Schrijvers als Freek de Jonge en Adriaan van Dis willen dat hun uitgeverij afstand neemt van het Amerikaanse private-equitybedrijf KKR, dat sinds vorig jaar indirect aandeelhouder is van VBK Uitgevers. Ze vinden vooral de betrokkenheid van KKR in Israël onacceptabel.
is chef Boeken bij de Volkskrant.
Daarmee doet de afwijzing van KKR in de cultuursector nu ook zijn intrede in de boekenwereld. KKR speelt daarin een rol sinds het Nederlandse VBK-uitgevers in mei 2024 werd overgenomen door het Amerikaanse Simon & Schuster, waarvan KKR aandeelhouder is. Onder VBK vallen dertien uitgeverijen, waaronder Atlas Contact (met auteurs als Freek de Jonge, Falun Ellie Koos, Geert Mak en Adriaan van Dis) en Ambo Anthos (Herman Koch, Sacha Bronwasser).
Ten tijde van de overname door Simon & Schuster maakten weinig schrijvers zich daar druk over. Maar nadat in de afgelopen weken verschillende artiesten optredens had afgezegd op festivals waarvan KKR eigenaar is, sloeg de onrust ook onder VBK-schrijvers toe. Dat heeft vooral te maken met de belangen die KKR heeft in Israël. Website Follow the Money berichtte daar vorige maand over.
Vanwege de ‘ontstane zorgen over de investeringsportefeuille van KKR’ houdt VBK Uitgevers maandagavond een auteursbijeenkomst, waarin directeur Geneviève Waldmann de schrijvers zal ‘bijpraten over de gesprekken die zij deze week met de directie van Simon&Schuster en met afgevaardigden van KKR in New York heeft gevoerd’. VBK wil voor die tijd niet reageren.
‘In wezen ben ik gewoon weg bij de uitgeverij’, zegt Freek de Jonge, die zijn memoires bij Atlas Contact publiceert. In de reeks zijn inmiddels drie delen verschenen. De Jonge: ‘Die reeks zet ik onder deze omstandigheden niet voort bij Atlas Contact. Ik kan er niet van slapen als mijn boeken uitkomen bij een bedrijf dat min of meer steunt op een private equity-gezelschap met allemaal slechte dingen in zijn portefeuille. Ik kan het gewoon niet verantwoorden.’
De Jonge trok een paar maanden geleden bij zijn uitgever aan de bel toen hij erachter kwam wat KKR voor bedrijf was. ‘Op het moment dat sprake was van die overname door Simon & Schuster, had VBK natuurlijk meteen tegen zijn schrijvers moeten zeggen wat de plannen waren, en óók dat Simon & Schuster onderdeel is van KKR. Dan hadden wij kunnen zeggen: doe dat nou maar niet. Maar dat is niet gebeurd.’
De Jonge hoopt vanmiddag van VBK te horen dat er iets verandert in de eigendomsstructuur. Een ‘statement van afkeuring’, zoals festival Zwarte Cross heeft gemaakt om tegemoet te komen aan de bezwaren van artiesten die daar zouden optreden, is voor hem niet voldoende. ‘Het is het een of het ander. Het is hun goed recht bij die club te blijven, maar dan kijk ik liever uit naar een andere uitgever.’
Adriaan van Dis verwijst desgevraagd naar zijn podcast Van Dis ongefilterd van zondag 15 juni. ‘Het woelt’, zegt hij daarin, ‘en volgens mij is het ongemak groot.’ Hij maakt wel een onderscheid tussen artiesten die vaak eenmalig bij een festival optreden, en schrijvers die doorgaans een langdurige band met hun uitgevers hebben.
Toen het besluit werd genomen om VBK te verkopen aan Simon & Schuster, wisten de auteurs volgens Van Dis nog maar heel weinig over KKR, waar nu via Follow the Money bezwaarlijke feiten over naar buiten komen: ‘Wapenhandel, illegale investeringen in de West Bank, betrokkenheid bij de donkere kanten van Israël.’
Vooral jonge auteurs maken zich volgens hem zorgen, maar ook Van Dis vraagt zich af of het niet verstandig zou zijn als de directies van de uitgeverijen van VBK en VBK zelf zich distantiëren van KKR, ‘en misschien zelfs zeggen dat ze de overname betreuren’. Van Dis is bezig aan een nieuw boek, maar heeft besloten voorlopig geen nieuw contract bij VBK te tekenen.
Schrijver Malou Holshuijsen besloot een paar dagen geleden te vertrekken bij Ambo Anthos, zegt ze in haar podcast Tussen dertig en doodgaan. ‘Ik vind het heel kut, ik loop al dagen met een knoop in mijn maag, maar ik hoop toch echt op verandering en ik wil nog geloven dat alle kleine beetjes helpen.’
In de epiloog van haar VBK-jubileumboek Gedeelde verhalen waarschuwde hoogleraar boekgeschiedenis Lisa Kuitert van de UvA in 2023 voor de risico’s van schaalvergroting. Ze weer erop dat de geschiedenis van het bedrijf laat zien dat ‘het evenwicht tussen kwaliteit en commercie soms kwetsbaar is’ en dat ‘fusies en alsmaar groeien rampzalige gevolgen kunnen hebben’.
VBK heeft een groot risico genomen toen het zich door Simon & Schuster liet overnemen, zegt Kuitert nu. ‘Nu is er gedoe over KKR, maar met Trump in het Witte Huis kun je natuurlijk van alles verwachten.’ Zoals? ‘Het uitroepen van oekazes over bedrijven bijvoorbeeld; bijvoorbeeld dat tegen uitgeverijen wordt gezegd: schrap al je boeken over LHBTI-onderwerpen maar. Ze hadden het niet moeten doen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant