoten maar krijgen de nodige flexibiliteit om dat doel te halen. Ze mogen een deel van de uitstootreductie met projecten buiten Europa realiseren.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
De Europese Commissie stelt voor via deze buitenlandroute 3 procent van de beoogde CO2-vermindering elders te verwezenlijken. Per jaar kan daardoor in Europa zelf ongeveer 150 miljoen megaton CO2 meer worden uitgestoten, blijkt uit interne berekeningen van de Commissie. Dat is gelijk aan de totale hoeveelheid broeikasgas die Nederland vorig jaar de lucht in pompte.
Europees Commissaris Wopke Hoekstra (Klimaat) presenteert het 2040-voorstel op 2 juli. Zijn collega Teresa Ribera (Schone Transitie) vindt 3 procent flexibiliteit voor de lidstaten te ruim. Zij wil de uitbesteding beperken tot 1 procent. Betrokken EU-ambtenaren zeggen dat Hoekstra de steun heeft van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen en verwachten dat Ribera zal inbinden.
Hoekstra’s voorstel staat haaks op de aanbeveling die de (onafhankelijke) Europese Wetenschappelijke Adviesraad voor Klimaatverandering eerder deze maand uitbracht. De adviesraad bepleit een CO2-reductie van 90-95 procent op EU-grondgebied. De wetenschappers waarschuwen nadrukkelijk voor het compenseren van de Europese CO2-uitstoot buiten de EU via internationale koolstofkredieten.
Zulke buitenlandse projecten – bebossing; windmolenparken; CO2-opslag – leiden tot ontduiking van de uitstooteisen als er geen goede controle is. Bovendien is het geld voor deze uitbesteding ook nodig voor de groene transitie in de EU. Uiteindelijk beslissen de EU-landen en het Europees Parlement over het Commissievoorstel.
De EU bepaalde eerder dat in 2030 de uitstoot van broeikasgassen minstens 55 procent lager moet zijn dan in 1990. In dezelfde klimaatwet is ook het einddoel vastgelegd: klimaatneutraliteit (netto geen uitstoot) in 2050. Von der Leyen en Hoekstra beloofden vorige zomer een reductiedoelstelling van 90 procent in 2040 als een benodigde tussenstap. De vrees is dat landen en bedrijven anders te lang wachten met maatregelen waardoor de netto nul-uitstoot in 2050 niet wordt gehaald.
Sinds de aankondiging van Hoekstra en Von der Leyen is het politieke klimaat fors veranderd. Regeringsleiders en parlementariërs zien zich geconfronteerd met miljardenuitgaven voor defensie, een handelsoorlog met de VS en de noodzaak om de concurrentiekracht van het bedrijfsleven te versterken. De animo is afgenomen om honderden miljarden euro’s te investeren in duurzame energie, schonere bedrijven, transport en landbouw.
In zijn contacten afgelopen maanden met de hoofdsteden en het Europees Parlement, kreeg Hoekstra te horen dat flexibiliteit voor 2040 noodzakelijk is. Zo niet dan zou zijn voorstel direct in de prullenbak belanden. Het regeerakkoord van de nieuwe Duitse regering gaat ook uit van 3 procent flexibiliteit.
Die ruimte om CO2-uitstoot buiten de EU te realiseren, scheelt de lidstaten op korte termijn geld: het terugdringen van broeikasgassen elders is makkelijker en daarom goedkoper. Milieuorganisaties noemen dit valse zuinigheid: de kosten voor de 2050-doelstelling in Europa worden door het uitstel alleen maar hoger.
Ribera benadrukt dat 3 procent op papier niet zo veel lijkt maar in de praktijk wel. De 3 procent (150 miljoen ton CO2) is berekend ten opzichte van 1990 toen de uitstoot van broeikasgassen veel hoger was dan nu. Afgezet tegen de verwachte uitstoot in 2040 gaat het om een flexibiliteit van 15 tot 20 procent, aldus Ribera. Omdat de uitbesteding voor minstens vijf jaar geldt, kan de extra uitstoot in Europa oplopen tot 750 miljoen ton in 2040. De Spaanse commissaris Ribera vindt dat ongewenst en bepleit daarom maximaal 1 procent ruimte voor CO2-compensatie buiten Europa.
Voorstanders van Hoekstra’s aanpak wijzen erop dat het voor de klimaatverandering niet uitmaakt of de broeikasgassen in de EU of daarbuiten omlaag gaan. Zij spreken over een ‘realistische aanpak’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant