Sinds Trumps boude stelling dat ‘China het Panamakanaal beheert’, raast er een geopolitieke orkaan over Panama.
Gevangen in het oog van die storm: de Panamees-Chinese gemeenschap.
‘We zijn hier al 171 jaar, maar we worden nog steeds gezien als verlengstuk van China.’
Door Joost de Vries en Marije Vlaskamp
Fotografie en video Felix Marquez
‘Ik ben geen nieuwsjunk, maar tegenwoordig check ik elk uur mijn telefoon om te zien wat Trump over ons kanaal heeft gezegd.’ Jaime Troyano (53) is een man met pretogen boven een ringbaardje. Hij werkt al een kwarteeuw als tourgids voor het Panamakanaal, dat dagelijks niet alleen tientallen schepen, maar ook duizenden toeristen van over de hele wereld ontvangt.
Met Donald Trump terug in het Witte Huis schoof de Kanaalautoriteit, het staatsbedrijf dat het kanaal beheert, de ervaren Troyano naar voren als woordvoerder. Het zijn geopolitiek onstuimige tijden: niet eerder was de sfeer rond ‘zijn’ kanaal zo gespannen als in 2025.
Tourgids en woordvoerder Jaime Troyano: ‘Tegenwoordig check ik elk uur wat Trump heeft gezegd over ons kanaal.’
Achter hem zakt een muur van zeecontainers de diepte in, tussen de boeg van het schip en de sluiswand resteren luttele centimeters. Via een zestal sluizen knoopt het 82 kilometer lange kanaal de Grote en de Atlantische Oceaan aan elkaar, en bespaart de scheepvaart een omweg van vele duizenden kilometers rond Kaap Hoorn. Hij had nooit gedacht, zegt hij, dat een Amerikaanse president hardop zou overwegen om het kanaal met militaire macht ‘terug te nemen’.
Maar sinds Trumps aantreden op 20 januari behoren de extreemste scenario’s tot de mogelijkheden. Diens dreigementen roepen in Panama onvermijdelijk de herinnering op aan 1989, toen de Amerikanen met militair geweld binnenvielen om dictator Manuel Noriega af te zetten. ‘En hij zit er pas net een paar maanden’, zegt Troyano met een wrang lachje.
De Miraflores-sluizen aan de westzijde van Panama-Stad zijn een imposant visitekaartje voor het kanaal. ‘Miraflores Locks Panama Canal 1913’ staat in sierlijke letters op een witte gevel. In het Engels, want het waren de Amerikanen die begin vorige eeuw de klus klaarden nadat de Fransen bij een eerdere poging vastliepen in de dichte Panamese jungle. ‘Het duurste Amerikaanse project ooit’, sneerde Trump tijdens zijn inaugurele toespraak. ‘En het is dom weggegeven aan Panama.’
Containerschepen passeren de Miraflores-sluizen die het Panamankanaal verbinden met de Stille Oceaan.
Zijn progressieve voorganger Jimmy Carter sloot in de jaren zeventig een akkoord met de Panamese dictator Omar Torrijos over een geleidelijke overdracht. Op oudejaarsdag 1999 verlieten de laatste Amerikanen de gemilitariseerde ‘Kanaalzone’. De Torrijos-Carter-verdragen bepaalden ook dat het kanaal neutraal is en schepen ‘uit alle naties’ gelijke doorgang krijgen.
Maar Panama houdt zich niet aan die belofte, meent Trump, die overal rond het kanaal de aanwezigheid van zijn grootste concurrent bespeurt. ‘China beheert het kanaal’, brieste de president bij zijn aantreden. ‘We gaven het niet aan China, we gaven het aan Panama. And we’re taking it back.’
Totaal ongegrond, stelt Troyano. Het staatsbedrijf is volgens hem de enige autoriteit in het kanaal. ‘Onze mensen gaan aan boord van elk schip en hijsen een rood-witte vlag als teken dat het onder gezag staat van de Kanaalautoriteit.’ Dat gaat al 25 jaar uitstekend, zegt hij. ‘Geen idee wat Trump bedoelt met Chinese invloed.’
Als woordvoerder mag Troyano dan ook graag benadrukken dat er voor het neutrale Panamakanaal niets is veranderd. Sinds de terugkeer van Trump moet zijn land wel op eieren lopen in het krachtenveld tussen de machtige Amerikaanse buur en China als belangrijke Aziatische handelspartner.
Met beide grootmachten deelt het kleine Panama een lange geschiedenis, een verwevenheid die een stuk complexer is dan Trumps provocerende oneliners doen vermoeden. Al zit de Amerikaanse president er niet helemaal naast: China heeft in de afgelopen jaren een flinke opmars gemaakt in Panama.
Aan de zuidelijke ingang van het Panamakanaal ligt de haven Balboa, Panama's belangrijkste haven wordt beheerd door het bedrijf Hutchison uit Hongkong.
Maar is ‘Chinese aanwezigheid’ in Panama hetzelfde als invloed van de Chinese staat op het Midden-Amerikaanse land? Panama telt een grote en oude Chinese gemeenschap, naar rato de grootste van Latijns-Amerika. De eerste Chinese arbeidsmigranten arriveerden er ruim anderhalve eeuw geleden en Chinese arbeiders bouwden mee aan onder meer het Panamakanaal.
Van de 4,5 miljoen inwoners van Panama hebben inmiddels zo’n 250- tot 300 duizend mensen Chinese wortels. De Volkskrant bezocht deze gemeenschap en vroeg Panamese Chinezen waar zij staan in dit geopolitieke conflict. Gaan ze gebukt onder de aantijgingen van Trump? Scharen ze zich nu achter China, het land van hun voorouders? Hoe ver strekt de invloed van Beijing? En: wie gaat volgens hen de strijd winnen?
In het hart van Panama-Stad, hemelsbreed 5 kilometer vanaf de Miraflores-sluizen, komen op een maandagavond honderden Chinese zakenlieden bijeen in een evenementenhal. Onder het hoge plafond nemen ze plaats aan meer dan zeventig met rood beklede tafels. Jonge acrobaten dansen een traditionele leeuwendans.
Het besloten Chinese zakenbanket in Panama-Stad oogt als een onversneden stukje Volksrepubliek.
Op een groot videoscherm speelt een opgewekte propagandafilm: vanuit China schieten pijlen de wereld in om vervolgens te landen in Panama. ‘Unite in Panama, embark on new dreams’, staat onder de beelden van hightechfabrieken en snelle treinen.
Een zakenvereniging uit de Zuid-Chinese industriestad Jiangmen organiseert het besloten buffet als opmaat naar de internationale handelsbeurs Expocomer, die een dag later van start gaat in de Panamese hoofdstad. Vanavond netwerkt de elite van de Panamees-Chinese gemeenschap naar hartelust met uit China ingevlogen zakenlieden en partijbonzen. De genodigden zingen even hard mee met het Chinese volkslied als met het Panamese.
Het evenement geeft een inkijkje in de werkwijze van Beijing in Panama. Uitgerekend nu alles wat Chinees is in Panama onder een Amerikaans vergrootglas ligt, oogt deze conferentiezaal als een onversneden stukje Volksrepubliek. De eregast vanavond is de vrouw die in Panama spreekt namens Beijing, ambassadeur Xu Xueyuan.
Vanwege de geopolitieke storm die buiten raast, moet het zakendoen ‘low profile’, zeggen de aanwezigen, die zodoende niet met hun naam in de krant willen. ‘We drijven allemaal handel met zowel China als de VS’, zegt een Chinese importeur van bouwmaterialen. ‘We zitten tussen twee vuren in.’
Ambassadeur Xu Xueyuan, de vrouw die in Panama Beijing vertegenwoordigt.
De ondernemers mogen dan in een spagaat zitten, ambassadeur Xu heeft een heldere boodschap voor de Panamese Chinezen in de zaal. ‘Overzeese Chinezen zijn een kostbare grondstof van het Chinese volk’, oreert ze vanaf het podium. ‘Ze zijn onmisbaar bij de grootse herrijzenis van China.’ Jullie zijn ónze mensen, vindt China.
Een dag later maakt Xu ook haar opwachting op handelsbeurs Expocomer. Het internationale evenement brengt bedrijven uit tientallen landen samen in het glimmende congrescentrum van Chinese makelij op Amador, een landtong aan de zuidelijke monding van het Panamakanaal.
Ook het controversiële Chinese hightechbedrijf Hikvision is aanwezig op de Expocomer-zakenbeurs, maar het is geen onderdeel van het persrondje van ambassadeur Xu.
Tussen de Chinese stands toont Xu hoe je als Chinese diplomaat een ‘low profile’ kiest. Omringd door Panamese journalisten maakt ze stijfjes een praatje bij de stalletjes met Made in China haarspeldjes, nepnagels en feestmutsen. Op de beurs staat ook het omstreden hightechbedrijf Hikvision met zijn intelligente surveillancecamera’s, maar die stand slaat de ambassadeur over.
Met haar aandacht voor de meest onschuldige Chinese stalletjes, herkauwt Xu een achterhaald beeld van haar land. Ze presenteert China niet als geopolitieke gigant die met industrieterreinen en havens vol hightech een razendsnelle wereldwijde opmars heeft gemaakt – en daarmee, zoals de VS en kritische China-analisten stellen, een mondiaal web van invloed spint – maar als maker van plastic prullaria.
Buiten het grote witte gebouw heerst een kalme stilte. Voor de zuidelijke ingang van het Panamakanaal dobberen jachtjes op de hekgolven van passerende containerschepen. Het schiereiland Amador steekt als het staartje van Panama-Stad de zee in, de landtong werd aangelegd met zand uit het kanaal.
Op deze emblematische plek had naast het congrescentrum enkele jaren geleden ook een reusachtige nieuwe Chinese ambassade moeten verrijzen. Elk schip dat het Panamakanaal doorkruist, zou worden begroet door het wapperende communistische rood met gele sterren.
Ook Amerikaanse schepen. En dat zijn er nogal wat. De Verenigde Staten zijn grootverbruiker van het Panamakanaal. Vorig jaar gingen schepen met 100 miljoen ton aan goederen afkomstig uit de VS door het kanaal. China volgde met 24 miljoen ton vracht afkomstig uit Chinese havens.
Een containerschip koerst vanuit het Panamakanaal langs het Amador-schiereiland waar een nieuwe Chinese ambassade had moeten verrijzen. In de verte zijn de wolkenkrabbers te zien van het moderne hart van Panama-Stad.
De Panamese schatkist verdient jaarlijks honderden miljoenen dollars tol aan Amerikaanse reders. Toch koos het Midden-Amerikaanse land in 2017 radicaal voor China. Panama verbrak de diplomatieke banden met China’s aartsrivaal Taiwan om in te tekenen op het wereldwijde Chinese investeringsprogramma Belt and Road Initiative (BRI). De keuze voor China, als tweede kanaalklant en grote investeerder in havens en logistiek, boven het kleine Taiwan was volgens toenmalig president Juan Carlos Varela niet meer dan logisch.
De twee belangrijkste Panamese havens, Cristóbal bij de Atlantische ingang van het kanaal en Balboa aan de kant van de Grote Oceaan, waren al ‘in Chinese handen’. Die worden sinds 1997 beheerd door het Hongkongse conglomeraat CK Hutchison Holdings.
Maar China wilde meer. Op de toplocatie Amador verrees het Chinese congrescentrum en een Chinese cruiseterminal. President Varela gaf groen licht voor een nieuwe Chinese ambassade op diezelfde plek. Chinese staatsbedrijven gingen aan de haal met opdrachten voor een metrolijn, een nieuwe kanaalbrug, een spoorlijn en een nieuwe containerhaven.
Met die voortvarendheid overspeelde China zijn hand in de ‘achtertuin’ van de VS. Nadat Trump, destijds in zijn eerste termijn, verhaal haalde in Panama-Stad, ging er een streep door de nieuwbouwplannen voor de Chinese ambassade. Ook Chinese BRI-projecten bleven steken in drijfzand.
De huidige president José Raúl Mulino is een gewillige partner voor Trump, die in zijn tweede termijn nog feller is op Panama. In februari toonde Mulino hoe ver hij bereid was op te schuiven richting de VS en trok zijn land terug uit het Chinese BRI-investeringsprogramma. Op Amador klinkt nu slechts het getjirp van insecten. Voorlopig wordt hier niets Chinees meer gebouwd.
Vanuit haar flat in de nieuwbouwwijk El Dorado (lokaal bekend als het nieuwe Chinatown) heeft historicus Berta Alicia Chen (74) een groots uitzicht op de vele wolkenkrabbers van Panama-Stad. Tussen de hoogbouw prijkt ook de dikbuikige toren waarin vastgoedmagnaat Trump in 2011 een luxehotel opende, een project dat eindigde in financiële wanorde en schandalen.
Maar net niet zichtbaar is het Panamakanaal, de plek waar Chens Panamese familiegeschiedenis begon. Begin vorige eeuw opende haar overgrootvader, de Chinese migrant Chen Kun Chong, een winkel in de buurt van het kanaal dat toen nog een immense Amerikaanse bouwput was. ‘Een warenhuis. Hij werd er rijk mee’, vertelt ze.
Vanuit haar flat kijkt historicus Berta Alicia Chen uit op de wolkenkrabbers van Panama-Stad.
Hoewel Panama pas acht jaar geleden de banden aanhaalde met de communistische Volksrepubliek China, bestaat er al sinds halverwege de 19de eeuw een relatie tussen de twee landen. De Panamees-Chinese Chen geldt binnen de Chinese migrantengemeenschap als een van de belangrijkste chroniqueurs van die geschiedenis. Omringd door haar eigen boeken en historische paperassen, vertelt ze met stugge precisie over dat verleden.
De eerste honderden Chinese migranten arriveerden in 1854. Als contractarbeiders bouwden ze mee aan een Amerikaanse spoorlijn door het Panamese regenwoud. Velen bezweken onder de erbarmelijke omstandigheden. Daarna huurden ook de Fransen Chinese arbeiders in bij hun poging om een kanaal te graven.
Toen de Amerikanen het project in 1904 overnamen, kregen de Chinese migranten te maken met in de VS wijdverbreide anti-Chinese sentimenten. Chinezen stalen Amerikaanse banen en bedrijvigheid, was de heersende opinie. President Theodore Roosevelt verbood Chinese arbeid in het kanaal.
De episode is illustratief voor de Amerikaanse houding richting Chinezen, meent Chen. ‘De discriminatie van Roosevelt en Trump, het is precies hetzelfde’, concludeert ze. ‘Alsof niet een eeuw, maar een seconde voorbij is gegaan – en al het harde werk van de Panamese Chinezen om vooruit te komen en erbij te horen in Panama voor niets is geweest.’
Chens overgrootvader Chen Kun Chong (in zwart-wit) arriveerde eind 19de eeuw als arbeidsmigrant in Panama.
Meebouwen aan het Panamakanaal mochten de Chinezen weliswaar niet meer, maar rond het kanaal hadden ze wel kansen. Zeker nadat het in 1914 in gebruik werd genomen. In die periode stuitten Chinezen in Panama op dezelfde verwijten die ze eerder in de VS kregen: ze zouden banen en handel inpikken. De Panamese staat verbood het Chinezen om eigen winkels te beginnen, maar in de Amerikaanse Kanaalzone waren ze wel welkom.
Vandaar dat haar Panamees-Chinees vader pro-Amerikaans was, zegt Chen. Voor haar bleef China een ver en onbekend land, tot ze het enkele jaren geleden bezocht op uitnodiging van een Chinese overheidsorganisatie.
Ze vergaapte zich aan de hypermoderne steden en was onder de indruk van de hogesnelheidstrein die haar naar de geboortegrond van haar overgrootvader bracht. ‘Toen ik voor zijn oude, stenen huis stond, begreep ik pas goed hoeveel werk Chinezen hebben moeten verzetten om zo vooruit te komen in de wereld. Dat doorzettingsvermogen kenmerkt al duizenden jaren de Chinese cultuur.’
En tegen die cultuur zal de onbesuisdheid van Trump het uiteindelijk afleggen, voorspelt Chen. ‘Het Westen kijkt met haast naar de wereld, maar China heeft de tijd.’
Onder de strakke regie van de Chinese leider Xi Jinping heeft China de afgelopen jaren een gedaanteverwisseling ondergaan. Het land is niet langer een notoire namaker en spotgoedkope fabriek voor de wereld, maar heeft zich gepositioneerd als koploper op allerlei terreinen, van hightech tot groene energie. En ook met omvangrijke kredieten en investeringen rukte China op in het buitenland.
Als handelsmacht is China de VS in grote delen van de wereld voorbijgeschoten. Zelfs Amerika’s zuiderburen zijn overstag: in het jaar 2000 handelden bijna alle Latijns-Amerikaanse landen meer met de VS dan met China, maar tegenwoordig zijn de rollen omgekeerd.
Meer handel met de VS
Meer handel met China
Ongeveer gelijk
Geen data
Bron: VN, via Lowy Institute
Ook in Panama won China na het vertrek van de Amerikanen in 1999 gestaag terrein. Sinds eind jaren negentig laat het Midden-Amerikaanse land de twee havens aan weerszijden van het kanaal uitbaten door het Hongkongse conglomeraat Hutchison. Met Hutchison als wegbereider bereikte een golf aan Chinese investeringen Panama.
‘De Chinezen nemen het kanaal over’, schreven Panamese kranten toen al. ‘Uncle Sam heet tegenwoordig Uncle Chen.’ De Panamese regering zag er geen kwaad in. Na het einde van de Koude Oorlog raakte de nieuwe, open wereldeconomie zo verweven dat een terugkeer naar rivaliserende machtsblokken ver weg leek.
25 Jaar later is het niet langer de vraag of Beijing invloed uitoefent op de Hutchison-havens, maar hoeveel. Hutchison is weliswaar een privébedrijf, maar Beijing heeft zijn grip op de voormalige Britse kolonie en het Hongkongse bedrijfsleven in recente jaren verstevigd.
Het Hongkongse bedrijf Hutchison wilde zijn Panamese havenconcessies verkopen aan het Amerikaanse BlackRock, totdat Beijing in het geweer kwam.
In maart kondigde Hutchison aan vrijwel al zijn havens en havenconcessies, inclusief de twee in Panama, te verkopen aan de Italiaanse rederij MSC en de Amerikaanse investeerder BlackRock. Het leek een klinkende overwinning voor Trump, die in de Hongkongse havens bewijs zag voor de vermeende Chinese invloed op het kanaal.
Beijing greep echter in: als de deal zou doorgaan, zou geen enkel Chinees staatsbedrijf meer zakendoen met Hutchison, was het dreigement. Sindsdien verkeert de verkoop van de twee Panamese havens in limbo.
Wie burgemeester Eloy Chong (49) tijdens bijeenkomsten van de Panamees-Chinese gemeenschap met de hand op het hart het Chinese volkslied ziet zingen, zou de regering-Trump zomaar gelijk kunnen geven: hier staat geen bestuurder van een Panamese provinciestad, maar een vooruitgeschoven post van Beijing.
De ‘kwaadaardige Chinese invloed’ beperkt zich niet enkel tot het Panamakanaal, stelde Trumps nieuwe ambassadeur in Panama Kevin Cabrera onlangs in de Amerikaanse Senaat. ‘Die invloed is ook aanwezig op universiteiten en in lokale media’, waarschuwt hij. De Chinezen, aldus de ambassadeur, zitten overal.
Bijvoorbeeld in het rumoerige stadhuis van La Chorrera, een gemeente met 260 duizend inwoners even buiten Panama-Stad. ‘Ik kan het niet helpen dat er Chinees bloed door mijn aderen vloeit’, verzucht burgemeester Chong in zijn werkkamer, waar naast de Panamese vlag een schilderij hangt van de Chinese Muur. Hij is het inmiddels gewend dat er aan zijn loyaliteit wordt getwijfeld.
Chongs stad La Chorrera staat bekend als de 'meest Chinese stad' van Panama.
Chong, geboren in een arm Zuid-Chinees gehucht, werd op zijn 7de naar een familielid in Panama gestuurd. Nu behoort hij tot de trots van de Chinese gemeenschap: het handjevol Panamese Chinezen dat doordrong tot de Panamese politiek. Vorig jaar won hij de burgemeestersverkiezingen van ‘de meest Chinese stad van Panama’, met op elke straathoek een Chinese winkel.
‘Het is oneerlijk hoe de Amerikanen in hun politieke strijd tegen China de feiten verdraaien’, verzucht Chong. Ten onrechte maken ze banden tussen China en prominente Panamese Chinezen verdacht, zegt hij. ‘Ik gebruik mijn Chinese netwerk puur om bedrijvigheid naar mijn stad te lokken. Dat betekent niet dat ik in dienst ben van Beijing. Mijn geweten is brandschoon.’
De Chinese gemeenschap in Panama is even groot als divers. Zoals burgemeester Chong onderhouden veel Chinezen uit de diaspora zakelijke en politieke relaties met China, terwijl anderen juist afstand houden tot de Volksrepubliek. Zeventiger Juan Tam, die in de historische en verlepte Barrio Chino in het koloniale centrum van Panama-Stad drie Chinese tempels beheert, is een uitgesproken onafhankelijke geest.
Op de barokke gevel van zijn Yan Wo-tempel begint de verf te bladderen, maar binnen is het heiligdom ter ere van generaal Guan Yu smetteloos geveegd. Zijn tempels worden bezocht door plaatselijke notabelen met Chinese wortels en ingevlogen partijleden die in China officieel niet mogen geloven. Allemaal bidden ze hier tot de oude Chinese goden.
‘Ik ben niet belangrijk’, zegt Tam, een kleine gestalte in een te groot overhemd, met gespeelde bescheidenheid. Wie de sleutel tot de altaren beheert, hoort ieders geheimen. Dat maakt hem tot een sleutelfiguur binnen de diasporagemeenschap.
Van plaatselijke Panamese Chinezen tot uit China ingevlogen partijleden, allemaal bezoeken ze de tempels van Tam.
Zijn voorouders verlieten China toen het nog een keizerrijk was, vertelt hij, dus heeft hij niets met communisten. Na een loopbaan als boekhouder van het Panamakanaal voor de Amerikanen ontpopte hij zich als eigengereid geschiedschrijver en belangenbehartiger van de Panamese Chinezen.
Zijn grootste wapenfeit: sinds twintig jaar viert Panama op 30 maart de Dag van de Chinese etniciteit, ter ere van de eerste Chinese arbeidsmigranten in Panama. Nee, dat is expliciet géén viering ter meerdere glorie van Beijing. ‘We zijn hier al 171 jaar, maar we worden nog steeds gezien als verlengstuk van China’, zegt hij. ‘Met deze feestdag proberen we dat beeld te veranderen.’
In een cultureel centrum in Panama-Stad viert de Panamees-Chinese gemeenschap zijn eigen Dag van de Chinese etniciteit, met speeches, draken en traditionele dansen
Het helpt daarbij niet dat onder Amerikaanse druk China nog harder dan gewoonlijk aan de Chinese diaspora in Panama trekt, aldus Tam. ‘Washington en Beijing nemen Panama in de sandwich. Wij Panamese Chinezen zijn niet meer dan de boter op dat broodje. Ze interesseren zich niet echt voor ons.’
In de geopolitieke strijd waarin zijn land is terechtgekomen zal China uiteindelijk aan het langste eind trekken, stelt ook Tam. Beijing verandert volgens hem slechts van tactiek, door minder opzichtig te werk te gaan dan de afgelopen jaren.
‘Trump wil laten zien dat hij gewonnen heeft, dus Beijing geeft hem de schijn van de overwinning’, zegt hij. ‘Maar China gaat niet weg uit Panama. Beijing zal zijn belangen discreet veiligstellen, tot Trump over enkele jaren geen president meer is.’
Op een heuvel naast het Panamakanaal, weggestopt achter een drukke autoweg, ligt een winderig pleintje met daarop een zuil vol Chinese karakters, opgetrokken uit beige badkamertegels. Met dit bescheiden monument herinnert de Panamees-Chinese gemeenschap haar eigen geschiedenis, die in 1854 begon met de komst van de eerste arbeidsmigranten. Achter de obelisk mondt in de diepte het Panamakanaal uit in de Stille Oceaan.
Een eerbetoon aan de eerste Chinese arbeidsmigranten in Panama.
Tientallen kopstukken uit de Panamees-Chinese gemeenschap komen hier op een vrijdagochtend samen om de Dag van de Chinese etniciteit te vieren. Een plaatselijke vechtsportvereniging brengt een lange draak op stokken tot leven. In razend tempo wervelen de jongeren met het mythische dier rond de Panamese en Chinese vlaggen.
Onder de aanwezigen is parlementslid Patsy Lee (43), net als Chong een van de weinige Panamese politici van Chinese afkomst. Haar land zit in een onmogelijke positie, geeft ze toe. De Panamese economie is afhankelijker van Amerikaanse dollars dan van Chinese renminbi. ‘De dollar is zelfs ons officiële betaalmiddel.’
Het Panamees-Chinese parlementslid Patsy Lee was net geen 18 toen de Amerikanen vertrokken uit Panama.
Maar Trumps agressieve dreigementen stuiten haar tegen de borst. Panama zegde onder druk van de VS niet alleen het BRI-lidmaatschap op, maar tekende in april ook een akkoord dat Amerikaanse militaire oefeningen rond het Panamakanaal mogelijk maakt. ‘We kunnen niet toestaan dat een president uit een ander land beslissingen neemt in ons territorium’, zegt Lee fel. Ze was net geen 18 toen de Amerikanen vertrokken uit Panama, het werd gevierd als een bevrijding.
Hoewel de gemeenschap vandaag haar eigen Panamees-Chinese geschiedenis herdenkt, is het laatste woord ook nu weer aan ambassadeur Xu Xueyuan. ‘De relatie tussen China en Panama wordt op de proef gesteld door inmenging van buitenaf’, waarschuwt de Chinese diplomaat, staand tussen de twee nationale vlaggen.
Geflankeerd door de twee nationale vlaggen voorspelt ambassadeur Xu betere tijden voor Panama en China.
Achter haar steken in de verte de kranen van haven Balboa, nu nog in Hongkongse handen, af tegen de horizon. Een containerschip koerst richting de Miraflores-sluizen en passeert een bouwput waar Chinese staatsbedrijven een metrotunnel en een brug zouden bouwen. Maar die Chinese Belt and Road-projecten zijn door andere aannemers overgenomen.
De Chinese ambassadeur worstelt zich door haar Spaanse speech richting de slotzin. ‘Deze tijdelijke moeilijkheden zijn niet meer dan vallende blaadjes tijdens een seizoenswisseling’, zegt Xu. ‘Wanneer de lente aanbreekt, bloeit de boom prachtiger dan ooit tevoren.’
Nog een groepsfoto met ambassadeur Xu als vanzelfsprekend middelpunt en dan gaat de vlam in een duizendklapper. Volgens de traditie verjaagt knalvuurwerk de boze geesten. Even ontnemen dikke kruitwalmen het zicht op het Panamakanaal.
2023 was een rampjaar voor de wereldhandel door extreme droogte, een reeks klimaatincidenten en de crisis in het Panamakanaal. Wat kan de wereld daarvan leren?
Massale deportaties van illegaal in de Verenigde Staten verblijvende migranten, en het afbouwen van een ‘mooie muur’ langs de zuidgrens met Mexico. Het zijn de ronkende verkiezingsbeloften van Donald Trump. Maar als zo vaak is de werkelijkheid weerbarstiger.
Bijna alle boeren in de Mississippi Delta stemden op Donald Trump. Maar de boerenpresident drijft met zijn handelspolitiek sojaboeren naar de afgrond. ‘We wisten waar we voor kozen.’
Marije Vlaskamp is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Zij schrijft over Azië, vooral over de wereldwijde gevolgen van de opkomst van China.
Joost de Vries is de correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont sinds 2020 in Mexico-Stad en maakt reportages van de grens met de Verenigde Staten tot aan de pampa's van Chili en Argentinië.
Félix Márquez werkt als fotojournalist vanuit Mexico, onder andere voor de Volkskrant. Hij specialiseert zich in beeldverhalen over de oorlog tegen drugs, migratie en mensenrechten in Latijns-Amerika. In 2024 werd Márquez bekroond met de Pulitzerprijs.
Beeldredactie Gabriel Eisenmeier
Vormgeving Titus Knegtel
Source: Volkskrant