is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant.
Dagdieverij, kent u dat woord? Ik kende het nog niet, maar dit heerlijk archaïsche woord betekent stelen van de baas. Uren, welteverstaan, want het gaat om mensen die tijdens werktijd niksen of privézaken doen. Dagdieverij is niet alleen een mooi woord, maar ook een serieus arbeidsrechtelijk vergrijp. Het is reden voor ontslag op staande voet en de dagdief of dagdievegge heeft geen recht op een transitievergoeding.
Zoals u weet, mopper ik op deze plek weleens over het feit dat Nederlanders weinig uren per week werken. Maar we zijn wel héél gelukkig, zeggen sommige mensen dan, alsof dat geluk niets te maken heeft met onze welvaart. Ja maar, we moeten ook mantelzorgen, zeggen andere mensen dan, alsof Nederland het enige land is waar mensen mantelzorgen. Ja maar, we hebben wel een hele hoge arbeidsproductiviteit, zeggen ze allemaal.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar ook die laatste Hollandse verdedigingslinie biedt steeds minder soelaas: onze arbeidsproductiviteit daalt. Zoals u weet, kan een economie groeien doordat er meer uren worden gewerkt óf doordat er meer wordt geproduceerd in die uren. Hoewel Nederlanders elk jaar een beetje meer uren gaan maken, blijft de productie achter en stond de arbeidsproductiviteit tien jaar stil. Vanaf 2023 daalde deze zelfs, al berichtte ING onlangs dat de productiviteit in het eerste kwartaal van 2025 weer was gestegen.
De Hollandse stilstand wordt weleens toegeschreven aan het wegvallen van de aardgasbaten, maar mij lijkt er meer aan de hand. Allereerst is Nederland kampioen thuiswerken: waar de meeste Europeanen na corona terug moesten naar kantoor, hebben Nederlandse werknemers hun thuiswerkluxe kunnen behouden, dankzij de krapte op de arbeidsmarkt. Bied dan maar eens weerstand aan de verleidingen van het internet.
Werkgevers wordt al een tijdje een productiviteitsexplosie beloofd dankzij de opkomst van AI, geen onlogische belofte in een dienstenland als Nederland. Maar die blijft vooralsnog uit. Mensen die hun mails nu door AI laten schrijven, besteden hun gewonnen tijd niet aan ander werk, maar aan scrollen, shoppen of het plannen van de volgende vakantie. AI maakt ons vooralsnog niet slimmer, maar vooral dommer, en zeker niet productiever.
Toch kan AI op langere termijn wel degelijk een grote impact hebben op Nederland. Veel werk bestaat hier nu eenmaal uit mailtjes sturen, en wanneer een omhooggevallen autocorrect dat voor je doet, zijn er minder mensen nodig. Luchtverplaatsers die nu ‘slimmer’ denken te werken met AI, doen er dus toch goed aan om in de avonduren een opleiding tot verpleegkundige te volgen.
Door de schaarste op de arbeidsmarkt moesten werkgevers God op hun blote knieën danken voor elke werknemer die bereid is tussen zijn privébeslommeringen door nog wat werk te verzetten. Hun investeringen in technologie en nieuwe manieren van werken leidden nog niet tot een stijging van de arbeidsproductiviteit, terwijl de bereidheid om méér uren te maken vrijwel nihil is. Maar de CEO’s van de grootste Nederlandse bedrijven verwachten dat dat snel gaat veranderen, zo meldde het FD gister. Hun AI-wraak op al die luiaards zal zoet zijn.
Hoe rijker het land, hoe minder mensen willen werken, reden waarom Nederlanders over het algemeen minder werken dan mensen in andere Europese landen. Zolang in die uren steeds efficiënter wordt gewerkt, is dat geen probleem. Maar zonder alle Nederlanders meteen van dagdieverij te willen beschuldigen, is de vraag gerechtvaardigd of de Nederlandse werknemer wel met zijn vrijheid kan omgaan. Wanneer AI écht banen gaat overnemen, hebben de Nederlandse CEO’s in elk geval weer wat te kiezen.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant