Als theatermakers geen tegenkleur bieden aan de mooie locaties, levert dat obligaat, vrijblijvend of nietszeggend theater op. Tussen opvallend veel vormelijke, contemplatieve en abstracte theaterervaringen, is het rauwe, ambigue Runner een (voorlopig) hoogtepunt.
schrijft voor de Volkskrant over theater.
‘Kiezen op elkaar en doorbijten.’ Arend haalt diep adem als de veerpont de haven van Terschelling binnen dobbert. Met zijn familie komt hij bijeen voor de verjaardag van zijn vader. Volgens beproefd familierecept betekent dat hoogopgelopen spanningen en pijnlijke confrontaties.
When Did You Leave? ging afgelopen weekend in première tijdens Oerol, het toonaangevende theaterfestival op Terschelling. In een open plek in de bossen brengt theatergezelschap Via Berlin een muzikaal ideeënstuk waarin hete maatschappelijke hangijzers worden teruggebracht tot een lange eettafel.
Het levert wisselvallig theater tussen de bomen op. Regisseur en actrice Dagmar Slagmolen leest de tamelijk voorspelbare dialogen (over thema’s als immigratie en mannelijkheid) in een statische cadans vanaf een tablet, waardoor het moeilijk inleven is.
Krakende violen, onheilspellende percussie en rockende gitaarmuziek verklanken ondertussen de uitgerekte familieruzie, terwijl een groep dansers in een zandkuil de letterlijke teksten fysiek maakt. Resultaat is een aangename, maar niet heel spannende theaterervaring.
Oerols grootste blikvanger zijn de bijzondere locaties: voorstellingen spelen in bossen, schuren of duingebied. Maar een indrukwekkende omgeving staat niet garant voor goed theater. Integendeel: als theatermaker moet je soms van goeden huize komen om je te meten aan de overweldigende natuur.
En dat gaat niet altijd goed. Om half 5 ’s ochtends verzamelen slaperige toeschouwers zich op het koele zandstrand met panoramisch uitzicht op zee. In de voorstelling Amfidroom van Peergroup zoekt een rouwende man (Olaf Malmberg) tussen roestige wrakstukken naar verbinding.
De fenomenale locatie is ongetwijfeld de mooiste van deze Oerol-editie, zeker als iets na vijven een vuurrode zon uit de zee omhoogklimt. Jammer dat de voorstelling grossiert in poëtische algemeenheden, en zich kabbelend en richtingloos voltrekt.
De emoties over de afwezige vader, de breuk met zijn moeder en een schuchtere affaire liggen er steevast steeds duimdik bovenop. Regelmatig barst de man in melodramatische tranen uit, terwijl je als publiek schouderophalend op een afstand zit. Ondertussen wordt er nog een conflict tussen natuur en technologie opgeworpen, dat geen boeiende uitdieping krijgt.
Zo bewijst deze Oerol-editie maar weer: voor het beste locatietheater geldt dat de omgeving iets is om tegen op te boksen in plaats van op te leunen. Pas dan versterken beide elkaar. De Terschellingse natuur nodigt al snel uit tot poëzie en contemplatie, maar als theatermakers geen tegenkleur bieden of een eigen verhaal meebrengen, kan dat heel obligaat, vrijblijvend of nietszeggend theater opleveren.
Dat geldt helaas ook voor de avondvoorstelling Waterlogged, te zien bij zonsondergang in een duinmeertje. Een deel van het publiek zit (in waadpakken) in het water, tussen zoemende libellen in de koele avondbries. Daar drijven twee performers een krap uur rond tussen stukken hout. Wat aanvankelijk best een mooi verstild beeld is, wordt al snel veel van hetzelfde: een statische natuurchoreografie die niets bijzonders losweekt.
Spannender is dus als de locatie iets toevoegt, en er tijdens de voorstelling wrijving met de omgeving ontstaat. De voorstelling Runner is te zien op een open plek in de bossen, maar speelt zich af in de harde, betonnen realiteit van de Rotterdamse buitenwijk Hoogvliet.
Tussen natuurlijk afval en zandhopen laat theatermaker Patrick Ribeiro zien hoe een onthechte, kwetsbare tiener zich schuldig maakt aan een ernstig seksueel misdrijf. Een wrange gewaarwording: ineens blijken we ons op schuldige grond te bevinden, te midden van de natuur.
Net als de scooter waarop het personage in rotvaart door de Rotterdamse straten scheurde, vliegt Ribeiro soms wat uit de bocht met zijn bombastische poëzie. Tegelijkertijd draagt het rafelige, onaffe en overmoedige karakter ook bij aan het beeld van de straatcultuur waarin de jongen opgroeit.
In een mix van theater, spoken word en drillrap werkt Ribeiro toe naar het ambigue einde, dat de toeschouwer met een knoop in de maag achterlaat. Tussen opvallend veel vormelijke, meditatieve en abstracte theaterervaringen op deze editie van Oerol, is Runner kwetsbaar, rauw en meedogenloos eerlijk theater. De mooie omgeving blijkt je verraderlijk te hebben bedonderd, maar biedt na afloop tóch een vorm van troost. Dat is bijzonder, en bijzonder verwarrend.
Kookshows, theaterdiners en ongemak
‘Als Romeo en Julia voor elkaar gekookt hadden, waren ze zéker getrouwd.’ Als aimabele, maar gevaarlijk polariserende talkshowhost opent acteur Denzel Goudmijn de voorstelling Madame Jeanette van Theater Rast, een vluchtige talk- en kookshow die ontspoort en weer verbindt.
Ook in andere Oerolvoorstellingen wordt er gegeten om ongemak aan te kaarten én te overbruggen. Het theaterdiner Lacuna Kitchen toont het vaak verscholen kolonialisme achter de westerse restaurantcultuur. En tijdens De clown van de Syrische dichter Muhammad al-Maghut gebruikt het publiek gezamenlijk een Arabische maaltijd. De Veenfabriek biedt daarmee warmte en feestelijkheid als contrast met de rauwe realiteit in deze satire.
Locatietheater
When Did You Leave? door Via Berlin
★★★☆☆
Amfidroom door Peergroup
★★☆☆☆
Waterlogged door Julie en Cecilie Solberg
★★☆☆☆
Runner door Orkater/De Nieuwkomers en Patrick Ribeiro
★★★★☆
13-14/6, verschillende locaties op Terschelling. Oerol duurt nog t/m 22/6.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant